Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania atorwastatyny

Atorwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, wymaga szczególnej uwagi i monitorowania podczas stosowania u pacjentów. Poniżej przedstawiono najważniejsze obszary wymagające specjalnych środków ostrożności podczas leczenia produktem Atorvastatin Genoptim.¹

Wpływ na wątrobę

Funkcjonowanie wątroby pacjenta musi podlegać regularnej kontroli. Badania kontrolne czynności wątroby należy wykonać przed rozpoczęciem leczenia oraz okresowo w trakcie przyjmowania produktu. Pacjenci, u których pojawią się objawy sugerujące uszkodzenie wątroby, powinni zostać poddani dodatkowym badaniom.²

W przypadku stwierdzenia zwiększonej aktywności aminotransferaz, pacjent powinien pozostać pod ścisłą obserwacją do momentu ustąpienia zaburzeń. Jeśli podwyższenie aktywności aminotransferaz utrzymuje się i przekracza trzykrotną wartość górnej granicy normy (GGN), zaleca się zmniejszenie dawki lub całkowite odstawienie leku.³

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania Atorvastatin Genoptim u pacjentów:⁴

• spożywających znaczne ilości alkoholu
• z chorobami wątroby w wywiadzie

Ryzyko udarów krwotocznych – badanie SPARCL

Badanie SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) wykazało istotne zależności dotyczące ryzyka udarów krwotocznych. W analizie post-hoc stwierdzono częstsze występowanie udarów krwotocznych u pacjentów otrzymujących atorwastatynę w dawce 80 mg w porównaniu do placebo, szczególnie w grupie osób z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zawałem lakunarnym w wywiadzie.⁵

U pacjentów z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zawałem lakunarnym stosunek ryzyka do korzyści przy stosowaniu atorwastatyny w wysokiej dawce 80 mg nie jest jednoznaczny. W tych przypadkach przed włączeniem leczenia należy dokładnie rozważyć potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.⁶

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna może w rzadkich przypadkach wywoływać działania niepożądane dotyczące mięśni szkieletowych, takie jak:⁸

Postępowanie przed włączeniem leczenia

Atorwastatynę należy przepisywać z ostrożnością pacjentom z czynnikami predysponującymi do rabdomiolizy. Przed włączeniem leczenia statynami należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej (CK) w następujących przypadkach:⁹

• Zaburzenia czynności nerek – upośledzenie funkcji nerek może zwiększać ryzyko kumulacji metabolitów leku
• Niedoczynność tarczycy – może powodować wtórne zaburzenia metabolizmu lipidów i usposobienie do miopatii
• Choroby mięśni lub występowanie dziedzicznych chorób mięśni w wywiadzie rodzinnym – zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań mięśniowych
• Wcześniejsze wystąpienie działania uszkadzającego mięśnie po stosowaniu statyn lub fibratów – ryzyko ponownego wystąpienia reakcji
• Choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie dużych ilości alkoholu – może zaburzać metabolizm leku
• U osób w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) – konieczność wykonania badania powinna być rozpatrywana w kontekście innych czynników ryzyka predysponujących do rabdomiolizy
• W sytuacjach potencjalnych interakcji, gdy stężenie atorwastatyny w osoczu może być zwiększone
• W specjalnych grupach pacjentów, w tym podgrupach genetycznych

W tych sytuacjach należy dokładnie rozważyć ryzyko rozpoczęcia leczenia względem możliwych korzyści, a w trakcie terapii zaleca się systematyczne kontrolowanie pacjenta.¹⁰

Jeśli aktywność CK jest w oznaczeniu początkowym istotnie podwyższona (>5 razy GGN), nie należy rozpoczynać leczenia atorwastatyną.^{Pomiar aktywności kinazy kreatynowej}

Przy oznaczaniu aktywności kinazy kreatynowej należy przestrzegać następujących zasad:^{Postępowanie podczas leczenia}

Podczas stosowania atorwastatyny należy monitorować pacjenta pod kątem objawów uszkodzenia mięśni. Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności niezwłocznego zgłaszania występowania:¹³

• Bólów mięśniowych
• Kurczów mięśni
• Osłabienia mięśni – szczególnie gdy towarzyszy temu ogólne złe samopoczucie lub gorączka

W przypadku wystąpienia wymienionych objawów należy oznaczyć aktywność CK. Protokół postępowania w zależności od wyników badania:¹⁵

Leczenie atorwastatyną należy bezwzględnie przerwać w przypadku:^{Interakcje lekowe związane z ryzykiem miopatii}

Ryzyko wystąpienia rabdomiolizy zwiększa się podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z pewnymi lekami, które mogą podwyższać jej stężenie w osoczu:¹⁷

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania wymienionych leków z atorwastatyną zaleca się:¹⁸

• W miarę możliwości, zastosowanie alternatywnych leków niewchodzących w interakcje
• Dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka związanego z jednoczesnym leczeniem
• Stosowanie mniejszej dawki maksymalnej atorwastatyny
• W przypadku silnych inhibitorów CYP3A4 – rozważenie mniejszej dawki początkowej atorwastatyny
• Ścisłą obserwację kliniczną pacjenta

Interakcja z kwasem fusydowym

Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z kwasem fusydowym, która może prowadzić do poważnych powikłań mięśniowych, włącznie z przypadkami rabdomiolizy zakończonymi zgonem. Z tego względu:¹⁹

• Nie należy podawać atorwastatyny jednocześnie z kwasem fusydowym działającym ogólnoustrojowo
• Nie stosować atorwastatyny przez 7 dni od zakończenia leczenia kwasem fusydowym
• Jeśli leczenie kwasem fusydowym jest konieczne, należy przerwać stosowanie statyn na czas terapii

Pacjent powinien zostać poinformowany o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów takich jak osłabienie, ból lub tkliwość mięśni.²⁰

Leczenie statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od podania ostatniej dawki kwasu fusydowego.²¹

W wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest długotrwałe podawanie ogólnoustrojowe kwasu fusydowego (np. w ramach leczenia ciężkich zakażeń), jednoczesne stosowanie Atorvastatin Genoptim i kwasu fusydowego można rozważyć wyłącznie po szczegółowej analizie indywidualnego przypadku i pod ścisłym nadzorem lekarza.²²

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Badania kliniczne trwające przez okres trzech lat nie wykazały istotnego klinicznie wpływu atorwastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe u dzieci. Ocena obejmowała:²³

• Ogólną ocenę dojrzewania i rozwoju
• Ocenę na podstawie skali Tannera
• Pomiary wzrostu i masy ciała

Śródmiąższowa choroba płuc

Podczas stosowania niektórych statyn, szczególnie w terapii długoterminowej, zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc. Objawami tej choroby mogą być:²⁴

• Duszność
• Nieproduktywny kaszel
• Ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utrata masy ciała, gorączka)

W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta, należy przerwać leczenie statynami.²⁵

Ryzyko cukrzycy

Badania kliniczne wykazały, że leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy mogą wywoływać hiperglikemię wymagającą odpowiedniej opieki diabetologicznej.²⁶

Korzyść w postaci zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób naczyniowych przeważa nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia statynami.²⁷

Szczególnej kontroli klinicznej i biochemicznej należy poddać pacjentów z grupy ryzyka:^{Zawartość sodu w leku}

Atorvastatin Genoptim zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.²⁹