Odma opłucnowa
Odma opłucnowa to obecność powietrza w przestrzeni międzyopłucnowej, co prowadzi do częściowego lub całkowitego zapadnięcia się płuca, objawiająca się ostrym bólem w klatce piersiowej i dusznością. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu radiologicznym i ultrasonograficznym, a leczenie zależy od wielkości odmy – małe odmy mogą wymagać jedynie obserwacji i tlenoterapii, natomiast większe często wymagają aspiracji igłowej lub drenażu klatki piersiowej. Odma prężna stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej dekompresji igłowej oraz dalszej hospitalizacji. Opieka pielęgniarska skupia się na monitorowaniu stanu pacjenta, skutecznym leczeniu bólu, podawaniu tlenu oraz edukacji pacjenta w zakresie zapobiegania nawrotom i rozpoznawania objawów alarmowych.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Odma opłucnowa to obecność powietrza w przestrzeni opłucnowej, prowadząca do utraty ujemnego ciśnienia śródopłucnowego i zapadnięcia się płuca, co zaburza mechanikę oddychania i wymianę gazową. Klasyfikowana jest na samoistną (pierwotną i wtórną), pourazową oraz prężną, z odmiennym postępowaniem diagnostyczno-terapeutycznym. Objawy obejmują ostry ból w klatce piersiowej, duszność, tachypnoe, tachykardię, hipoksemię oraz asymetryczne ruchy klatki piersiowej. Diagnostyka opiera się na RTG klatki piersiowej, TK oraz ultrasonografii. Kluczowa jest ocena ABC (drożność dróg oddechowych, oddychanie, krążenie), saturacji tlenem (monitorowanej pulsoksymetrem) oraz badanie fizykalne (osłuchiwanie, opukiwanie, ocena położenia tchawicy). Leczenie zależy od rozmiaru i stanu pacjenta: małe odmy (<30% objętości płuca) mogą być leczone zachowawczo z tlenoterapią (przepływ tlenu ≥3 l/min), większe wymagają aspiracji igłowej lub drenażu klatki piersiowej, a w przypadku nawrotów lub braku poprawy – interwencji chirurgicznej (VATS, pleurodeza, torakotomia). Odma prężna stanowi stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej dekompresji igłą w 2. lub 3. przestrzeni międzyżebrowej linii środkowo-obojczykowej.
Opieka pielęgniarska obejmuje monitorowanie parametrów życiowych, saturacji, wzorca oddechowego, bólu (z zastosowaniem skal oceny), a także drożności i funkcjonowania drenażu klatki piersiowej (kontrola komory wodnej, oscylacji, bąbelkowania). Należy stosować techniki aseptyczne, profilaktykę przeciwbólową i antybiotykową oraz edukować pacjenta w zakresie zapobiegania nawrotom (np. zaprzestanie palenia, unikanie gwałtownych zmian ciśnienia). Po zabiegach chirurgicznych i pleurodezie istotna jest wczesna mobilizacja, fizjoterapia oddechowa (ćwiczenia głębokiego oddychania, kontrolowany kaszel) oraz regularna kontrola stanu klinicznego i dokumentacja. W przypadku otwartej odmy opłucnowej stosuje się okluzyjny opatrunek z trójstronnym przymocowaniem, zapobiegający odmie prężnej. Wszelkie objawy pogorszenia, takie jak narastająca duszność, ból, przesunięcie tchawicy czy objawy zakażenia, wymagają pilnej interwencji medycznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
aspiracja igłowa, badanie ultrasonograficzne, ćwiczenie oddechowe, dodatkowe mięśnie oddechowe, drożność dróg oddechowych, duszność, edukacja pacjenta, elektrokoagulacja, fizjoterapia oddechowa, gazometria krwi tętniczej, gojenie, hipoksemia, leczenie przeciwbólowe, lek przeciwbólowy, mukowiscydoza, niewydolność oddechowa, oddychanie przeponowe, odgłos opukowy, odma opłucnowa, odma podskórna, odma prężna, opatrunek okluzyjny, opłucna płucna, palenie tytoniu, parametry życiowe, pleurodeza, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przestrzeń opłucnowa, pulsoksymetria, resekcja pęcherzy rozedmowych, saturacja krwi tlenem, sinica, szmery oddechowe, tachykardia, tachypnoe, tchawica, technika relaksacyjna, tomografia komputerowa, torakoskopia wideo-asystowana, torakotomia, układ oddechowy, wymiana gazowa, zaburzenie hemodynamiczne, zrost -
