-
Wszy odzieżowe (Pediculus humanus corporis) to pasożyty o długości 2-3 mm, bytujące głównie w szwach odzieży i pościeli, które żywią się krwią człowieka. Ich cykl życiowy trwa około 2-3 tygodni, a owady mogą przetrwać do 30 dni poza gospodarzem. Infestacja jest związana z niehigienicznymi warunkami, takimi jak brak regularnego mycia ciała i prania odzieży w temperaturze minimum 54°C, przeludnienie, bezdomność czy brak dostępu do urządzeń sanitarnych. Głównym objawem jest intensywny świąd nasilający się nocą, zlokalizowany w miejscach przylegania odzieży do skóry (pas, pachy, pachwiny). Ukąszenia powodują zaczerwienienia i przebarwienia, a przewlekła infestacja może prowadzić do pogrubienia skóry i wtórnych zakażeń bakteryjnych lub grzybiczych. Wszy odzieżowe mogą przenosić choroby bakteryjne, takie jak dur wysypkowy, gorączka okopowa i gorączka powrotna, choć w krajach rozwiniętych są one rzadkie.
Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym skóry i odzieży, gdzie poszukuje się żywych wszy i gnid, bez konieczności badań laboratoryjnych. Leczenie polega przede wszystkim na poprawie higieny osobistej, regularnym praniu odzieży i pościeli w temperaturze co najmniej 54°C oraz suszeniu w wysokiej temperaturze przez minimum 20 minut. W cięższych przypadkach stosuje się miejscowo permetrynę (1-5%), malation, alkohol benzylowy lub doustnie iwermektynę. W celu łagodzenia świądu zaleca się kremy przeciwświądowe, leki przeciwhistaminowe oraz zimne okłady. Profilaktyka obejmuje regularne kąpiele, zmianę i pranie odzieży oraz unikanie dzielenia się ubraniami i pościelą. W placówkach zbiorowego zakwaterowania konieczne jest systematyczne badanie, leczenie wszystkich zarażonych oraz dezynfekcja pomieszczeń, co pozwala na skuteczne zwalczanie infestacji i zapobieganie nawrotom.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
alkohol benzylowy, badanie fizykalne, cykl życiowy, dur wysypkowy, farmakoterapia, gnida, gorączka okopowa, gorączka powrotna, integralność skóry, iwermektyna, izolacja pacjenta, lek przeciwhistaminowy, malation, pasożyt, Pediculus humanus corporis, permetryna, reakcja skórna, reinfekcja, środek ochrony osobistej, świąd skóry, tyfus epidemiczny, wesz odzieżowa, wszawica odzieżowa, wtórna infekcja skóry, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze -
Wszy odzieżowe (Pediculus humanus corporis) to pasożyty hematofagiczne bytujące głównie w szwach odzieży i pościeli, a na skórę gospodarza przemieszczają się jedynie w celu pobrania pokarmu. Diagnostyka opiera się na badaniu wzrokowym z użyciem szkła powiększającego, ze szczególnym uwzględnieniem szwów w okolicach pasa, pach, bielizny oraz miejsc przylegania odzieży do skóry. Dorosłe wszy mają długość 2,3-3,6 mm i są koloru szaro-białego lub jasnobrązowego. Charakterystyczne objawy kliniczne to intensywny świąd nasilający się nocą, drobne czerwone ukłucia, wysypka alergiczna, liniowe zadrapania oraz wtórne zakażenia bakteryjne. W przewlekłych przypadkach może wystąpić „skóra włóczęgi” (vagabond skin). Diagnostyka różnicowa obejmuje wszawicę głowową i łonową, świerzb, dermatofitozy oraz zapalenia skóry o różnej etiologii. Wspomagająco stosuje się lampę Wooda, badanie mikroskopowe oraz metody molekularne (PCR) w celu wykrycia patogenów przenoszonych przez wszy.
