Wskazania do stosowania
Lewonorgestrel

Wskazania do stosowania lewonorgestrelu

Lewonorgestrel to syntetyczny progestagen, który jest szeroko stosowany w różnych preparatach antykoncepcyjnych i terapeutycznych. Substancja ta znajduje zastosowanie w wielu sytuacjach klinicznych, w zależności od postaci farmaceutycznej, dawki i sposobu podania. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania do stosowania lewonorgestrelu w oparciu o dostępne produkty lecznicze.¹²

Antykoncepcja hormonalna doustna

Lewonorgestrel stanowi składnik wielu dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych, gdzie występuje w połączeniu z etynyloestradiolem. Preparaty te, takie jak Rigevidon, Stediril 30 czy Levomine midi, zawierają lewonorgestrel w różnych dawkach (najczęściej 150 μg, 125 μg lub 100 μg) w połączeniu z etynyloestradiolem w dawce 20-30 μg.³⁴⁵⁶

Wskazaniem do stosowania tych preparatów jest zapobieganie ciąży, jednakże decyzja o ich przepisaniu powinna być podjęta po indywidualnej ocenie czynników ryzyka u pacjentki, zwłaszcza w odniesieniu do ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Lekarz powinien rozważyć to ryzyko w porównaniu z innymi dostępnymi złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.⁷⁸

Na rynku dostępne są również preparaty trójfazowe, takie jak Triquilar, w których dawka lewonorgestrelu zmienia się w cyklu (50 μg, 75 μg, 125 μg), co ma naśladować naturalne wahania hormonalne w organizmie kobiety.⁹

Dostępny jest również preparat Seasonique, który zawiera 84 różowe tabletki z lewonorgestrelem (150 μg) i etynyloestradiolem (30 μg) oraz 7 białych tabletek zawierających tylko etynyloestradiol (10 μg). Preparat ten umożliwia wydłużenie cyklu menstruacyjnego i rzadsze występowanie krwawień miesiączkowych.¹⁰

Antykoncepcja awaryjna

Lewonorgestrel w dawce 1500 μg (1,5 mg) stosowany jest jako środek antykoncepcji awaryjnej w preparatach takich jak Escapelle, Escapelle tabletka 1500 mikrogramów czy Livopill. Produkty te są wskazane do stosowania w ciągu 72 godzin po stosunku płciowym bez zastosowania skutecznego zabezpieczenia lub w przypadku niepowodzenia zastosowanej metody antykoncepcyjnej.¹¹¹²¹³

Systemy terapeutyczne domaciczne

Systemy terapeutyczne domaciczne (IUS) zawierające lewonorgestrel, takie jak Mirena, Levosert, Levosert Easy, Jaydess i Kyleena, oferują długotrwałą antykoncepcję oraz mogą być stosowane w dodatkowych wskazaniach.^1415161718

W zależności od produktu, wskazania obejmują:

• Antykoncepcję długoterminową – Jaydess (do 3 lat)¹⁹
• Antykoncepcję długoterminową – Kyleena (do 5 lat)²⁰
• Antykoncepcję oraz leczenie nadmiernych krwawień miesiączkowych – Mirena, Levosert i Levosert Easy²¹²²²³

Należy podkreślić, że preparaty Levosert, Levosert Easy i Mirena mogą być szczególnie skuteczne jako metody antykoncepcyjne u kobiet, u których występują nadmierne krwawienia miesiączkowe, ponieważ łączą działanie antykoncepcyjne z terapeutycznym wpływem na endometrium, prowadząc do redukcji krwawień.²⁴²⁵²⁶

Hormonalna terapia zastępcza

Lewonorgestrel jest również składnikiem produktów stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej, jak Fem 7 Combi, który jest systemem transdermalnym zawierającym estradiol i lewonorgestrel. Preparat ten jest wskazany w leczeniu objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie. Doświadczenie w stosowaniu tego preparatu u kobiet po 65. roku życia jest ograniczone.²⁷

Szczegółowe wskazania w zależności od typu preparatu

Preparaty antykoncepcji awaryjnej

Preparaty antykoncepcji awaryjnej zawierające lewonorgestrel (1500 µg) są wskazane w sytuacjach nagłych, takich jak:

• Stosunek płciowy bez zastosowania skutecznej metody antykoncepcyjnej
• Niepowodzenie zastosowanej metody antykoncepcyjnej (np. pęknięcie prezerwatywy, zsunięcie się prezerwatywy, wypadnięcie diafragmy lub kapturka naszyjkowego, przebicie kapturka naszyjkowego)
• Niewłaściwe stosowanie antykoncepcji hormonalnej (np. zapomnienie o przyjęciu tabletek antykoncepcyjnych)

