kora dębu
Kora dębu (Cortex Quercus) jest surowcem roślinnym pochodzącym z drzew należących do rodzaju Quercus, głównie dębu szypułkowego (Quercus robur) i dębu bezszypułkowego (Quercus petraea). W medycynie wykorzystywana jest przede wszystkim ze względu na wysoką zawartość garbników (tanin), które mogą stanowić nawet 20% jej składu.
Główne zastosowanie kory dębu w medycynie wiąże się z jej właściwościami ściągającymi, przeciwzapalnymi i przeciwbakteryjnymi. Dzięki zawartości tanin, kora dębu wykazuje działanie hamujące krwawienia, zmniejszające wydzielanie i ograniczające stan zapalny błon śluzowych oraz skóry. Jest stosowana w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej, gardła, układu pokarmowego oraz w dermatologii.
W praktyce klinicznej preparaty z kory dębu są wykorzystywane w formie naparów, odwarów, wyciągów alkoholowych, a także w postaci gotowych preparatów farmaceutycznych. Znajdują zastosowanie w terapii łagodnych biegunek, stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła, a zewnętrznie w leczeniu nadmiernej potliwości, drobnych uszkodzeń skóry, oparzeń pierwszego stopnia oraz w terapii pomocniczej hemoroidów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Imupret –
Preparat Imupret, zawierający siedem substancji roślinnych, w tym korę dębu bogatą w garbniki, wykazuje ograniczoną liczbę udokumentowanych interakcji farmakologicznych. Garbniki mogą tworzyć nierozpuszczalne kompleksy z alkaloidami (np. atropina, skopolamina, morfina) oraz innymi lekami o charakterze zasadowym, co prowadzi do zmniejszenia lub zahamowania ich wchłaniania. Zaleca się zachowanie odstępu czasowego minimum 2 godzin między podaniem Imupretu a lekami zawierającymi alkaloidy lub o odczynie zasadowym, aby zminimalizować ryzyko obniżenia biodostępności. Ponadto garbniki mogą wiązać jony żelaza, potencjalnie obniżając jego wchłanianie, co również wymaga zachowania odstępu czasowego przy jednoczesnym stosowaniu preparatów żelaza. Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi są teoretyczne i niepotwierdzone klinicznie, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów leczonych tymi lekami.
alkaloid, atropina, działania niepożądane przewodu pokarmowego, flawonoidy, garbniki, glukoza ciekła, glukoza jednowodna, interakcja farmakodynamiczna, kora dębu, korzeń prawoślazu, kwiat rumianku, laktoza jednowodna, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, liście orzecha włoskiego, morfina, nierozpuszczalny kompleks, nietolerancja cukrów, preparat żelaza, preparat ziołowy, sacharoza, skopolamina, substancja pomocnicza, substancja zasadowa, wąski indeks terapeutyczny, właściwości farmakokinetyczne, ziele krwawnika pospolitego, ziele mniszka lekarskiego, ziele skrzypu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dentosept –
Dentosept, koncentrat do sporządzania roztworu do stosowania w jamie ustnej, zawiera wyciągi roślinne z koszyczka rumianku, kory dębu, liścia szałwii, ziela arniki, kłącza tataraku, ziela mięty pieprzowej oraz ziela tymianku, a także etanol w stężeniu 60-70% V/V. Produkt może wywoływać reakcje alergiczne o nieznanej częstości, manifestujące się zaczerwienieniem, świądem, obrzękiem błony śluzowej jamy ustnej lub wysypką, szczególnie u pacjentów z nadwrażliwością na składniki roślinne. Ze względu na obecność etanolu, możliwe jest również wystąpienie innych działań niepożądanych związanych z jego działaniem drażniącym.