Diagnostyka i diagnoza
Odma opłucnowa to obecność powietrza w jamie opłucnowej prowadząca do zapadnięcia płuca i objawów takich jak jednostronny ból w klatce piersiowej, duszność, osłabione szmery oddechowe, hiperrezonans po stronie odmy oraz tachykardia. W przypadku odmy prężnej dochodzi do przesunięcia tchawicy, rozdęcia klatki po stronie odmy, poszerzenia żył szyjnych, hipotensji i zaburzeń świadomości, co wymaga natychmiastowej interwencji. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym oraz obrazowym – podstawą jest zdjęcie RTG klatki piersiowej w projekcji PA na pełnym wdechu, które wykazuje krawędź opłucnej płucnej i brak rysunku płucnego obwodowo. Tomografia komputerowa stanowi złoty standard, szczególnie przy wykrywaniu małych odmian, a ultrasonografia cechuje się wysoką czułością (91-98,6%) i jest przydatna w warunkach ratunkowych, umożliwiając ocenę ślizgania opłucnej, obecności linii A i B oraz objawu punktu płucnego.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. zatorowość płucną, zapalenie opłucnej i zawał mięśnia sercowego. Odma pourazowa występuje u 50% pacjentów z ciężkimi urazami klatki piersiowej, a odma jatrogenna może być powikłaniem procedur takich jak biopsja czy torakocenteza. Nowoczesne metody obrazowe, w tym tomosynteza cyfrowa (dawka promieniowania 0,54 mSv vs. 6,2 mSv w TK) oraz rentgen dualnej energii, poprawiają wykrywalność odmy. Systemy oparte na sztucznej inteligencji osiągają AUC 0,91-0,97 w diagnostyce RTG, jednak dodatnia wartość predykcyjna wynosi około 41,1%. W przypadku odmy prężnej, diagnoza jest kliniczna i nie należy opóźniać leczenia na rzecz badań obrazowych. Kompleksowe podejście diagnostyczne obejmuje badanie kliniczne, RTG, USG, TK oraz badania dodatkowe jak gazometria (hipoksemia, kwasica oddechowa) i EKG.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Diagnostyka i diagnoza
ból klatki piersiowej, ból opłucnowy, bronchoskopia, drżenie głosowe, duszność, elektrokardiogram, gazometria tętnicza, hiperkapnia, hipoksemia, hipotensja, jama opłucnowa, kwasica oddechowa, limfangioleiomiomatoza, linie B, odma jatrogenna, odma katamenialna, odma opłucnowa, odma pourazowa, odma prężna, opłucna płucna, pleurodeza, poszerzenie żył szyjnych, przesunięcie tchawicy, pulsoksymetria, rozedma płuc, szmery oddechowe, tachykardia, tomografia komputerowa, tomosynteza cyfrowa, torakocenteza, ultrasonografia, wentylacja mechaniczna, zaburzenia hemodynamiczne, zapadnięcie płuca, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zatrzymanie krążenia, zdjęcie RTG klatki piersiowej -
Epidemiologia
Odma opłucnowa wykazuje zróżnicowaną epidemiologię zależną od typu i demografii pacjentów. Pierwotna samoistna odma opłucnowa (PSP) najczęściej dotyczy mężczyzn w wieku 20-30 lat, z częstością występowania 7-18/100 000 u mężczyzn i 1,2-6/100 000 u kobiet rocznie, oraz stosunkiem mężczyzn do kobiet od 3:1 do 6,2:1. Wtórna samoistna odma opłucnowa (SSP) występuje głównie u osób w wieku 60-65 lat, z częstością 6,3/100 000 u mężczyzn i 2/100 000 u kobiet, a jej główną przyczyną jest POChP (26/100 000 pacjentów). Palenie tytoniu znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia odmy, zwłaszcza u mężczyzn (22-krotnie) i kobiet (9-krotnie), a u nałogowych palaczy ryzyko wzrasta nawet 102-krotnie. Nawrót odmy jest częsty, szczególnie w ciągu pierwszego roku (25-54% w PSP, do 80% w SSP u pacjentów z mukowiscydozą). Odma jatrogenna występuje z częstością 5-7/10 000 przyjęć szpitalnych, głównie po przezklatkowej aspiracji igłowej i cewnikowaniu żył centralnych. Odma prężna stanowi 1-2% wszystkich przypadków odmy opłucnowej, a w populacji pediatrycznej częstość wynosi 5-10/100 000 dzieci, z przewagą mężczyzn 6:1.