²⁸²⁹³⁰

Kluczowym elementem skuteczności tych preparatów jest czas ich zastosowania – muszą być przyjęte w ciągu 72 godzin (3 dni) od niezabezpieczonego stosunku płciowego. Im wcześniej preparat zostanie przyjęty, tym większa jest jego skuteczność.³¹³²³³

Systemy terapeutyczne domaciczne – szczegółowe wskazania

Systemy terapeutyczne domaciczne z lewonorgestrelem różnią się pod względem wielkości, zawartości hormonu i czasu działania, co wpływa na ich wskazania:

• Jaydess (13,5 mg lewonorgestrelu) – antykoncepcja przez okres do 3 lat³⁴
• Kyleena (19,5 mg lewonorgestrelu) – antykoncepcja przez okres do 5 lat³⁵
• Levosert/Levosert Easy (52 mg lewonorgestrelu) – antykoncepcja oraz leczenie nadmiernych krwawień miesiączkowych; szczególnie zalecane jako antykoncepcja odwracalna u kobiet z nadmiernymi krwawieniami miesiączkowymi³⁶³⁷
• Mirena (52 mg lewonorgestrelu) – zapobieganie ciąży oraz leczenie idiopatycznych nadmiernych krwawień miesiączkowych³⁸

Złożone doustne środki antykoncepcyjne

Decyzja o przepisaniu złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających lewonorgestrel powinna zostać podjęta na podstawie indywidualnej oceny czynników ryzyka u pacjentki, ze szczególnym uwzględnieniem:^394041424344

• Ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ)
• Porównania tego ryzyka do ryzyka związanego ze stosowaniem innych złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych

System transdermalny do hormonalnej terapii zastępczej

Fem 7 Combi jako system transdermalny zawierający lewonorgestrel w połączeniu z estradiolem jest wskazany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) – w leczeniu objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie. Jest to szczególnie istotne przy leczeniu objawów wypadowych, takich jak uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu czy nastroju. Należy jednak pamiętać, że doświadczenie w stosowaniu tego preparatu u kobiet po 65. roku życia jest ograniczone.⁴⁵

Sytuacje kliniczne wskazujące na zastosowanie preparatów z lewonorgestrelem

Antykoncepcja doustna codzienna

Preparaty doustne zawierające lewonorgestrel w połączeniu z etynyloestradiolem mogą być zalecane kobietom, które:⁴⁶⁴⁷⁴⁸

• Potrzebują skutecznej antykoncepcji
• Nie mają przeciwwskazań do stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych
• Przedstawiają niskie ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
• Preferują regulację cyklu miesiączkowego
• Są w wieku reprodukcyjnym i planują w przyszłości ciążę (odwracalność metody)

Antykoncepcja awaryjna – wskazania szczegółowe

Preparaty lewonorgestrelu 1,5 mg (takie jak Escapelle, Escapelle tabletka 1500 mikrogramów, Livopill) w antykoncepcji awaryjnej są wskazane w następujących sytuacjach:⁴⁹⁵⁰⁵¹

• Przypadkowy stosunek płciowy bez zabezpieczenia
• Awaria mechanicznej metody antykoncepcji (np. pęknięcie prezerwatywy)
• Błędne stosowanie antykoncepcji hormonalnej (np. pominięcie więcej niż jednej tabletki antykoncepcyjnej)
• Stosunek płciowy pod przymusem (gwałt)
• Inne sytuacje, gdy istnieje ryzyko niepożądanej ciąży, a od stosunku nie upłynęło więcej niż 72 godziny

Nadmierne krwawienia miesiączkowe

Systemy terapeutyczne domaciczne z lewonorgestrelem (52 mg) są wskazane w leczeniu nadmiernych krwawień miesiączkowych u kobiet, które:⁵²⁵³⁵⁴

• Cierpią na idiopatyczne nadmierne krwawienia miesiączkowe
• Potrzebują jednocześnie skutecznej antykoncepcji
• Nie mają anatomicznych nieprawidłowości macicy uniemożliwiających założenie systemu domacicznego
• Nie mają ostrego zapalenia narządów miednicy mniejszej lub innych przeciwwskazań do zastosowania wkładki wewnątrzmacicznej

Hormonalna terapia zastępcza – wskazania

System transdermalny Fem 7 Combi zawierający estradiol i lewonorgestrel jest wskazany dla kobiet:⁵⁵

