Działania niepożądane
Pregabalina

Działania niepożądane pregabaliny – wprowadzenie

Pregabalina jest substancją aktywną szeroko stosowaną w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego oraz zaburzeń lękowych uogólnionych. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa pregabaliny opierają się na obszernych badaniach obejmujących ponad 8900 pacjentów, w tym ponad 5600 uczestniczących w badaniach kontrolowanych placebo metodą podwójnie ślepej próby. Ze względu na szeroki zakres stosowania istotna jest znajomość profilu działań niepożądanych tej substancji, aby zapewnić pacjentom bezpieczną terapię.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej występujących działań niepożądanych podczas terapii pregabaliną należą zawroty głowy i senność. W większości przypadków działania niepożądane mają nasilenie łagodne lub umiarkowane. Częstość przerywania leczenia z powodu działań niepożądanych wynosi około 12% u pacjentów otrzymujących pregabalinę w porównaniu do 5% w grupie przyjmującej placebo. Główną przyczyną odstawienia leku są właśnie zawroty głowy i senność.²

Należy zwrócić uwagę, że w leczeniu ośrodkowego bólu neuropatycznego wywołanego urazem rdzenia kręgowego obserwuje się zwiększoną częstość występowania działań niepożądanych, szczególnie senności, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.³

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Profil bezpieczeństwa pregabaliny został szczegółowo przeanalizowany, a działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania:⁴

• Bardzo często (≥1/10): zawroty głowy, senność, bóle głowy
• Często (≥1/100 do <1/10): zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zwiększenie apetytu, euforyczny nastrój, splątanie, drażliwość, dezorientacja, bezsenność, zmniejszone libido, ataksja, zaburzenia koordynacji, drżenia, zaburzenia mowy, niepamięć, zaburzenia pamięci, trudności w skupieniu uwagi, parestezje, niedoczulica, uspokojenie, zaburzenia równowagi, letarg, nieostre widzenie, podwójne widzenie, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zaburzenia erekcji, wymioty, nudności, zaparcia, biegunka, wzdęcia, suchość jamy ustnej, kurcze mięśni, bóle stawów, bóle pleców, bóle kończyn, kręcz szyi, obrzęki obwodowe, obrzęki, zaburzenia chodu, upadki, uczucie podobne do występującego po spożyciu alkoholu, zmęczenie, zwiększenie masy ciała
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100): neutropenia, nadwrażliwość, anoreksja, hipoglikemia, omamy, napady paniki, niepokój ruchowy, pobudzenie, depresja, agresja, zmiany nastroju, depersonalizacja, omdlenie, stupor, drgawki kloniczne mięśni i wiele innych zaburzeń neuropsychiatrycznych
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000): obrzęk naczynioruchowy, reakcje alergiczne, odhamowanie, drgawki, zmieniony węch, wydłużenie odstępu QT, obrzęk płuc, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona
• Bardzo rzadko (<1/10 000): niewydolność wątroby, zapalenie wątroby
• Częstość nieznana: uzależnienie od leku, depresja oddechowa

⁵

Szczegółowa analiza działań niepożądanych według układów

Zaburzenia układu nerwowego

Najczęstsze działania niepożądane pregabaliny dotyczą ośrodkowego układu nerwowego. Zawroty głowy i senność występują bardzo często (≥1/10), stanowiąc główną przyczynę przerywania terapii. Częste zaburzenia (≥1/100 do <1/10) to również ataksja, zaburzenia koordynacji, drżenia, zaburzenia mowy, niepamięć, zaburzenia pamięci i trudności w skupianiu uwagi.⁶

Niezbyt często obserwuje się poważniejsze zaburzenia neurologiczne takie jak omdlenia, stupor, drgawki kloniczne mięśni, utrata przytomności, dyskineza czy zaburzenia poznawcze. Rzadko występują drgawki, hipokineza czy objawy parkinsonizmu.⁷

Zaburzenia psychiczne

Wśród częstych działań niepożądanych w sferze psychicznej wymienia się nastrój euforyczny, splątanie, drażliwość, dezorientację, bezsenność oraz zmniejszone libido. Do poważniejszych zaburzeń występujących niezbyt często należą omamy, napady paniki, niepokój ruchowy, pobudzenie, depresja, nastrój depresyjny, podwyższony nastrój, agresja, zmiany nastroju.⁸

Rzadziej, ale z większym potencjalnym ryzykiem dla pacjenta, obserwowano zachowania takie jak odhamowanie, zachowania samobójcze i myśli samobójcze. Z częstością nieznaną raportowano uzależnienie od leku.⁹

Zaburzenia układu pokarmowego

Częste działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują: wymioty, nudności, zaparcia, biegunkę, wzdęcia, uczucie rozdęcia brzucha oraz suchość błony śluzowej jamy ustnej. Niezbyt często obserwuje się refluks żołądkowo-przełykowy, nadmierne wydzielanie śliny i niedoczulicę w okolicy ust. Do rzadkich, ale poważnych powikłań należą wodobrzusze, zapalenie trzustki, obrzęk języka i zaburzenia połykania.¹⁰

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

W zakresie układu sercowo-naczyniowego działania niepożądane występują niezbyt często i obejmują: tachykardię, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, bradykardię zatokową i zastoinową niewydolność serca. Rzadziej obserwowano wydłużenie odstępu QT, tachykardię zatokową i arytmię zatokową.¹¹

Zaburzenia naczyniowe, takie jak niedociśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze, nagłe uderzenia gorąca, zaczerwienienie czy marznięcie odsiebnych części ciała, występują niezbyt często.¹²

