zaburzenie schizofreniformiczne
Zaburzenie schizofreniformiczne to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się objawami podobnymi do schizofrenii, ale trwającymi krócej – od 1 do 6 miesięcy. W przeciwieństwie do schizofrenii, po tym okresie następuje pełny powrót do funkcjonowania sprzed choroby.
Objawy zaburzenia schizofreniformicznego obejmują urojenia, halucynacje, zdezorganizowaną mowę, zdezorganizowane lub katatoniczne zachowanie oraz objawy negatywne (spłycenie afektu, alogię, awolicję). Diagnostyka opiera się na kryteriach DSM-5, które podkreślają, że objawy psychotyczne muszą utrzymywać się przez co najmniej miesiąc, ale krócej niż 6 miesięcy.
Leczenie zaburzenia schizofreniformicznego jest podobne do leczenia schizofrenii i obejmuje farmakoterapię (głównie leki przeciwpsychotyczne), psychoterapię oraz wsparcie psychospołeczne. Rokowanie jest zazwyczaj lepsze niż w przypadku schizofrenii, z wyższym odsetkiem pełnych remisji, choć u około 1/3 pacjentów stan może przejść w pełnoobjawową schizofrenię.
W praktyce klinicznej ważne jest różnicowanie zaburzenia schizofreniformicznego z innymi zaburzeniami psychotycznymi, takimi jak krótkotrwałe zaburzenie psychotyczne (trwające krócej niż miesiąc), zaburzenie schizoafektywne (gdzie współwystępują wyraźne objawy zaburzeń nastroju) oraz zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Psychoza – Diagnostyka i diagnoza
Psychoza to zespół objawów charakteryzujący się utratą kontaktu z rzeczywistością, obejmujący halucynacje (słuchowe, wzrokowe, dotykowe), urojenia oraz dezorganizację myśli i zachowań. Występuje u około 3% populacji, z czego 0,21% przypadków ma podłoże medyczne. Psychoza dzieli się na pierwotną (psychiatryczną) związaną z zaburzeniami takimi jak schizofrenia czy zaburzenie schizoafektywne oraz wtórną (organiczną) wywołaną przez substancje psychoaktywne, leki, toksyny lub choroby somatyczne. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu psychiatrycznym oraz wykluczeniu przyczyn organicznych poprzez badania laboratoryjne (pełna morfologia, profil metaboliczny, funkcje tarczycy, toksykologia moczu, poziomy PTH, wapnia, witaminy B12, kwasu foliowego i niacyny) oraz neuroobrazowanie (TK lub MRI przy wskazaniach klinicznych). Różnicowanie obejmuje zaburzenia psychotyczne pierwotne, psychozę w przebiegu zaburzeń nastroju, psychozę indukowaną substancjami oraz psychozę związaną z chorobami neurologicznymi i somatycznymi.
badanie toksykologiczne, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, choroba z ciałami Lewy’ego, dezorganizacja mowy, dezorganizacja zachowania, halucynacja, halucynacja dotykowa, halucynacja słuchowa, halucynacja wzrokowa, krótkotrwałe zaburzenie psychotyczne, lek przeciwpsychotyczny, majaczenie, objaw katatoniczny, objaw negatywny, objaw psychotyczny, obrazowanie mózgu, padaczka skroniowa, pierwszy epizod psychozy, psychoza indukowana substancjami, psychoza poporodowa, rezonans magnetyczny, schizofrenia, test funkcji tarczycy, urojenie, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie schizofreniformiczne, zaburzenie urojeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Cyklotymia (zaburzenie cyklotymiczne) – Diagnostyka i diagnoza
Cyklotymia to przewlekłe zaburzenie nastroju, klasyfikowane w DSM-5 jako łagodniejsza forma zaburzenia dwubiegunowego, charakteryzujące się licznymi okresami objawów hipomaniakalnych i depresyjnych, które nie spełniają pełnych kryteriów epizodów maniakalnych, hipomaniakalnych lub dużej depresji. Objawy muszą utrzymywać się przez co najmniej 2 lata u dorosłych (1 rok u dzieci i młodzieży) i być obecne przez co najmniej połowę tego czasu, bez przerw dłuższych niż 2 miesiące. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie klinicznym, wykluczeniu innych zaburzeń psychicznych i medycznych (np. nadczynności tarczycy), a także na stosowaniu narzędzi takich jak HCL-32, MOODS-SR czy skale depresji Becka i Hamiltona. Cyklotymia dotyka około 0,4-1% populacji, z równym rozkładem między płciami, i jest często niedodiagnozowana ze względu na subtelny przebieg i nakładanie się objawów z innymi zaburzeniami, w tym zaburzeniami osobowości i lękowymi.