Wszy odzieżowe są wektorami poważnych chorób zakaźnych, takich jak dur wysypkowy epidemiczny (Rickettsia prowazekii), gorączka okopowa (Bartonella quintana) oraz gorączka powrotna (Borrelia recurrentis). Po potwierdzeniu inwazji kluczowe jest wdrożenie kompleksowego leczenia obejmującego poprawę higieny osobistej, pranie odzieży i pościeli w temperaturze minimum 60°C, a w ciężkich przypadkach stosowanie miejscowych środków pedykulobójczych (permytryna, pyretryna, malation) lub doustnej iwermektyny. Leczenie objawowe świądu obejmuje leki przeciwhistaminowe i miejscowe kortykosteroidy. W populacjach wysokiego ryzyka, zwłaszcza osób bezdomnych, zaleca się nadzór epidemiologiczny oraz badania w kierunku chorób przenoszonych przez wszy. W sytuacjach epidemicznych konieczne są masowe badania przesiewowe, szybka diagnostyka i wdrożenie środków zapobiegawczych, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się pasożytów i związanych z nimi infekcji.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Diagnostyka i diagnoza
atopowe zapalenie skóry, badanie wzrokowe, Bartonella quintana, Borrelia recurrentis, choroba zakaźna, dermatofitoza, dur wysypkowy, gnidy, gorączka okopowa, gorączka powrotna, iwermektyna, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, lampa Wooda, lek przeciwhistaminowy, lupa, malation, mikroimmunofluorescencja, mikroskopia, nadzór epidemiologiczny, pasożyt, PCR, pedykulocyd, pyretryna, reakcja alergiczna, Rickettsia prowazekii, świąd, świerzb, wesz odzieżowa, wszawica głowowa, wszawica łonowa, zakażenie bakteryjne -
Wesz odzieżowa (Pediculus humanus corporis) jest krwiopijnym pasożytem bytującym w odzieży człowieka, odgrywającym istotną rolę epidemiologiczną jako wektor patogenów bakteryjnych wywołujących choroby zakaźne, takie jak dur epidemiczny (Rickettsia prowazekii), gorączka okopowa (Bartonella quintana) oraz gorączka powrotna (Borrelia recurrentis). Infestacje są silnie powiązane z warunkami socjalno-ekonomicznymi, w tym złymi warunkami higienicznymi, bezdomnością, przeludnieniem oraz sytuacjami kryzysowymi jak konflikty zbrojne i klęski żywiołowe. Rozpowszechnienie wszy odzieżowej w populacjach bezdomnych waha się od 4,1% do 35%, a w warunkach kryzysowych może sięgać nawet 90-100%. Choroby przenoszone przez wszy odzieżowe cechują się wysoką zachorowalnością i śmiertelnością, sięgającą do 40% w przypadku nieleczonego duru epidemicznego. Diagnostyka molekularna (PCR) umożliwia wykrywanie patogenów w wszy odzieżowych, co jest szczególnie przydatne w warunkach ograniczonego dostępu do laboratoriów oraz w monitorowaniu epidemii.
Kontrola infestacji opiera się na poprawie higieny osobistej, regularnym praniu odzieży i pościeli w temperaturze ≥60°C oraz stosowaniu środków owadobójczych (permetryna, pyretryny, malation) lub doustnej iwermektyny w ciężkich przypadkach. Szczególnie ważne jest wdrażanie tych działań w środowiskach o wysokim ryzyku, takich jak obozy uchodźców, schroniska dla bezdomnych i więzienia. Brak komercyjnych szczepionek przeciw chorobom przenoszonym przez wszy podkreśla znaczenie profilaktyki i leczenia zakażonych pacjentów doksycykliną. Pomimo licznych badań, globalne obciążenie zdrowotne i ekonomiczne infestacji pozostaje niedoszacowane z powodu braku obowiązkowego zgłaszania, stygmatyzacji oraz trudności w dostępie do najbardziej narażonych populacji. Nasilający się problem oporności wszy na insektycydy oraz pojawianie się nowych patogenów wymaga dalszych badań epidemiologicznych i rozwoju strategii zwalczania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Epidemiologia
