amerykańska leiszmanioza śluzówkowo-skórna
Wskazanie

Amerykańska leiszmanioza śluzówkowo-skórna (inaczej espundia) to przewlekła, pasożytnicza choroba wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Leishmania, głównie Leishmania braziliensis. Występuje endemicznie w krajach Ameryki Środkowej i Południowej. Choroba rozpoczyna się od pojawienia się zmian skórnych w miejscu ukłucia przez zakażonego moskita z rodzaju Lutzomyia, które następnie ulegają owrzodzeniu. W późniejszym etapie dochodzi do zajęcia błon śluzowych nosa, jamy ustnej, gardła i krtani, co może prowadzić do poważnych zniekształceń twarzy i problemów z oddychaniem.

Diagnostyka opiera się na badaniu mikroskopowym materiału pobranego ze zmian chorobowych, testach serologicznych oraz metodach molekularnych (PCR). Istotne jest różnicowanie z innymi chorobami, takimi jak trąd, gruźlica skóry czy nowotwory, gdyż objawy kliniczne mogą być podobne.

W leczeniu leiszmaniozy śluzówkowo-skórnej stosuje się przede wszystkim leki przeciwpierwotniakowe. Lekiem pierwszego wyboru są związki antymonu pięciowartościowego, takie jak Glucantime (meglumine antimoniate) czy Pentostam (sodium stibogluconate), które jednak nie są powszechnie dostępne w Polsce. Alternatywnie stosuje się amfoterycynę B (w Polsce dostępna jako Ambisome, Fungizone), miltefozynę (Impavido – niedostępny w Polsce), pentamidynę czy flukonazol (w Polsce np. Fluconazole, Flucoric, Flukonazol). W ciężkich przypadkach może być konieczne leczenie skojarzone.

Największe trudności w leczeniu amerykańskiej leiszmaniozy śluzówkowo-skórnej wiążą się z kilkoma czynnikami. Po pierwsze, ograniczona dostępność leków pierwszego rzutu w wielu regionach, w tym w Polsce, gdzie choroba występuje rzadko i głównie u osób powracających z terenów endemicznych. Po drugie, toksyczność stosowanych leków, szczególnie związków antymonu i amfoterycyny B, które mogą powodować poważne działania niepożądane dotyczące nerek, wątroby czy serca. Po trzecie, długi czas terapii (często kilka tygodni), co wymaga hospitalizacji i zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań. Dodatkowo, nawroty choroby po zakończonym leczeniu są stosunkowo częste, a lekooporność pasożytów staje się coraz większym problemem.