Śmiertelność z powodu odmy opłucnowej jest niska u młodszych pacjentów (0,3% u osób 15-45 lat w Niemczech), ale wzrasta znacząco z wiekiem (do 15,9% u osób >90 lat). Występują istotne różnice geograficzne w częstości występowania, np. PSP u mężczyzn w USA 7,4-18/100 000, a w Wielkiej Brytanii do 37/100 000. Odma opłucnowa jest także powikłaniem COVID-19 (0,66% przypadków zapalenia płuc), z wentylacją mechaniczną jako głównym czynnikiem ryzyka. Koszty leczenia są znaczne, np. w Korei średnio 94,50 USD dla pacjentów ambulatoryjnych i 2523 USD dla hospitalizowanych. Nadzór epidemiologiczny opiera się głównie na danych szpitalnych, jednak rzeczywista częstość może być niedoszacowana z powodu bezobjawowych przypadków. Nowe wytyczne ERS i BTS oraz rozwój sztucznej inteligencji mogą poprawić diagnostykę i nadzór nad odmą opłucnową.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Epidemiologia
aspiracja igłowa, dysplazja oskrzelowo-płucna, krwawienie dokomorowe, leczenie zachowawcze, mukowiscydoza, odma opłucnowa, palenie tytoniu, POChP, predyspozycje genetyczne, przewlekła obturacyjna choroba płuc, samoistna pierwotna odma opłucnowa, samoistna wtórna odma opłucnowa, śmiertelność wewnątrzszpitalna, surfaktant, torakocenteza, wentylacja mechaniczna, zanieczyszczenie powietrza, zapalenie płuc COVID-19 -
Etiologia i przyczyny
Odma opłucnowa to stan patologiczny charakteryzujący się obecnością powietrza w przestrzeni opłucnowej, prowadzącym do zapadnięcia się płuca. Wyróżnia się odmę samoistną (pierwotną i wtórną) oraz urazową, a także odmę jatrogeniczną i prężną. Pierwotna samoistna odma (PSP) występuje u pacjentów bez rozpoznanej choroby płuc, najczęściej z powodu pęknięcia pęcherzyków podopłucnowych (blebs <1 cm) lub bulli (>1 cm). Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu (zwiększające ryzyko 9-22-krotnie), płeć męską (3-6-krotnie częstsza), wysoki i szczupły typ budowy ciała, obciążenie rodzinne oraz zespół Marfana. Wtórna samoistna odma (SSP) dotyczy pacjentów z chorobami płuc, głównie POChP (70% przypadków), astmą, mukowiscydozą, gruźlicą, sarkoidozą, LAM, czy chorobami tkanki łącznej. Odma katamenialna, rzadka forma SSP, związana jest z endometriozą klatki piersiowej i występuje w okolicy miesiączki u kobiet przedmenopauzalnych.