Bartonella quintana, Borrelia recurrentis, choroba zakaźna, doksycyklina, dur epidemiczny, dur wysypkowy, dżuma, gorączka okopowa, gorączka powrotna, higiena osobista, iwermektyna, klęska żywiołowa, malation, paciorkowiec grupy A, pasożyt krwiopijny, patogen chorobotwórczy, PCR, permetryna, postreptokokowe kłębuszkowe zapalenie nerek, powiększenie węzłów chłonnych, pyretryna, reakcja łańcuchowa polimerazy, Rickettsia prowazekii, środek owadobójczy, świąd, tyfus epidemiczny, wesz głowowa, wesz łonowa, wesz odzieżowa, Yersinia pestis, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie wsierdzia -
Wszy odzieżowe (Pediculus humanus humanus) to ektopasożyty żyjące głównie w odzieży i pościeli, żerujące na krwi ludzkiej 1-5 razy dziennie. Ich cykl rozwojowy obejmuje składanie około 200 jaj (gnid) w szwach ubrań, z wylęgiem po 6-9 dniach. Pasożyty te przetrwają do 60 dni na gospodarzu, a poza nim do 3 dni na powierzchniach i do miesiąca w szwach odzieży. Infestacje są ściśle związane z warunkami socjoekonomicznymi, takimi jak brak dostępu do regularnej higieny, czystej odzieży, przeludnienie, bezdomność, ubóstwo oraz sytuacje kryzysowe (wojny, klęski żywiołowe). Wszy odzieżowe przenoszą się głównie przez bliski kontakt fizyczny oraz pośrednio przez wspólne użytkowanie odzieży, pościeli, ręczników i mebli tapicerowanych. Występują częściej w chłodniejszych miesiącach, gdy noszona jest grubsza odzież i rzadziej się ją zmienia.
Wszy odzieżowe są unikalne wśród wszy ludzkich, gdyż mogą przenosić patogeny bakteryjne wywołujące dur wysypkowy (Rickettsia prowazekii), gorączkę okopową (Bartonella quintana) oraz gorączkę powrotną (Borrelia recurrentis). Ich układ odpornościowy jest mniej skuteczny w zwalczaniu bakterii niż u wszy głowowych, co umożliwia przetrwanie i transmisję tych patogenów. Przewlekła infestacja może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza, skóry włóczęgów, reakcji alergicznych, wtórnych infekcji bakteryjnych oraz przewlekłego świądu. Grupy szczególnie narażone to osoby bezdomne, uchodźcy, ofiary wojen i katastrof oraz mieszkańcy przeludnionych instytucji. W krajach rozwiniętych infestacje są rzadkie i dotyczą głównie osób bezdomnych, natomiast w regionach dotkniętych konfliktami i ubóstwem wszy odzieżowe stanowią poważne zagrożenie epidemiologiczne.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Etiologia i przyczyny
Bartonella quintana, Borrelia recurrentis, dur wysypkowy, ektopasożyt, gnidy, gorączka okopowa, gorączka powrotna, infestacja wszami, mialgia, niedokrwistość z niedoboru żelaza, odżywianie krwią, patogen chorobotwórczy, przewlekły świąd, reakcja alergiczna, Rickettsia prowazekii, stygmatyzacja społeczna, transmisja pasożytów, warunki socjoekonomiczne, wektor choroby zakaźnej, wesz odzieżowa, wszawica odzieżowa, wtórna infekcja bakteryjna, wysypka skórna, zaburzenie snu -
Wszy odzieżowe (Pediculus humanus corporis) to pasożyty zewnętrzne bytujące głównie na ubraniach i pościeli, żywiące się krwią człowieka. Infestacja dotyczy szczególnie osób z ograniczonym dostępem do higieny, takich jak bezdomni czy osoby w warunkach przeludnienia. Podstawą leczenia jest poprawa higieny osobistej, obejmująca regularne mycie ciała (minimum raz w tygodniu), częstą zmianę odzieży oraz pranie odzieży i pościeli w temperaturze 54-60°C, suszenie w suszarce przez 20-30 minut oraz prasowanie, zwłaszcza szwów. W przypadku braku możliwości prania, alternatywą jest chemiczne czyszczenie lub szczelne przechowywanie odzieży przez 2 tygodnie. Leczenie farmakologiczne, choć nie zawsze konieczne, stosuje się w rozległych infestacjach lub gdy metody higieniczne są niewystarczające.
