Właściwości farmakodynamiczne

Dabigatran eteksylan, substancja czynna produktu leczniczego ABAGAT, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych i jest bezpośrednim inhibitorem trombiny (kod ATC: B01AE07). Jako niskocząsteczkowy prolek, dabigatran eteksylan sam w sobie nie wykazuje działania farmakologicznego, jednak po podaniu doustnym ulega szybkiej przemianie do aktywnej formy – dabigatranu.¹

Mechanizm działania

Dabigatran działa jako silny, kompetycyjny i odwracalny bezpośredni inhibitor trombiny, stanowiąc główną substancję czynną obecną w osoczu po podaniu produktu. Mechanizm działania dabigatranu polega na hamowaniu trombiny (proteazy serynowej), co zapobiega powstawaniu zakrzepu poprzez blokowanie przemiany fibrynogenu w fibrynę w kaskadzie krzepnięcia. Dabigatran wykazuje zdolność hamowania zarówno wolnej trombiny, trombiny związanej z fibryną, jak również agregacji płytek krwi indukowanej trombiną.²

Badania przedkliniczne

Skuteczność i aktywność przeciwzakrzepowa dabigatranu zostały potwierdzone w badaniach na zwierzętach prowadzonych zarówno in vivo, jak i ex vivo. Wykazano efektywność działania dabigatranu po podaniu dożylnym oraz dabigatranu eteksylanu po podaniu doustnym w różnorodnych modelach zwierzęcych zakrzepicy.³

Korelacja między stężeniem dabigatranu a działaniem przeciwzakrzepowym

Badania kliniczne fazy II wykazały istnienie ścisłego związku pomiędzy stężeniem dabigatranu w osoczu a jego działaniem przeciwzakrzepowym. Obecność dabigatranu w organizmie prowadzi do wydłużenia różnych czasów krzepnięcia, w tym czasu trombinowego (TT), czasu ekarynowego (ECT) oraz czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT).⁴

Testy laboratoryjne do oceny działania przeciwzakrzepowego

Do oszacowania stężenia dabigatranu w osoczu można wykorzystać skalibrowane ilościowe badanie czasu trombinowego krzepnięcia w rozcieńczonym osoczu (dTT). Wyniki tego badania można porównać do przewidywanych stężeń dabigatranu. W przypadku gdy w teście dTT stężenie dabigatranu znajduje się na granicy kwantyfikacji lub poniżej, zaleca się rozważenie oznaczenia innych testów krzepnięcia, takich jak TT, ECT czy APTT.⁵

Czas ekarynowy (ECT) umożliwia bezpośredni pomiar aktywności bezpośrednich inhibitorów trombiny, stanowiąc cenne narzędzie w ocenie działania przeciwzakrzepowego dabigatranu.⁶

Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) jest powszechnie dostępnym badaniem, które może służyć jako przybliżony wskaźnik nasilenia działania przeciwzakrzepowego dabigatranu. Należy jednak pamiętać, że badanie to charakteryzuje się ograniczoną czułością i nie nadaje się do dokładnego ilościowego określania działania przeciwzakrzepowego, szczególnie przy wysokich stężeniach dabigatranu w osoczu. Wysokie wartości APTT powinny być interpretowane z ostrożnością, jednakże podwyższony wynik APTT wskazuje na to, że pacjent jest skutecznie antykoagulowany.⁷

Ocena ryzyka krwawienia

Wymienione powyżej badania działania przeciwzakrzepowego odzwierciedlają stężenie dabigatranu w organizmie i mogą dostarczyć istotnych wskazówek dla oceny ryzyka krwawienia u pacjenta. Za wskaźniki podwyższonego ryzyka krwawienia uznaje się między innymi przekroczenie 90 percentyla minimalnego stężenia dabigatranu lub wyniki badań krzepnięcia (np. APTT) mierzone w stężeniu minimalnym.⁸