Działania niepożądane
Nebiwolol

Działania niepożądane nebiwololu – wprowadzenie

Nebiwolol jest wybiórczym antagonistą receptorów beta-adrenergicznych o wysokiej kardioselektywności, stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz przewlekłej niewydolności serca. Ze względu na różnice w chorobach podstawowych, profil działań niepożądanych jest przedstawiany oddzielnie dla tych dwóch wskazań.^{1 2}

Warto zauważyć, że większość działań niepożądanych nebiwololu ma nasilenie od łagodnego do umiarkowanego, co potwierdzają dane z charakterystyk produktu leczniczego dla różnych preparatów zawierających tę substancję czynną.^{3 4}

Działania niepożądane w nadciśnieniu tętniczym

W leczeniu nadciśnienia tętniczego najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy, zawroty głowy, parestezje, zmęczenie i obrzęk. Poniżej przedstawiono szczegółową listę działań niepożądanych obserwowanych u pacjentów leczonych nebiwololem z powodu nadciśnienia tętniczego.⁵

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych w nadciśnieniu

Poniżej przedstawiono bardziej szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych występujących u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym leczonych nebiwololem:

Zaburzenia układu nerwowego

Bóle głowy, zawroty głowy i parestezje należą do najczęściej zgłaszanych objawów ze strony układu nerwowego. Występują z częstością ≥1/100 do <1/10 pacjentów stosujących nebiwolol. Objawy te są zwykle łagodne do umiarkowanych i mogą ustępować w miarę kontynuacji leczenia.^{6 7}

Omdlenia występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) i mogą być związane z działaniem hipotensyjnym leku, szczególnie u pacjentów wrażliwych na zmiany ciśnienia tętniczego.⁸

Zaburzenia serca

Bradykardia to działanie niepożądane związane z blokadą receptorów beta-adrenergicznych. Jest to efekt farmakologiczny nebiwololu, który może wymagać zmniejszenia dawki lub odstawienia leku u pacjentów z istotnym zwolnieniem rytmu serca.⁹

Spowolnienie przewodzenia przedsionkowo-komorowego i blok przedsionkowo-komorowy są działaniami niepożądanymi, które mogą wystąpić szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami przewodzenia. Mogą wymagać monitorowania EKG w niektórych przypadkach.¹⁰

Zaburzenia naczyniowe

Niedociśnienie tętnicze może wystąpić jako działanie niepożądane, szczególnie na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki. Jest to związane z działaniem hipotensyjnym nebiwololu.¹¹

Chromanie przestankowe lub jego nasilenie może wystąpić u pacjentów z istniejącą chorobą naczyń obwodowych. Jest to związane z działaniem wazokonstrykcyjnym leków beta-adrenolitycznych na naczynia obwodowe.¹²

Zaburzenia oddechowe

Duszność występuje często (≥1/100 do <1/10), natomiast skurcz oskrzeli niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Objawy te są szczególnie istotne u pacjentów z obturacyjnymi chorobami dróg oddechowych, chociaż nebiwolol jako wysoce kardioselektywny beta-bloker ma mniejszy wpływ na drogi oddechowe niż nieselektywne beta-adrenolityki.¹³

Zaburzenia żołądka i jelit

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego są zaparcia, nudności i biegunka (≥1/100 do <1/10). Niezbyt często obserwuje się niestrawność, wzdęcia i wymioty (≥1/1000 do <1/100).¹⁴

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Z działań niepożądanych skórnych często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się świąd i wysypkę rumieniową. Bardzo rzadko (<1/10000) może dojść do nasilenia łuszczycy u pacjentów z tą chorobą. Pokrzywka występuje z częstością nieznaną.¹⁵

Dodatkowe działania niepożądane

Podczas stosowania nebiwololu i innych beta-adrenolityków obserwowano także następujące działania niepożądane:^{16 17}

• Omamy, psychozy, splątanie – zaburzenia dotyczące stanu psychicznego pacjenta¹⁸
• Oziębienie i zasinienie kończyn – objaw związany z działaniem naczynioskurczowym¹⁹
• Objaw Raynauda – napadowe zblednięcie, następnie zasinienie, a później zaczerwienienie palców rąk lub stóp²⁰
• Suchość oczu – zmniejszenie wydzielania łez²¹
• Zespół oczno-śluzówkowo-skórny typowy dla praktololu²²