Farmakoterapia opiera się głównie na permetrynie (1% lotion/szampon, 5% krem), aplikowanej na całe ciało na 8-10 godzin z powtórzeniem po 7-9 dniach. Alternatywne środki to malation 0,5%, benzyl alkohol 5%, spinosad 0,9% oraz pyretryny z butoksydem piperonylu. Lindane nie jest zalecany ze względu na neurotoksyczność. W opornych przypadkach rozważa się iwermektynę miejscową 0,5% lub doustną w dawce 200 mcg/kg z powtórzeniem po 7-14 dniach. Leczenie wspomagające obejmuje leki przeciwhistaminowe i kortykosteroidy miejscowe na świąd oraz antybiotyki w przypadku wtórnych zakażeń. Ze względu na rosnącą oporność wszy na pyretroidy (około 77-100% w niektórych regionach), zaleca się rotację środków owadobójczych. Kompleksowe podejście, łączące eliminację pasożytów z ciała i odzieży, jest kluczowe dla skuteczności terapii i zapobiegania nawrotom, a także ma znaczenie w profilaktyce chorób przenoszonych przez wszy odzieżowe, takich jak dur wysypkowy czy gorączka okopowa.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Leczenie
antybiotyk ogólnoustrojowy, benzyl alkohol, dur wysypkowy, gorączka okopowa, gorączka powrotna, iwermektyna, iwermektyna doustna, kortykosteroid miejscowy, leczenie farmakologiczne, lek przeciwhistaminowy, lindane, malation, neurotoksyczność, oporność wszy, pasożyt zewnętrzny, permetryna, preparat przeciwwszawiczy, pyretryna, spinosad, wesz głowowa, wesz łonowa, wesz odzieżowa, wszawica odzieżowa, zakażenie bakteryjne wtórne -
Wszawica odzieżowa (pediculosis corporis) jest chorobą pasożytniczą wywoływaną przez wszy odzieżowe (Pediculus humanus corporis), które bytują głównie w odzieży i pościeli, a na skórę przenoszą się jedynie w celu pobierania krwi. Charakterystycznym objawem infestacji jest intensywny świąd nasilający się nocą, lokalizujący się głównie w miejscach przylegania odzieży do skóry, takich jak talia, pachy czy pachwiny. Na skórze obserwuje się czerwone punkty, grudki, strupy oraz przebarwienia, które w przewlekłych przypadkach mogą prowadzić do zgrubień i zmian pigmentacyjnych (choroba włóczęgów). Diagnostyka opiera się na identyfikacji dorosłych wszy (2,3-3,6 mm) oraz jaj (gnid, około 1 mm) w szwach odzieży. Reakcja alergiczna na ślinę pasożyta może pojawić się po 4-6 tygodniach od pierwszej ekspozycji, a przy kolejnych kontaktach świąd rozwija się szybciej (1-2 dni). Infestacja może przebiegać bezobjawowo, co nie wyklucza zdolności przenoszenia pasożytów na innych.