Patofizjologia odmy opłucnowej polega na utracie ujemnego ciśnienia w przestrzeni opłucnowej wskutek przedostania się powietrza przez uszkodzenie opłucnej trzewnej lub ściennej, co prowadzi do zapadnięcia się płuca. Odma prężna, będąca stanem zagrożenia życia, powstaje na skutek zastawkowego mechanizmu jednokierunkowego, powodując narastające ciśnienie, przesunięcie śródpiersia i zapaść krążeniową. Diagnostyka i leczenie powinny uwzględniać etiologię i czynniki ryzyka, w tym szczególnie palenie tytoniu, które zwiększa ryzyko pierwszego epizodu i nawrotów (25-54%). Wskazane jest zaprzestanie palenia, co zmniejsza ryzyko nawrotu odmy 4-krotnie (iloraz szans 0,26). Znajomość mechanizmów i powiązań klinicznych jest kluczowa dla optymalizacji postępowania terapeutycznego i profilaktyki nawrotów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Etiologia i przyczyny
biopsja opłucnej, bulla płucna, gruźlica, histiocytoza z komórek Langerhansa, idiopatyczne włóknienie płuc, limfangioleiomiomatoza, martwicze zapalenie płuc, mukowiscydoza, obciążenie rodzinne, odma jatrogenna, odma katamenialna, odma opłucnowa, odma prężna, odma samoistna, odma samoistna pierwotna, odma samoistna wtórna, opłucna płucna, opłucna ścienna, opłucna trzewna, palenie tytoniu, pęcherzyk płucny, płeć męska, POChP, przestrzeń opłucnowa, przewlekły stan zapalny, przezoskrzelowa biopsja płuca, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, torakocenteza, tracheostomia, wentylacja mechaniczna, zapalenie płuc Pneumocystis, zator płucny, zespół Birt-Hogg-Dubé, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana -
Leczenie
Odma opłucnowa to nagromadzenie powietrza w przestrzeni opłucnowej prowadzące do zapadnięcia płuca. Leczenie zależy od wielkości odmy i stanu pacjenta: małe odmy (<2-3 cm lub <15% objętości) bez istotnych objawów mogą być leczone obserwacyjnie z monitorowaniem radiologicznym, przy czym resorpcja powietrza wynosi około 1,25-2,2% objętości na dobę i może trwać do 6 tygodni. Tlenoterapia wysokoprzepływowa (10-15 l/min) przyspiesza resorpcję powietrza nawet czterokrotnie. Większe odmy (>3 cm) lub z dusznością wymagają aspiracji igłą (14-16G) lub drenażu opłucnowego (8,5-40F), z zastosowaniem systemów jednokierunkowych lub ssących. Odma prężna wymaga natychmiastowego odbarczenia igłą i założenia drenu. Leczenie farmakologiczne koncentruje się na kontroli bólu, a profilaktycznie stosuje się antybiotyki przy drenażu.
W przypadku utrzymującego się przecieku powietrza (>5-7 dni) lub braku rozprężenia płuca stosuje się pleurodezę (chemiczną, mechaniczną lub autologiczną) oraz endobronchialne metody leczenia (zastawki, spigoty). Chirurgia (VATS, torakotomia) jest wskazana przy nawrotach, obustronnej odmie, przetrwałym przecieku, czy u pacjentów z ryzykownymi zawodami lub chorobami podstawowymi. Nowoczesne techniki, takie jak jednoportowa VATS i pokrycie opłucnej siatką (TPC, LPC), poprawiają wyniki leczenia. Profilaktyka obejmuje zaprzestanie palenia, unikanie czynników ryzyka oraz rehabilitację oddechową. Powikłania leczenia to m.in. ból, krwawienie, odma podskórna, infekcje, obrzęk płuca z ponownego rozprężenia oraz uszkodzenia narządów. Indywidualizacja terapii i szybka interwencja są kluczowe, zwłaszcza w odmę prężną, aby zmniejszyć ryzyko powikłań i nawrotów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Leczenie
blokada nerwów międzyżebrowych, bullektomia, drenaż opłucnowy, duszność, krwiak opłucnej, odma opłucnowa, odma podskórna, odma pourazowa, odma prężna, pierwotna samoistna odma opłucnowa, pleurektomia, pleurodeza, pleurodeza chemiczna, pleurodeza mechaniczna, przestrzeń opłucnowa, rehabilitacja oddechowa, ropniak opłucnej, samoistna resorpcja, tlenoterapia, torakotomia, wideotorakoskopia, zapadnięcie płuca, zastawka endobronchialna -
Objawy
Odma opłucnowa to nagłe gromadzenie się powietrza w jamie opłucnowej, prowadzące do zapadnięcia płuca i objawiające się jednostronnym, ostrym bólem w klatce piersiowej nasilającym się przy wdechu lub kaszlu oraz dusznością o różnym nasileniu. Objawy zależą od wielkości odmy: mała może być bezobjawowa, średnia wywołuje umiarkowany ból i duszność, a duża powoduje silną duszność, ból, sinicę i tachykardię. Wyróżnia się odmę pierwotną (PSP) u osób bez chorób płuc, gdzie objawy są łagodne i często ustępują samoistnie, oraz wtórną (SSP) z cięższym przebiegiem, częstą hipoksemią i sinicą. Odma prężna to stan zagrożenia życia z objawami takimi jak tachykardia >134/min, hipotensja, poszerzenie żył szyjnych, przesunięcie tchawicy i pulsus paradoxus, wymagający natychmiastowej interwencji.
