zakażenie grzybicze wywołane przez Aspergillus
Wskazanie

Zakażenia grzybicze wywołane przez grzyby z rodzaju Aspergillus (aspergiloza) to poważne infekcje, które mogą przyjmować różne formy kliniczne, od alergicznej aspergilozy oskrzelowo-płucnej, przez aspergilozę płucną, po inwazyjną aspergilozę obejmującą wiele narządów. Najczęściej zakażenia te dotyczą układu oddechowego, ponieważ zarodniki Aspergillus dostają się do organizmu drogą wziewną.

Inwazyjna aspergiloza występuje głównie u pacjentów z głęboką immunosupresją, szczególnie u chorych po przeszczepach szpiku kostnego, narządów litych, pacjentów z neutropenią w przebiegu chemioterapii nowotworów oraz u osób z zaawansowanym AIDS. Aspergiloza płucna może także rozwinąć się u pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc, takimi jak POChP czy mukowiscydoza.

W leczeniu zakażeń wywołanych przez Aspergillus stosuje się leki przeciwgrzybicze, przede wszystkim z grupy azoli i echinokandyn. Lekiem pierwszego wyboru w leczeniu inwazyjnej aspergilozy jest worykonazol (Vfend, Voramik, Voriconazole). W przypadku oporności lub nietolerancji można zastosować posakonazol (Noxafil, Posaconazole, Posanol) lub izawukonazol (Cresemba). W ciężkich przypadkach stosuje się amfoterycynę B w postaci liposomalnej (AmBisome, Fungisome) lub jej pochodne lipidowe. Echinokandyny, takie jak kaspofungina (Cancidas, Caspofungin) czy anidulafungina (Ecalta), są stosowane jako terapia wspomagająca lub ratunkowa.

Największe trudności w leczeniu zakażeń Aspergillus obejmują późne rozpoznanie, rozwój lekooporności oraz toksyczność leków przeciwgrzybiczych. Diagnostyka aspergilozy jest wyzwaniem ze względu na niespecyficzne objawy kliniczne i trudności w uzyskaniu materiału do badań mikrobiologicznych. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoczęcie skutecznej terapii, ponieważ inwazyjna aspergiloza nieleczona ma bardzo wysoką śmiertelność, sięgającą 80-90%. Ważnym elementem postępowania jest także monitorowanie stężenia leków we krwi, zwłaszcza azoli, aby zapewnić skuteczne stężenie terapeutyczne przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych.

U pacjentów z grupy wysokiego ryzyka rozwoju inwazyjnej aspergilozy stosuje się profilaktykę przeciwgrzybiczą, najczęściej posakonazolem lub worykonazolem. Leczenie często jest długotrwałe i wymaga regularnej oceny skuteczności oraz monitorowania działań niepożądanych leków, szczególnie hepatotoksyczności i nefrotoksyczności.