Działania niepożądane w przewlekłej niewydolności serca

Dane dotyczące działań niepożądanych występujących u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca pochodzą z jednego kontrolowanego placebo badania klinicznego z udziałem 1067 pacjentów otrzymujących nebiwolol i 1061 pacjentów otrzymujących placebo. W badaniu tym działania niepożądane, których związek z leczeniem oceniano jako możliwy, zostały zgłoszone łącznie przez 449 pacjentów otrzymujących nebiwolol (42,1%), w porównaniu do 334 pacjentów otrzymujących placebo (31,5%).^{23 24}

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi u pacjentów otrzymujących nebiwolol były bradykardia i zawroty głowy, oba wystąpiły u około 11% pacjentów. Częstość występowania wśród pacjentów otrzymujących placebo wynosiła odpowiednio około 2% i 7%.^{25 26}

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych w niewydolności serca

Działania niepożądane specyficzne dla leczenia przewlekłej niewydolności serca, wraz z częstością ich występowania w porównaniu do placebo, przedstawiono poniżej:²⁷

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Potencjalnie niebezpieczne działania niepożądane kardiologiczne

W związku z mechanizmem działania nebiwololu, należy zwrócić szczególną uwagę na następujące niebezpieczne działania niepożądane dotyczące układu krążenia:

• Bradykardia – znaczne zwolnienie rytmu serca może prowadzić do zawrotów głowy, omdleń, a w skrajnych przypadkach do utraty przytomności. Szczególnie niebezpieczna u pacjentów z chorobami układu przewodzącego serca.²⁸
• Nasilenie niewydolności serca – pogorszenie wydolności serca może być niebezpieczne i wymagać hospitalizacji. Ryzyko jest szczególnie wysokie w początkowym okresie leczenia oraz przy zbyt szybkim zwiększaniu dawki.²⁹
• Blok przedsionkowo-komorowy – zaburzenia przewodzenia mogą prowadzić do znacznej bradykardii i utraty przytomności, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami przewodzenia.³⁰
• Niedociśnienie tętnicze – zbyt niskie ciśnienie tętnicze może powodować zawroty głowy, omdlenia, upadki i urazy wtórne, szczególnie u osób starszych.³¹

Działania niepożądane związane z układem oddechowym

Nebiwolol, mimo wysokiej kardioselektywności, może powodować następujące działania niepożądane dotyczące układu oddechowego, szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobami płuc:

• Skurcz oskrzeli – może być potencjalnie zagrażający życiu u pacjentów z astmą oskrzelową lub POChP. Mimo że nebiwolol jest wysoce kardioselektywny, w wyższych dawkach może wpływać na receptory beta-2 w oskrzelach.³²
• Duszność – może być objawem zarówno nasilenia niewydolności serca, jak i skurczu oskrzeli, wymaga szybkiej diagnostyki i odpowiedniego postępowania.³³

Niebezpieczne reakcje immunologiczne

Wśród reakcji immunologicznych najpoważniejszymi są:

• Obrzęk naczynioruchowy – reakcja alergiczna mogąca obejmować twarz, usta, język i drogi oddechowe. W zaawansowanej postaci może prowadzić do obrzęku krtani i zagrożenia życia.³⁴
• Reakcje nadwrażliwości – mogą objawiać się wysypką, świądem, ale także poważniejszymi objawami ogólnoustrojowymi.³⁵

Inne istotne niebezpieczeństwa

Wśród innych potencjalnie niebezpiecznych działań niepożądanych należy wymienić:

• Omdlenia – mogą prowadzić do urazów, szczególnie u osób starszych.³⁶
• Nasilenie chromania przestankowego – pogorszenie ukrwienia kończyn dolnych może prowadzić do zaostrzenia objawów niedokrwienia i w skrajnych przypadkach do martwicy tkanek.³⁷
• Nasilenie łuszczycy – u pacjentów z łuszczycą może dojść do zaostrzenia choroby, co wymaga modyfikacji leczenia dermatologicznego.³⁸
• Depresja – opisywane są przypadki wystąpienia lub nasilenia objawów depresji u pacjentów stosujących beta-adrenolityki.³⁹

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁴⁰

Dane kontaktowe:

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• tel.: + 48 22 49 21 301
• faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za dany produkt leczniczy zawierający nebiwolol.⁴¹