Przebieg kliniczny odmy opłucnowej jest zmienny, z nagłym początkiem objawów, które mogą częściowo ustąpić mimo utrzymującej się odmy. Spontaniczna resorpcja małych odm wynosi około 80% w ciągu tygodnia. Ryzyko nawrotu wynosi 30-50% w ciągu 5 lat, wyższe w SSP (43%) i rośnie z każdym kolejnym epizodem. Czynniki ryzyka nawrotu to palenie, choroby płuc (POChP, mukowiscydoza, HIV), brak leczenia i duży rozmiar odmy. Leczenie chirurgiczne (VATS z pleurodezą) redukuje ryzyko nawrotu do <5%. Rokowanie jest dobre w PSP, gorsze w SSP (śmiertelność ~10%), a odma prężna bez szybkiej interwencji jest śmiertelna. Nasilenie objawów zależy od wieku, stanu zdrowia, wielkości i szybkości narastania odmy oraz czynników zewnętrznych (wysokość, wysiłek, wentylacja mechaniczna). Wskazane jest szybkie wezwanie pomocy przy nasilonych objawach i pilna konsultacja lekarska nawet przy łagodnych dolegliwościach.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Objawy
ból opłucnowy, ból w klatce piersiowej, choroba płuc, duszność, hipoksemia, hipotensja, kaszel nieproduktywny, mukowiscydoza, niewydolność oddechowa, odma opłucnowa, odma prężna, pleurodeza, POChP, poszerzenie żył szyjnych, przestrzeń opłucnowa, przesunięcie tchawicy, pulsus paradoxus, resekcja pęcherzy rozedmowych, sinica, tachykardia, tachypnea, VATS, wentylacja mechaniczna, wideotorakoskopia -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w odmie opłucnowej jest zróżnicowane i zależy od etiologii, nasilenia objawów, chorób współistniejących oraz zastosowanego leczenia. Odma samoistna pierwotna (PSP) cechuje się lepszym rokowaniem niż odma samoistna wtórna (SSP), szczególnie u pacjentów z chorobami płuc, takimi jak POChP, gdzie śmiertelność wynosi od 1 do 17%. Wczesne cyfrowe pomiary wycieku powietrza, np. 100 ml/min w 1. dniu leczenia, są silnym predyktorem niepowodzenia terapii zachowawczej (iloraz szans 5,2; 95% CI 1,2-22,6; p=0,03), co może usprawnić decyzje terapeutyczne, w tym wczesne skierowanie na operację torakochirurgiczną. Nawrót odmy występuje u 28-32% pacjentów z PSP i 43% z SSP, z wyższym ryzykiem u palaczy, osób z POChP, AIDS oraz u pacjentów młodszych, szczupłych i o zwiększonym stosunku wzrostu do wagi. Odma prężna wymaga pilnej interwencji ze względu na ryzyko niewydolności oddechowej i zapaści sercowo-naczyniowej.