Leczenie wszawicy odzieżowej koncentruje się na eliminacji pasożytów z odzieży i pościeli poprzez pranie w temperaturze minimum 65°C oraz regularną higienę osobistą. W przypadku rozległych infestacji stosuje się permetrynę miejscowo lub doustną iwermektynę, powtarzając terapię po 9 dniach. Objawy skórne ustępują zwykle w ciągu dwóch tygodni, choć świąd może utrzymywać się do tygodnia po eliminacji wszy. Nieleczona infestacja może prowadzić do wtórnych infekcji bakteryjnych i grzybiczych skóry, a także do przenoszenia poważnych chorób bakteryjnych, takich jak dur wysypkowy (Rickettsia prowazekii), gorączka okopowa (Bartonella quintana) i gorączka powrotna (Borrelia recurrentis), szczególnie w warunkach złej higieny i przeludnienia. Rokowanie jest dobre przy odpowiedniej higienie i leczeniu, a profilaktyka opiera się na regularnej wymianie i dezynfekcji odzieży oraz poprawie warunków sanitarnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Objawy
apatia, Bartonella quintana, Borrelia recurrentis, czyrak, gnidy, gorączka okopowa, gorączka powrotna, grudki skórne, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wtórna skóry, iwermektyna, liszajec, malation, permetryna, podrażnienie skóry, przebarwienie skóry, Rickettsia prowazekii, świąd, tyfus epidemiczny, wesz odzieżowa, wszawica odzieżowa -
Wesz odzieżowa (Pediculus humanus corporis) to zewnętrzny pasożyt człowieka, żywiący się ludzką krwią, osiągający 2-4 mm długości, z preferencją życia w odzieży, gdzie składa jaja (9-10 dziennie, łącznie 270-300 w życiu) na włóknach ubrań, szczególnie w szwach. Cykl rozwojowy trwa około 8-9 dni przy stałym kontakcie odzieży z ciałem, a dorosłe osobniki żyją do 30 dni, umierając w ciągu 1-2 dni bez żywiciela. Wszy odzieżowe żerują średnio 5 razy dziennie, wstrzykując ślinę zawierającą inhibitory trombiny i czynnika Xa, co wywołuje intensywny świąd i zmiany skórne, a drapanie może prowadzić do wtórnych zakażeń bakteryjnych. Optymalne warunki rozwoju to wilgotność 79-90% i temperatura 29-32°C, a wzrost temperatury o 4-5°C powyżej optymalnej jest dla nich śmiertelny.
Wszy odzieżowe są wektorami licznych patogenów bakteryjnych, w tym Bartonella quintana (gorączka okopowa), Borrelia recurrentis (dur powrotny) oraz Rickettsia prowazekii (dur epidemiczny). Transmisja odbywa się głównie przez zakażone odchody, które mogą infekować drobne rany lub błony śluzowe, a aerozolizacja kału stanowi ryzyko zakażenia dla personelu medycznego. Diagnostyka opiera się na wykryciu wszy i gnid w odzieży, a leczenie polega przede wszystkim na higienie – praniu w temperaturze ≥65°C, suszeniu i chemicznym czyszczeniu odzieży. Farmakoterapia obejmuje pedikulicydy neurotoksyczne (np. permetryna 1%, malation 0,5%, spinosad 0,9%) oraz środki uduszeniowe (alkohol benzylowy 5%, dimetykon), z doustną iwermektyną (400 µg/kg) jako opcją w trudnych przypadkach. Oporność na permetrynę i pyretryny jest obserwowana, co wymaga stosowania alternatywnych preparatów po dwóch nieudanych kuracjach. Profilaktyka i kontrola wszy odzieżowych są kluczowe w warunkach przeludnienia i złej higieny, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych i u osób bezdomnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Patofizjologia i mechanizm
acinetobacter baumannii, alkohol benzylowy, analiza filogenetyczna, Anaplasma phagocytophilum, bakteriemia, Bartonella quintana, Borrelia recurrentis, Coxiella burnetii, cykl życiowy wszy, dimetykon, dur epidemiczny, dur wysypkowy, dżuma dymienicza, gnidy, gorączka okopowa, gorączka Q, inhibitor czynnika Xa, inhibitor trombiny, iwermektyna, malathion, mirystynian izopropylu, oporność na insektycydy, pasożyt zewnętrzny, permetryna, pyretryny, Rickettsia prowazekii, Salmonella typhi, Serratia marcescens, spinosad, świąd, wesz głowowa, wesz odzieżowa, Yersinia pestis, zakażenie bakteryjne wtórne -
Rokowanie w zakażeniu wszami odzieżowymi (Pediculus humanus corporis) jest bardzo dobre przy zastosowaniu odpowiedniego leczenia i rygorystycznej higieny osobistej. Kluczowe jest regularne mycie ciała oraz cotygodniowy dostęp do wypranej odzieży i pościeli, co umożliwia całkowite wyeliminowanie pasożytów w ciągu do dwóch tygodni. W większości przypadków poprawa higieny jest wystarczająca, jednak w niektórych sytuacjach wskazane jest stosowanie pedykulicydów. Dorosłe wszy i nimfy giną w ciągu 1-2 dni bez dostępu do krwi, a gnidy wylęgają się w 1-2 tygodnie i mogą być zniszczone przez pranie w gorącej wodzie. Należy również unikać drapania, aby zmniejszyć ryzyko wtórnych zakażeń skóry.
