Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, z uwagi na swoje działanie farmakologiczne, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami oraz substancjami psychoaktywnymi. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania produktu leczniczego Aribit ODT.¹

Interakcje związane z działaniem na ośrodkowy układ nerwowy

Z uwagi na główny mechanizm działania arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego podawania z innymi produktami leczniczymi wpływającymi na OUN. Dotyczy to zwłaszcza leków powodujących podobne działania niepożądane, w szczególności sedację.²

Należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu arypiprazolu z lekami serotoninergicznymi. Przypadki tego zespołu odnotowano u pacjentów przyjmujących arypiprazol, szczególnie gdy jednocześnie stosowano selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny/selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SSRI/SNRI) lub inne leki zwiększające stężenie arypiprazolu.³

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Arypiprazol wykazuje antagonistyczne działanie wobec receptorów adrenergicznych α1, co może prowadzić do nasilenia działania niektórych leków przeciwnadciśnieniowych. Ta właściwość farmakodynamiczna powinna być uwzględniona przy jednoczesnym stosowaniu takich preparatów.⁴

Interakcje wpływające na elektrofizjologię serca

Podczas jednoczesnego stosowania arypiprazolu z lekami powodującymi wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe należy zachować szczególną ostrożność. Łączne stosowanie takich preparatów może zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca.⁵

Interakcje farmakokinetyczne

Famotydyna (antagonista receptora H2) zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak efekt ten nie ma istotnego znaczenia klinicznego i nie wymaga dostosowania dawkowania.⁶

Interakcje związane z metabolizmem leku

Arypiprazol jest metabolizowany przez różne szlaki enzymatyczne, głównie przez CYP2D6 i CYP3A4. Nie jest natomiast metabolizowany przez enzymy z grupy CYP1A, co oznacza, że u osób palących tytoń nie jest konieczne dostosowanie dawkowania.⁷

Inhibitory CYP2D6

Silne inhibitory enzymu CYP2D6, takie jak chinidyna, fluoksetyna i paroksetyna, mogą znacząco zwiększać stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania kliniczne wykazały, że chinidyna zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, nie zmieniając przy tym Cmax. Jednocześnie AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) ulegały zmniejszeniu odpowiednio o 32% i 47%. Podczas jednoczesnego stosowania chinidyny lub innych silnych inhibitorów CYP2D6 z arypiprazolem zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około 50% w stosunku do dawki standardowej.⁸

Inhibitory CYP3A4

Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol oraz inhibitory proteazy HIV, zwiększają stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania z użyciem ketokonazolu wykazały zwiększenie AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a AUC i Cmax dehydroarypiprazolu odpowiednio o 77% i 43%. Efekt ten jest szczególnie istotny u osób o obniżonej aktywności CYP2D6. W przypadku jednoczesnego stosowania ketokonazolu lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 z arypiprazolem, dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć o około połowę.⁹

Słabsze inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram) mogą powodować niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu w osoczu.¹⁰

Po odstawieniu inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4 dawkę arypiprazolu należy zwiększyć do poziomu stosowanego przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.¹¹

Induktory CYP3A4

Silne induktory CYP3A4, takie jak karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina i ziele dziurawca, mogą znacząco zmniejszać stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania wykazały, że jednoczesne podawanie karbamazepiny z arypiprazolem powoduje zmniejszenie średnich geometrycznych Cmax i AUC arypiprazolu odpowiednio o 68% i 73% w porównaniu do monoterapii arypiprazolem. Podobnie, Cmax i AUC dehydroarypiprazolu zmniejszają się o 69% i 71%. Przy jednoczesnym stosowaniu karbamazepiny lub innych silnych induktorów CYP3A4 należy zastosować podwójną dawkę arypiprazolu. Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4, dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej.¹²

Interakcje z lekami stabilizującymi nastrój

Jednoczesne stosowanie walproinianu lub litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu, dlatego nie ma konieczności dostosowywania dawki arypiprazolu podczas takiej terapii skojarzonej.¹³

Wpływ arypiprazolu na inne leki

Badania kliniczne wskazują, że arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów CYP2D6 (współczynnik dekstrometorfan/3-metoksymorfinan), CYP2C9 (warfaryna), CYP2C19 (omeprazol) i CYP3A4 (dekstrometorfan). Ponadto arypiprazol i dehydroarypiprazol nie zmieniają metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2 w warunkach in vitro. Istnieje zatem niskie prawdopodobieństwo wystąpienia klinicznie istotnych interakcji z produktami metabolizowanymi przez te enzymy.¹⁴

Jednoczesne podawanie arypiprazolu z walproinianem, litem lub lamotryginą nie powoduje klinicznie istotnych zmian stężeń tych leków.¹⁵

Interakcje arypiprazolu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu etylowego podczas terapii arypiprazolem wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Alkohol, podobnie jak arypiprazol, wpływa na OUN i może nasilać działania niepożądane leku, szczególnie sedację.¹⁶

Interakcja farmakodynamiczna między arypiprazolem a alkoholem może prowadzić do:

• Nasilenia działania sedatywnego i uspokajającego
• Pogorszenia funkcji poznawczych i zdolności psychomotorycznych
• Zwiększonego ryzyka zawrotów głowy i zaburzeń równowagi
• Zwiększonego ryzyka upadków i urazów
• Potencjalnego pogorszenia sprawności psychofizycznej, w tym zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn

Jednoczesne spożywanie alkoholu może również wpływać na skuteczność leczenia zaburzeń psychicznych i zwiększać ryzyko zaostrzenia objawów psychiatrycznych. Z tych powodów zaleca się pacjentom przyjmującym arypiprazol całkowitą abstynencję od alkoholu lub co najmniej znaczne ograniczenie jego spożycia.

Tabela interakcji z arypiprazolem