arnika, działanie niepożądane, etanol, kora dębu, mięta pieprzowa, monitoring działań niepożądanych, nadwrażliwość, obrzęk błony śluzowej, personel medyczny, podmiot odpowiedzialny, reakcja alergiczna, roślina lecznicza, rumianek, świąd, szałwia, tatarak, tymianek, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, wysypka, zaczerwienienie - Leksykon substancji czynnych
Kora dębu – Właściwości farmakodynamiczne
Kora dębu (Quercus spp., cortex) jest surowcem farmaceutycznym o udokumentowanym działaniu farmakologicznym, wynikającym głównie z obecności garbników katechinowych. Wykazuje cztery podstawowe efekty: działanie ściągające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz rozkurczowe. Mechanizm ściągający polega na tworzeniu kompleksów z białkami błony śluzowej jelita, co prowadzi do powstania bariery ochronnej ograniczającej przenikanie wody i substancji drażniących, zmniejszając wydzielanie płynów do światła jelita oraz osłabiając nadmierną perystaltykę. Działanie przeciwbakteryjne wynika z wiązania się garbników z białkami komórek drobnoustrojów, co hamuje ich rozwój i wspomaga regulację mikroflory przewodu pokarmowego. Warto podkreślić, że większość preparatów zawierających korę dębu opiera się na tradycyjnych obserwacjach klinicznych, a nie na nowoczesnych badaniach kontrolowanych.
Kora dębu jest stosowana zarówno jako monosubstancja, jak i składnik preparatów złożonych, np. Gastrovit TraviComplex, Imupret czy Vagosan, gdzie jej działanie jest uzupełniane przez inne roślinne komponenty. Najczęściej wykorzystywane gatunki to Quercus robur L., Quercus petraea (Matt.) Liebl. oraz Quercus pubescens Willd. Preparaty zawierające korę dębu, takie jak Quecor, bazują na tradycyjnym zastosowaniu i obejmują kory różnych gatunków Quercus spp. Podsumowując, kora dębu dzięki zawartości garbników katechinowych wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, które przekłada się na efekty terapeutyczne w leczeniu stanów zapalnych i zaburzeń funkcji przewodu pokarmowego.
błona śluzowa, działanie farmakodynamiczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczowe, działanie ściągające, Gastrovit TraviComplex, Imupret, kora dębu, mikroflora jelitowa, preparat złożony, Quercus petraea, Quercus pubescens, Quercus robur, ruch perystaltyczny, surowiec farmaceutyczny, Vagosan, warstwa ochronna, właściwość farmakodynamiczna, właściwość ściągająca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Quecor 370 mg
Produkt leczniczy Quecor, zawierający 370 mg kory dębu (Quercus spp., cortex) w formie tabletek, charakteryzuje się ograniczonym zakresem danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ na reprodukcję, w tym na płodność, rozwój zarodka i płodu, przebieg ciąży oraz rozwój pourodzeniowy. Ponadto, brak jest danych dotyczących genotoksyczności, co oznacza, że nie oceniano potencjalnego mutagennego wpływu na DNA, w tym mutacji genowych i aberracji chromosomowych.
aberracja chromosomowa, badania toksyczności, badanie przedkliniczne, długotrwałe stosowanie, genotoksyczność, kora dębu, materiał genetyczny, model zwierzęcy, mutacja genowa, mutagenność, płodność, potencjał kancerogenny, przebieg ciąży, rakotwórczość, reprodukcja, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność, uszkodzenie DNA - Leksykon substancji czynnych
Ekstrakt gęsty z liścia podbiału – Przedawkowanie
Ekstrakt gęsty z liścia podbiału (Farfarae folium) jest składnikiem preparatu Mucosit, stosowanego miejscowo na błonę śluzową jamy ustnej, w tym na dziąsła. W produkcie stanowi on 1,4 części złożonego ekstraktu (6-12:1), który stanowi 10% całkowitego składu preparatu, wraz z wyciągami z rumianku, nagietka, kory dębu, szałwii i tymianku. W dostępnej dokumentacji medycznej nie odnotowano przypadków przedawkowania ekstraktu z liścia podbiału w Mucosit, a charakterystyka produktu leczniczego nie zawiera danych dotyczących potencjalnych objawów czy skutków toksycznych związanych z nadmiernym stosowaniem preparatu.
błona śluzowa jamy ustnej, charakterystyka produktu leczniczego, ekstrakt gęsty z liścia podbiału, ekstrakt złożony, Farfarae folium, kora dębu, koszyczek nagietka, koszyczek rumianku, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, liść szałwii, preparat doustny, preparat Mucosit, przedawkowanie systemowe, stan kliniczny pacjenta, żel do dziąseł, ziele tymianku