Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lewonorgestrel

Wpływ lewonorgestrelu na płodność

Lewonorgestrel jest syntetycznym progestagenem szeroko stosowanym w różnych formach antykoncepcji hormonalnej. Jego wpływ na płodność u kobiet jest istotnym zagadnieniem, które wymaga dokładnego omówienia w kontekście stosowania terapeutycznego.^{1 2}

Zaburzenia cyklu i zmiany owulacji

Stosowanie lewonorgestrelu może powodować zaburzenia cyklu miesiączkowego. Obserwuje się, że substancja ta może prowadzić do wcześniejszego lub późniejszego wystąpienia owulacji, co bezpośrednio wpływa na zmianę okresu płodności u kobiety.^{1 2 3}

Powrót płodności po stosowaniu preparatów z lewonorgestrelem

Istotną informacją dla pacjentek stosujących produkty zawierające lewonorgestrel jest brak długotrwałego wpływu na płodność. Po zakończeniu stosowania lewonorgestrelu, należy spodziewać się szybkiego powrotu płodności do stanu wyjściowego.^{1 2 3}

W przypadku systemów terapeutycznych domacicznych (IUS) uwalniających lewonorgestrel, również nie obserwuje się negatywnego wpływu na późniejszą płodność kobiety. Po usunięciu takiego systemu płodność kobiet wraca do normy.^{4 5 6 7 8}

Zalecenia po stosowaniu antykoncepcji doraźnej z lewonorgestrelem

Po zastosowaniu lewonorgestrelu jako metody antykoncepcji w przypadkach nagłych, ze względu na szybki powrót płodności, zaleca się, aby pacjentka jak najszybciej rozpoczęła lub kontynuowała stosowanie regularnej metody antykoncepcji.^{1 2 3}

Wpływ lewonorgestrelu na ciążę

Lewonorgestrel, stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych, ma określone przeciwwskazania i potencjalne konsekwencje podczas ciąży, które wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego.

Przeciwwskazania do stosowania w ciąży

Wszystkie preparaty zawierające lewonorgestrel są przeciwwskazane do stosowania w okresie ciąży. Dotyczy to zarówno tabletek antykoncepcyjnych jedno- i dwuskładnikowych, jak i systemów terapeutycznych domacicznych.^{1 2 4 5 9 10 6 7 3 8 11 12}

Postępowanie w przypadku ciąży z założonym systemem domacicznym

Jeśli kobieta zaszła w ciążę pomimo założonego systemu terapeutycznego domacicznego zawierającego lewonorgestrel, lekarz powinien:

• Wykluczyć ciążę pozamaciczną^{4 6 7 8}
• Usunąć system tak szybko, jak to możliwe, ponieważ system pozostawiony w jamie macicy może zwiększyć ryzyko poronienia i przedwczesnego porodu^{4 5 6 7 8}
• Poinformować pacjentkę, że usuwanie systemu lub badanie jamy macicy może również doprowadzić do samoistnego poronienia^{4 5 6 7 8}
• Jeśli usunięcie systemu nie jest możliwe lub pacjentka chce utrzymać ciążę, należy poinformować ją o zagrożeniach i możliwych konsekwencjach przedwczesnego porodu dla dziecka^{4 5 6 7 8}
• Ciążę należy prowadzić pod szczególną kontrolą lekarza^{4 5 6 7 8}
• Pacjentka powinna być poinstruowana, aby natychmiast zgłaszać wszelkie objawy mogące sugerować powikłania ciąży, takie jak ściskający ból brzucha z towarzyszącą gorączką^{4 5 6 7 8}

⁴

Potencjalne ryzyko dla płodu żeńskiego

W przypadku narażenia płodu na działanie lewonorgestrelu w czasie ciąży, istnieje potencjalne ryzyko wirylizacji płodów żeńskich. Odnotowano pojedyncze przypadki maskulinizacji zewnętrznych narządów płciowych płodów żeńskich w następstwie miejscowej ekspozycji na lewonorgestrel podczas ciąży z założonym systemem terapeutycznym domacicznym.^{4 5 6 7 8}

Dane epidemiologiczne dotyczące ciąży

Dostępne dane epidemiologiczne dotyczące stosowania lewonorgestrelu w czasie ciąży są ograniczone, jednak nie wskazują na występowanie jakichkolwiek działań niepożądanych dotyczących płodu.^{1 2 3}