W kontekście chorób współistniejących, odma opłucnowa u pacjentów z chorobą śródmiąższową płuc związaną z chorobą tkanki łącznej (CTD-ILD) wiąże się z istotnie gorszym rokowaniem (HR 22,0; 95% CI 10,3-46,9; p<0,001), 10-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 29,6% w porównaniu do 81,3% u pacjentów bez odmy. Odma jako pierwsza manifestacja raka płuca jest rzadka i zwykle związana z zaawansowanym stadium nowotworu (IIIA/IIIB). Nowoczesne metody, takie jak głęboka konwolucyjna sieć neuronowa (CNN), wykazują obiecujące wyniki w przewidywaniu odmy po biopsji płuca na podstawie przedoperacyjnych zdjęć rentgenowskich, co może wpłynąć na planowanie zabiegów. Odma opłucnowa po resuscytacji krążeniowo-oddechowej występuje u 11% pacjentów, a historia POChP jest istotnym czynnikiem ryzyka, jednak sama odma nie wpływa istotnie na przeżycie czy wynik neurologiczny. Całkowite ustąpienie niepowikłanej odmy trwa około 10 dni, a opóźnienie w założeniu drenu powyżej 3 dni zwiększa ryzyko obrzęku płuc z rozprężenia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
AIDS, biopsja płuca, choroba śródmiąższowa płuc, choroba tkanki łącznej, inwazja naczyniowa, konwolucyjna sieć neuronowa, martwica guza, niewydolność oddechowa, obturacyjna choroba płuc, odma opłucnowa, odma prężna, odma samoistna wtórna, odma śródpiersia, palenie tytoniu, pozaszpitalne zatrzymanie krążenia, przewlekła obturacyjna choroba płuc, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rozedma, wysoko aktywna terapia antyretrowirusowa, zapaść sercowo-naczyniowa, zespół Boerhaavego, zwłóknienie płuc -
Zapobieganie i profilaktyka
Odma opłucnowa to stan, w którym powietrze gromadzi się w jamie opłucnowej, prowadząc do zapadnięcia płuca. Profilaktyka opiera się na eliminacji czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, które zwiększa ryzyko nawrotu odmy z 40% u osób niepalących do około 70% u palaczy w ciągu 4 lat od pierwszego epizodu. Zaleca się unikanie inhalacji substancji drażniących (np. marihuany), podróży lotniczych przez 1-3 tygodnie po epizodzie, nurkowania z akwalungiem oraz czynności powodujących nagłe zmiany ciśnienia. W przypadku nawracającej odmy lub wysokiego ryzyka nawrotu stosuje się procedury zabiegowe, takie jak pleurodeza (mechaniczna, chemiczna lub autologiczna z krwi) oraz wideotorakoskopia (VATS) z resekcją pęcherzy rozedmowych i pleurodezą, które zmniejszają ryzyko nawrotu z 70% do około 30%.
W profilaktyce odmy jatrogennej kluczowe jest prowadzenie procedur inwazyjnych pod kontrolą ultrasonograficzną, co zmniejsza częstość odmy o 19%. Po przezskórnej biopsji płuca zaleca się ułożenie pacjenta stroną biopsji w dół przez co najmniej 1 godzinę oraz stosowanie 100% tlenu, co redukuje liczbę i rozmiar odm. W wentylacji mechanicznej profilaktyka obejmuje utrzymanie niskiego szczytowego ciśnienia wdechowego (PIP) oraz stosowanie środków zwiotczających u pacjentów z ARDS. W grupie pacjentów z limfangioleiomiomatozą (LAM) sirolimus wykazuje obiecujące działanie w zapobieganiu nawrotom. Nowe europejskie wytyczne ERS 2023 rekomendują zachowawcze postępowanie w wybranych przypadkach pierwotnej samoistnej odmy opłucnowej (PSP) oraz aspirację igłową jako leczenie pierwszego wyboru, z rozważeniem wczesnej operacji u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Odma opłucnowa – Zapobieganie i profilaktyka
aspiracja igłowa, bullektomia, dren klatki piersiowej, limfangioleiomiomatoza, metyloprednizolon, niedodma, odma opłucnowa, odma prężna, opłucna, pierwotna samoistna odma opłucnowa, pleurektomia, pleurodeza, pleurodeza chemiczna, pleurodeza mechaniczna, przestrzeń opłucnowa, resekcja klinowa, samoistna pierwotna odma opłucnowa, samoistna wtórna odma opłucnowa, sirolimus, toracenteza, torakotomia, VATS, wentylacja mechaniczna, wideotorakoskopia