Wszy odzieżowe są wektorami poważnych chorób zakaźnych, takich jak dur wysypkowy epidemiczny (śmiertelność nieleczonego 20-40%, leczonego 3-4%), gorączka okopowa oraz gorączka powrotna (śmiertelność nieleczonego około 40%, leczonego około 4%). Dur wysypkowy może prowadzić do zapalenia naczyń, niedokrwienia kończyn, zgorzeli, dysfunkcji OUN i niewydolności wielonarządowej. Skuteczne leczenie wymaga wczesnego rozpoznania, odpowiedniej antybiotykoterapii oraz leczenia osób z bliskiego otoczenia pacjenta. Systematyczne pranie odzieży i pościeli co najmniej raz w tygodniu jest niezbędne do zapobiegania nawrotom inwazji.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Rokowania, prognozy i postęp choroby
antybiotykoterapia, drapanie skóry, dur wysypkowy, dysfunkcja OUN, gnida, gorączka okopowa, gorączka powrotna, higiena osobista, inwazja wszy, jajo wszy, niedokrwienie kończyn, niewydolność wielonarządowa, nimfa wszy, pasożyt, patogen, Pediculus humanus corporis, pedykulicyd, reinfekcja, wesz odzieżowa, wszawica, wszawica odzieżowa, zakażenie skóry, zapalenie naczyń, zgorzel -
Wszy odzieżowe (Pediculus humanus corporis) to pasożyty zewnętrzne bytujące głównie na odzieży i pościeli, które przenoszą się na ciało człowieka wyłącznie w celu pobierania krwi. Są wektorami chorób zakaźnych, takich jak dur wysypkowy, gorączka okopowa i gorączka powrotna. Profilaktyka opiera się na utrzymaniu higieny osobistej, w tym regularnych kąpielach (minimum raz w tygodniu), częstej zmianie odzieży oraz praniu tekstyliów w temperaturze co najmniej 54°C (130°F) i suszeniu w wysokiej temperaturze przez minimum 20 minut. W przypadku przedmiotów nieprzystosowanych do prania zaleca się czyszczenie chemiczne, prasowanie gorącym żelazkiem lub izolację w szczelnych plastikowych workach przez co najmniej tydzień, a najlepiej dwa tygodnie. Szczególną uwagę należy zwrócić na meble tapicerowane, które powinny być prasowane lub traktowane preparatami owadobójczymi.
W sytuacjach zwiększonego ryzyka, takich jak przeludnienie, kontakt z osobami zarażonymi czy korzystanie z używanej odzieży, konieczne jest wdrożenie dodatkowych środków ostrożności. Leczenie farmakologiczne, w tym stosowanie permetryny, pyretryny, spinosadu czy iwermektyny miejscowo, jest wskazane w przypadku oporności na standardowe pedykulicydy lub obfitego owłosienia ciała. Rutynowe stosowanie insektycydów do pomieszczeń nie jest zalecane ze względu na potencjalne działania niepożądane. W placówkach zbiorowego pobytu rekomenduje się regularne kontrole, edukację oraz jasne procedury postępowania, unikając stygmatyzacji pacjentów. Konsultacja lekarska jest wskazana przy braku skuteczności standardowych metod, podejrzeniu wtórnych zakażeń bakteryjnych lub chorób przenoszonych przez wszy. Kompleksowe przestrzeganie zasad higieny i odpowiednie postępowanie z odzieżą i otoczeniem pozwalają skutecznie zapobiegać wszawicy odzieżowej i ograniczać jej rozprzestrzenianie.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wszy odzieżowe – Zapobieganie i profilaktyka
cykl życiowy wszy, dur wysypkowy, fumigacja, gnida, gorączka okopowa, gorączka powrotna, infestacja wszami, iwermektyna, lek przeciwpasożytniczy, lek przeciwwszawiczy, pasożyt zewnętrzny, Pediculus humanus corporis, permetryna, pyretryna, spinosad, środek owadobójczy, wesz odzieżowa, wszawica odzieżowa, wtórne zakażenie bakteryjne
