zakażenie grzybicze wywołane przez Cryptococcus
Wskazanie

Zakażenie grzybicze wywołane przez Cryptococcus (kryptokokoza) to potencjalnie zagrażająca życiu infekcja powodowana głównie przez grzyby z gatunku Cryptococcus neoformans lub Cryptococcus gattii. Zakażenie występuje najczęściej u osób z obniżoną odpornością, szczególnie u pacjentów z AIDS, po przeszczepach narządów, leczonych immunosupresyjnie oraz z chorobami nowotworowymi układu krwiotwórczego.

Kryptokokoza może przebiegać jako zapalenie płuc, ale najgroźniejszą jej postacią jest kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Do objawów neuroinfekcji należą: uporczywe bóle głowy, gorączka, światłowstręt, sztywność karku, zaburzenia świadomości i drgawki. Diagnoza opiera się na badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, testach antygenowych oraz hodowli grzybów.

W leczeniu kryptokokozy stosuje się leki przeciwgrzybicze, dostosowując terapię do stanu klinicznego pacjenta i lokalizacji zakażenia. W Polsce dostępne są preparaty zawierające amfoterycynę B (Fungizone, AmBisome), flucytozynę (Ancotil) oraz flukonazol (Diflucan, Fluconazole, Flukonazol). W ciężkich zakażeniach OUN stosuje się początkowo terapię skojarzoną amfoterycyną B z flucytozyną, a następnie leczenie podtrzymujące flukonazolem. W przypadkach opornych można rozważyć użycie worikonazolu (Vfend) lub posakonazolu (Noxafil).

Największym wyzwaniem w leczeniu kryptokokozy jest wysoka śmiertelność pomimo stosowania odpowiedniej terapii, szczególnie u pacjentów z zaawansowanym niedoborem odporności. Problematyczne są również działania niepożądane leków przeciwgrzybiczych, zwłaszcza nefrotoksyczność amfoterycyny B i supresja szpiku kostnego wywołana przez flucytozynę. Kolejnym wyzwaniem jest zespół rekonstytucji immunologicznej (IRIS) u pacjentów z HIV/AIDS rozpoczynających terapię antyretrowirusową, co może powodować gwałtowne pogorszenie stanu klinicznego. Istotnym problemem pozostaje także lekooporność oraz trudności w penetracji leków przez barierę krew-mózg, co komplikuje terapię neuroinfekcji.