badanie stanu psychicznego, błędna diagnoza, choroba afektywna dwubiegunowa typu I, cyklotymia, DSM-5, duża depresja, duży epizod depresyjny, dysregulacja afektywna, dziennik nastrojów, epizod hipomaniakalny, epizod maniakalny, ICD-10, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niestabilność nastroju, ocena kliniczna, osobowość borderline, osobowość chwiejna emocjonalnie, reaktywność emocjonalna, Skala Depresji Becka, skala depresji Hamiltona, temperament cyklotymiczny, terapia poznawczo-behawioralna, wywiad kliniczny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie depresyjne nawracające, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie neurorozwojowe, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie schizofreniformiczne, zaburzenie urojeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Psychoza – Etiologia i przyczyny
Psychoza to zespół objawów charakteryzujący się utratą kontaktu z rzeczywistością, obejmujący zaburzenia myślenia, percepcji i zachowania, będący wynikiem złożonej interakcji czynników genetycznych, neurobiologicznych i środowiskowych. Badania bliźniąt jednojajowych wskazują na około 50% współwystępowanie psychozy, co podkreśla istotny, choć nie wyłączny udział genów. Neuroobrazowanie ujawnia zmniejszenie objętości istoty szarej w korze przedczołowej i obszarach skroniowych, a patofizjologia obejmuje dysregulację neuroprzekaźników, zwłaszcza dopaminy, glutaminianu, GABA i acetylocholiny. Nadmierna aktywność dopaminergiczna koreluje z objawami psychotycznymi, a dysfunkcja receptorów NMDA jest istotna w schizofrenii. Psychoza może manifestować się w przebiegu schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, ciężkiej depresji psychotycznej, zaburzeń schizoafektywnych i innych jednostek, a także jako objaw somatycznych chorób infekcyjnych, neurodegeneracyjnych, metabolicznych i autoimmunologicznych. Warto zwrócić uwagę na podostre wystąpienie psychozy jako potencjalny marker zmian onkologicznych lub paraneoplastycznych.
choroba Alzheimera, choroba Huntingtona, choroba Parkinsona, depresja psychotyczna, dysregulacja neuroprzekaźników, epizod psychotyczny, halucynacje i urojenia, hipoglikemia, lek przeciwpsychotyczny, nieprawidłowość neurorozwojowa, pierwszy epizod psychotyczny, psychoza indukowana substancjami, schizofrenia, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, trauma dziecięca, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie myślenia, zaburzenie neuroprzekaźników, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie schizofreniformiczne, zaburzenie urojeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie osobowości schizotypowe – Patofizjologia i mechanizm
Zaburzenie osobowości schizotypowej (STPD) charakteryzuje się deficytami w funkcjonowaniu społecznym i interpersonalnym, ekscentrycznym zachowaniem oraz zaburzeniami poznawczymi i percepcyjnymi. Etiologia STPD ma silny komponent genetyczny, z dziedzicznością szacowaną na 30-50%, oraz istotny wpływ unikalnych czynników środowiskowych, takich jak urazy okołoporodowe, przewlekły stres czy zaniedbanie w dzieciństwie. Geny kandydujące związane z STPD obejmują m.in. DTNBP1 (chromosom 6q22.3), polimorfizm COMT Val158Met oraz CACNA1C rs1006737. Neuroobrazowanie wykazuje zmniejszenie objętości istoty szarej w wielu obszarach mózgu, w tym w płacie czołowym i zakrętach przyhipokampowym oraz wrzecionowatym, a także zaburzenia funkcjonalnej łączności między siecią trybu domyślnego (DMN) a siecią kontroli wykonawczej (ECN). Patofizjologia obejmuje hipodopaminergię w korze przedczołowej, szczególnie niedostymulację receptorów D1, co koreluje z deficytami pamięci roboczej i funkcji wykonawczych. Leczenie farmakologiczne opiera się głównie na lekach przeciwpsychotycznych drugiej generacji, zwłaszcza risperidonie, które wykazują ograniczone, lecz korzystne działanie na objawy STPD.
agonista receptora dopaminowego, ekscentryczne zachowanie, elastyczność poznawcza, epizod psychotyczny, grzbietowo-boczna kora przedczołowa, idee odnoszące, iluzja cielesna, krótkotrwałe zaburzenie psychotyczne, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, lęk społeczny, narcystyczne zaburzenie osobowości, ograniczony afekt, paranoja, polimorfizm COMT Val158Met, sieć trybu domyślnego, spektrum schizofrenii, terapia poznawczo-behawioralna, trening umiejętności społecznych, uraz okołoporodowy, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie osobowości schizotypowej, zaburzenie osobowości z pogranicza, zaburzenie percepcyjne, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie schizofreniformiczne, zaburzenie urojeniowe, zakręt przyhipokampowy, zakręt wrzecionowaty, zanik płata skroniowego, zapalenie mózgu