• Po menopauzie z objawami niedoboru estrogenów (uderzenia gorąca, zlewne poty, zaburzenia snu, obniżenie nastroju)
• Które preferują transdermalną drogę podania hormonów (omijającą przewód pokarmowy)
• Z zachowaną macicą (ze względu na zawartość progestagenu – lewonorgestrelu, który chroni przed rozrostem endometrium)
• W wieku do 65 lat (doświadczenie stosowania u starszych kobiet jest ograniczone)

Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie preparatów z lewonorgestrelem

Warunki zalecania antykoncepcji awaryjnej

Preparaty z lewonorgestrelem 1,5 mg powinny być zalecane pacjentkom w następujących okolicznościach:⁵⁶⁵⁷⁵⁸

• W sytuacjach nagłych, gdy od niezabezpieczonego stosunku płciowego nie upłynęło więcej niż 72 godziny
• Gdy istnieje ryzyko niechcianej ciąży wynikającej z błędu antykoncepcyjnego
• W przypadku gwałtu lub stosunku pod przymusem
• Gdy pacjentka nie stosuje regularnej antykoncepcji, a miał miejsce niezaplanowany stosunek płciowy

Należy poinformować pacjentkę, że skuteczność tej metody maleje wraz z upływem czasu, dlatego preparat powinien być przyjęty jak najszybciej po niezabezpieczonym stosunku. Ponadto należy wyjaśnić, że jest to metoda awaryjna, a nie regularna forma antykoncepcji.⁵⁹⁶⁰⁶¹

Warunki zalecania doustnych środków antykoncepcyjnych

Doustne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel można polecić pacjentkom, które:^626364656667

• Poszukują wysoce skutecznej metody antykoncepcji
• Potrafią systematycznie przyjmować tabletki codziennie
• Nie mają istotnych czynników ryzyka zakrzepicy żylnej lub tętniczej
• Nie cierpią na migrenę z aurą
• Nie palą papierosów (szczególnie po 35. roku życia)
• Mają BMI poniżej 30 kg/m²
• Nie mają innych przeciwwskazań do stosowania złożonej antykoncepcji hormonalnej

Przed przepisaniem tych preparatów konieczne jest dokładne zebranie wywiadu medycznego, pomiar ciśnienia tętniczego oraz ocena indywidualnych czynników ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.⁶⁸⁶⁹⁷⁰

Warunki zalecania systemów terapeutycznych domacicznych

Systemy terapeutyczne domaciczne z lewonorgestrelem można zalecić w następujących sytuacjach:^7172737475

• Kobietom potrzebującym długoterminowej antykoncepcji (3-8 lat, w zależności od preparatu)
• Pacjentkom z nadmiernymi krwawieniami miesiączkowymi (szczególnie Mirena, Levosert, Levosert Easy)
• Kobietom, które preferują metodę antykoncepcji niewymagającej codziennego stosowania
• Pacjentkom, które mogą mieć problemy z przestrzeganiem regularnego przyjmowania tabletek
• Kobietom, które mają przeciwwskazania do stosowania estrogenów
• Pacjentkom, które chcą uniknąć działań systemowych hormonów
• Kobietom po porodzie, które nie chcą już zachodzić w ciążę lub chcą odłożyć kolejną ciążę

System domaciczny powinien być zakładany przez lekarza z doświadczeniem w zakładaniu wkładek wewnątrzmacicznych, po wykluczeniu przeciwwskazań i przeprowadzeniu badania ginekologicznego.⁷⁶⁷⁷⁷⁸

Warunki zalecania hormonalnej terapii zastępczej

System transdermalny Fem 7 Combi zawierający estradiol i lewonorgestrel można zalecić:⁷⁹

• Kobietom po menopauzie z objawami niedoboru estrogenów
• Pacjentkom z zachowaną macicą (ze względu na obecność progestagenu chroniącego endometrium)
• Kobietom, które preferują aplikację przezskórną zamiast doustnej
• Pacjentkom z problemami żołądkowo-jelitowymi, które mogą wpływać na wchłanianie leków doustnych
• Kobietom z zaburzeniami metabolizmu wątrobowego (przezskórna aplikacja omija efekt pierwszego przejścia)
• Pacjentkom przed 65. rokiem życia (ze względu na ograniczone doświadczenie w stosowaniu u starszych kobiet)

Przed zaleceniem hormonalnej terapii zastępczej konieczna jest szczegółowa ocena stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza w odniesieniu do ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, udaru, raka piersi i choroby zakrzepowo-zatorowej.⁸⁰