Zaburzenia wzroku i słuchu

W zakresie narządu wzroku często występują nieostre widzenie i podwójne widzenie. Niezbyt często pacjenci doświadczają utraty obwodowej części pola widzenia, zaburzeń widzenia, obrzęku oka, zmniejszenia ostrości widzenia, bólu oka, uczucia suchości w oku.¹³

Rzadko raportowano poważniejsze zaburzenia wzroku, takie jak utrata wzroku, zapalenie rogówki, wrażenie drgania obrazu widzianego, rozszerzenie źrenic, zez czy jaskrawe widzenie/olśnienie.¹⁴

Często występują zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, a niezbyt często przeczulica słuchowa.¹⁵

Zaburzenia skóry

Niezbyt częste reakcje skórne obejmują wysypkę grudkową, pokrzywkę, nadmierne pocenie się i świąd. Rzadko, ale z potencjalnie poważnymi konsekwencjami, występują ciężkie reakcje skórne takie jak toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona czy zimne poty.¹⁶

Działania niepożądane związane z układem moczowo-płciowym

W sferze urogenitalnej często występują zaburzenia erekcji. Niezbyt często obserwowano zaburzenia czynności seksualnych, opóźnienie ejakulacji, bolesne miesiączkowanie, bóle piersi, nietrzymanie moczu i dyzurię. Rzadszymi powikłaniami są brak miesiączki, wyciek z brodawki sutkowej, powiększenie piersi, ginekomastia, niewydolność nerek, skąpomocz i retencja moczu.^{17 18}

Zaburzenia oddechowe

Niezbyt często raportowane są zaburzenia oddechowe, takie jak duszność, krwawienie z nosa, kaszel, zapalenie błony śluzowej nosa czy suchość śluzówki nosa. Rzadko występują poważniejsze powikłania: obrzęk płuc i uczucie ucisku w gardle. Z częstością nieznaną raportowano depresję oddechową.¹⁹

Zaburzenia wątroby

Niezbyt często obserwuje się zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych. Rzadziej występuje żółtaczka, a bardzo rzadko niewydolność wątroby i zapalenie wątroby.²⁰

Tabela działań niepożądanych pregabaliny

Poniższa tabela przedstawia zebrane działania niepożądane pregabaliny wraz z częstością ich występowania i krótkim opisem:

²¹

Objawy odstawienia

Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy odstawienia pregabaliny, które mogą pojawić się po przerwaniu zarówno krótko-, jak i długotrwałego leczenia. Do najczęstszych objawów odstawienia należą:²²

• Bezsenność
• Bóle głowy
• Nudności
• Lęk
• Biegunka
• Objawy grypopodobne
• Drgawki
• Nerwowość
• Depresja
• Myśli samobójcze
• Ból
• Nadmierne pocenie się
• Zawroty głowy

Te objawy mogą wskazywać na uzależnienie od leku. Dane wskazują, że częstość występowania i nasilenie objawów odstawienia mogą być zależne od dawki. Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować pacjentów o możliwości wystąpienia tych stanów.²³

Bezpieczeństwo u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa pregabaliny u dzieci i młodzieży został oceniony w pięciu badaniach pediatrycznych z udziałem pacjentów z napadami padaczkowymi częściowymi wtórnie uogólnionymi lub bez wtórnego uogólnienia. Badania te obejmowały:²⁴

• 12-tygodniowe badanie skuteczności i bezpieczeństwa u pacjentów w wieku od 4 do 16 lat (n=295)
• 14-dniowe badanie skuteczności i bezpieczeństwa u pacjentów w wieku od 1 miesiąca do poniżej 4 lat (n=175)
• Badanie farmakokinetyki i tolerancji (n=65)
• Dwie trwające rok kontynuacje badań, prowadzone metodą otwartej próby, mające na celu ocenę bezpieczeństwa (n=54 i n=431)

Profil bezpieczeństwa był podobny do występującego w badaniach u dorosłych pacjentów z padaczką. W 12-tygodniowym badaniu u pacjentów leczonych pregabaliną najczęściej występującymi zdarzeniami niepożądanymi były: senność, gorączka, zakażenie górnych dróg oddechowych, zwiększenie łaknienia, zwiększenie masy ciała i zapalenie błony śluzowej nosa i gardła. W 14-dniowym badaniu najczęstszymi działaniami niepożądanymi były senność, zakażenie górnych dróg oddechowych i gorączka.²⁵

Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania pregabaliny. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.²⁶

Kliniczna ocena ryzyka podczas terapii pregabaliną

Pregabalina, pomimo szerokiego profilu działań niepożądanych, pozostaje ważnym lekiem w terapii padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych. Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny lub umiarkowany i ustępuje w trakcie kontynuacji terapii. Kluczowe jest jednak staranne monitorowanie pacjentów, szczególnie na początku leczenia oraz podczas zmiany dawkowania.

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami współistniejącymi, takimi jak schorzenia układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia czynności wątroby lub nerek, zaburzenia oddychania, a także u osób w podeszłym wieku. Istotnym aspektem jest również ryzyko uzależnienia i pojawienia się objawów odstawienia, co wymaga odpowiedniego planowania zakończenia terapii poprzez stopniowe zmniejszanie dawki.

Przed rozpoczęciem leczenia należy szczegółowo omówić z pacjentem potencjalne działania niepożądane, zwłaszcza te wpływające na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn (zawroty głowy, senność, zaburzenia widzenia). Regularne kontrole lekarskie umożliwiają wczesne wykrycie i odpowiednie reagowanie na pojawiające się działania niepożądane, co zwiększa bezpieczeństwo i skuteczność terapii pregabaliną.²⁷