W odniesieniu do złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających lewonorgestrel i etynyloestradiol, badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych u dzieci, których matki stosowały takie środki przed zajściem w ciążę, ani też działania teratogennego po nieumyślnym przyjęciu we wczesnym okresie ciąży.^{9 10 13 11 12}

Postępowanie w przypadku zaistnienia ciąży

W przypadku, gdy kobieta zajdzie w ciążę podczas stosowania produktów zawierających lewonorgestrel, należy natychmiast przerwać ich stosowanie.^{9 10 13 14 11 15 12}

Podejmując decyzję o ponownym rozpoczęciu stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających lewonorgestrel po porodzie, należy wziąć pod uwagę zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u kobiet w okresie poporodowym.^{9 10 13 14 11 15 12}

Wpływ lewonorgestrelu na laktację

Lewonorgestrel, w zależności od zastosowanej formy farmaceutycznej, może mieć różny wpływ na laktację. Informacje te są kluczowe dla lekarza podczas udzielania porad pacjentkom karmiącym piersią.

Przenikanie do mleka matki

Lewonorgestrel przenika do mleka matki, jednak w różnym stopniu w zależności od postaci farmaceutycznej:^{1 2 3}

• W przypadku systemów terapeutycznych domacicznych zawierających lewonorgestrel, substancja jest wydzielana do mleka matki w bardzo małych ilościach^{6 7}
• Dla systemu Mirena dobowa dawka lewonorgestrelu i jego stężenie we krwi są mniejsze niż w przypadku stosowania jakiejkolwiek innej hormonalnej metody antykoncepcyjnej⁸
• Dla systemu Jaydess i Kyleena, niewielkie ilości progestagenu (około 0,1% dawki lewonorgestrelu) przenikają do mleka karmiących matek^{4 5}

^{6 8}

Zalecenia dotyczące karmienia piersią przy stosowaniu tabletek z lewonorgestrelem

W przypadku tabletek zawierających lewonorgestrel stosowanych w antykoncepcji doraźnej, potencjalne narażenie niemowlęcia na substancję można zmniejszyć, jeżeli:^{1 2 3}

• Kobieta karmiąca przyjmie tabletkę bezpośrednio po karmieniu
• Będzie unikać karmienia piersią przez co najmniej 8 godzin po przyjęciu preparatu

¹

Stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych podczas karmienia piersią

W przypadku złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających lewonorgestrel, ich stosowanie podczas karmienia piersią nie jest zalecane do czasu zakończenia karmienia piersią. Jest to spowodowane:^{13 14 11 15 12}

• Możliwym zmniejszeniem ilości pokarmu^{13 9 10 14 15 12}
• Zmianą składu pokarmu^{13 9 10 14 15 12}
• Przenikaniem niewielkiej ilości steroidów antykoncepcyjnych i/lub ich metabolitów do mleka kobiecego^{13 9 10 14 15 12}
• Potencjalnym wpływem na dziecko^{13 9 10 14 15}

¹³

Stosowanie systemów terapeutycznych domacicznych podczas karmienia piersią

Systemy terapeutyczne domaciczne zawierające lewonorgestrel są bezpieczniejszą opcją dla kobiet karmiących piersią:^{4 5 6 7 8}

• Ogólnie wydaje się, że stosowanie środków antykoncepcyjnych zawierających wyłącznie progestageny, zaczynając od szóstego tygodnia po porodzie, nie ma szkodliwego wpływu na wzrost ani rozwój dziecka^{4 5 8}
• Systemy uwalniające lewonorgestrel nie wpływają na ilość ani jakość pokarmu^{4 5 8}
• Nie stwierdzono żadnego ryzyka dla dziecka, dlatego podczas stosowania systemów terapeutycznych domacicznych z lewonorgestrelem można kontynuować karmienie piersią^{6 7}

⁴

Warto jednak zauważyć, że podczas stosowania systemu terapeutycznego domacicznego zawierającego lewonorgestrel u kobiet karmiących piersią, rzadko występowały krwawienia z macicy.^{6 7}

Zalecenia czasu rozpoczęcia stosowania antykoncepcji hormonalnej

W czasie karmienia piersią antykoncepcja hormonalna nie jest polecana jako metoda „pierwszego wyboru”. Środki antykoncepcyjne zawierające tylko progestageny są metodami „drugiego wyboru”, zaraz po metodach niehormonalnych.⁸