zakażenie wywołane przez Mucor
Wskazanie

Zakażenie wywołane przez Mucor, czyli mukormykoza, to rzadka, ale bardzo ciężka i potencjalnie zagrażająca życiu infekcja grzybicza wywołana przez grzyby z rzędu Mucorales. Infekcja ta atakuje najczęściej osoby z obniżoną odpornością, w tym pacjentów z niewyrównaną cukrzycą, po przeszczepach narządów, z nowotworami hematologicznymi, po długotrwałej terapii kortykosteroidami lub z neutropenią. W ostatnim czasie obserwowano zwiększoną liczbę przypadków mukormykozy u pacjentów z COVID-19, szczególnie u tych leczonych kortykosteroidami.

Mukormykoza może przybierać różne formy kliniczne, w tym płucną, skórną, żołądkowo-jelitową, rozsianą oraz najczęstszą – rynomózgową, obejmującą zatoki przynosowe, oczodoły i mózg. Charakterystyczną cechą tej infekcji jest inwazja naczyń krwionośnych przez strzępki grzyba, prowadząca do zakrzepicy, martwicy tkanek i szybkiego rozprzestrzeniania się zakażenia.

W leczeniu mukormykozy kluczowe jest szybkie wdrożenie terapii przeciwgrzybiczej. Lekiem pierwszego wyboru jest amfoterycyna B w postaci liposomalnej (w Polsce dostępna jako Ambisome), podawana dożylnie w wysokich dawkach. Alternatywnie stosuje się posakonazol (Noxafil, Posaconazole Accord) lub izawukonazol (Cresemba). W terapii ratunkowej można zastosować kaspofunginę (Cancidas) w połączeniu z amfoterycyną B. Niezbędnym elementem leczenia jest także radykalne chirurgiczne usunięcie zainfekowanych tkanek oraz kontrola chorób podstawowych, np. wyrównanie cukrzycy.

Największą trudnością w leczeniu mukormykozy jest jej agresywny przebieg i szybkie rozprzestrzenianie się w organizmie, co często prowadzi do konieczności wykonywania okaleczających zabiegów chirurgicznych. Poważnym wyzwaniem jest także późne rozpoznanie zakażenia, wynikające z niespecyficznych objawów początkowych. Problemem terapeutycznym jest również nefrotoksyczność amfoterycyny B, która ogranicza możliwość stosowania odpowiednio wysokich dawek leku przez dłuższy czas. Istotną przeszkodą jest także słaba penetracja leków przeciwgrzybiczych do obszarów martwicy, co zmniejsza skuteczność farmakoterapii i zwiększa znaczenie leczenia chirurgicznego.

Zapobieganie mukormykozie opiera się głównie na ochronie pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, właściwej kontroli chorób podstawowych oraz racjonalnym stosowaniu antybiotyków i kortykosteroidów. Mimo postępów w diagnostyce i leczeniu, mukormykoza wciąż pozostaje zakażeniem o wysokiej śmiertelności, sięgającej 40-80% w zależności od postaci klinicznej i stanu pacjenta.