Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Leflunomid

Wpływ leflunomidu na ciążę

Leflunomid, substancja czynna preparatów takich jak Leflunomid Bluefish, Leflunomid Egis, Leflunomide Aurovitas, Leflunomide Orion i Leflunomide Sandoz, może wywierać istotny wpływ na przebieg ciąży. Aktywny metabolit leflunomidu – A771726 – jest uznawany za czynnik mogący powodować ciężkie wady wrodzone u płodu, gdy jest podawany w okresie ciąży.¹²³

Z tego powodu stosowanie leflunomidu w ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁴⁵⁶

Zalecenia antykoncepcyjne dla pacjentek w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia leflunomidem oraz po jego zakończeniu. Okres wymaganej antykoncepcji zależy od wybranej procedury eliminacji leku z organizmu:⁷⁸

• Do 2 lat po zakończeniu leczenia, jeśli pacjentka decyduje się na naturalną eliminację leku (tzw. „okres oczekiwania”)
• Do 11 dni po zakończeniu leczenia, w przypadku zastosowania przyspieszonej procedury wymywania leku

⁹

Postępowanie w przypadku podejrzenia ciąży

Lekarz powinien poinstruować pacjentkę, aby w przypadku opóźnienia miesiączki lub jakichkolwiek innych przesłanek wskazujących na możliwość ciąży, niezwłocznie zgłosiła się do lekarza i wykonała test ciążowy.¹⁰¹¹

W przypadku potwierdzenia ciąży, lekarz musi przedyskutować z pacjentką potencjalne zagrożenia dla płodu. Szybkie wdrożenie procedury eliminacji aktywnego metabolitu A771726 z organizmu, zaraz po stwierdzeniu opóźnienia miesiączki, może zmniejszyć ryzyko teratogenne dla płodu.¹²¹³

Dane kliniczne dotyczące ciąży i leflunomidu

Istnieją ograniczone dane kliniczne dotyczące wpływu leflunomidu na przebieg ciąży. W małym prospektywnym badaniu obejmującym 64 kobiety, które nieumyślnie zaszły w ciążę podczas leczenia leflunomidem (stosowanym nie dłużej niż 3 tygodnie po zapłodnieniu) i zostały poddane procedurze wymywania leku, nie zaobserwowano istotnych statystycznie różnic (p=0,13) w częstości występowania poważnych zaburzeń strukturalnych płodu (5,4%) w porównaniu do grup kontrolnych (4,2% w grupie chorych kobiet w ciąży i 4,2% w grupie zdrowych kobiet w ciąży).¹⁴¹⁵

Zalecane procedury dla kobiet planujących ciążę

Dla kobiet przyjmujących leflunomid, które planują ciążę, istotne jest zapewnienie, że płód nie będzie narażony na toksyczne stężenia metabolitu A771726. Celem jest osiągnięcie stężenia metabolitu w osoczu poniżej 0,02 mg/l. Dostępne są dwie metody postępowania:¹⁶¹⁷

Metoda 1: Okres oczekiwania

Ta metoda polega na naturalnej eliminacji metabolitu A771726 z organizmu. Należy pamiętać, że:¹⁸¹⁹

1. Stężenie metabolitu A771726 zmniejsza się do wartości poniżej 0,02 mg/l zwykle po około 2 latach od zakończenia leczenia leflunomidem
2. Po tym okresie należy wykonać pierwsze oznaczenie stężenia metabolitu w osoczu
3. Drugie oznaczenie należy wykonać po upływie co najmniej 14 dni
4. Jeżeli wyniki obu pomiarów są poniżej 0,02 mg/l, ryzyko działania teratogennego jest minimalne

²⁰

W celu uzyskania szczegółowych informacji na temat wykonywania pomiarów stężenia metabolitu, należy skontaktować się z podmiotem odpowiedzialnym lub jego przedstawicielem.²¹

Metoda 2: Procedura wymywania

Procedura przyspieszonego usuwania leflunomidu z organizmu polega na zastosowaniu jednego z poniższych schematów po zaprzestaniu leczenia leflunomidem:²²²³

• Cholestyramina 8 g podawana 3 razy na dobę przez 11 dni, lub
• Węgiel aktywowany (sproszkowany) 50 g podawany 4 razy na dobę przez 11 dni

²⁴

Po przeprowadzeniu procedury wymywania należy:²⁵²⁶

1. Wykonać dwa oddzielne pomiary stężenia metabolitu A771726 w osoczu w odstępie co najmniej 14 dni
2. Po uzyskaniu pierwszego wyniku poniżej 0,02 mg/l odczekać dodatkowo 1,5 miesiąca przed planowanym zajściem w ciążę

Potencjalne problemy antykoncepcji podczas procedury wymywania

Należy pamiętać, że zarówno cholestyramina, jak i węgiel aktywowany mogą wpływać na wchłanianie estrogenów i progestagenów, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności antykoncepcji hormonalnej. Dlatego w trakcie procedury wymywania zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji.²⁷²⁸

Karmienie piersią a stosowanie leflunomidu

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że leflunomid i jego metabolity przenikają do mleka matki. Z tego powodu kobiety karmiące piersią nie mogą stosować leflunomidu.²⁹³⁰³¹

Wobec przeciwwskazania do stosowania leflunomidu podczas karmienia piersią, lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności wyboru między zakończeniem karmienia piersią a odstawieniem leku.³²

Wpływ leflunomidu na płodność

Dostępne dane z badań na zwierzętach nie wykazały istotnego wpływu leflunomidu na płodność samic i samców, jednak obserwowano potencjalnie niekorzystny wpływ na męskie narządy rozrodcze w badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym.³³³⁴

U mężczyzn stosujących leflunomid może wystąpić minimalne (odwracalne) zmniejszenie stężenia plemników, ich całkowitej ilości oraz ruchliwości.³⁵³⁶

Minimalne odwracalne zmiany parametrów nasienia

Choć częstość występowania zmian w parametrach nasienia nie jest dokładnie określona, należy zauważyć, że są one zazwyczaj minimalne i odwracalne. Te zmiany mogą dotyczyć:³⁷

• Stężenia plemników
• Całkowitej ilości plemników
• Ruchliwości plemników

Lekarze powinni poinformować pacjentów-mężczyzn o możliwości wystąpienia takich zmian, szczególnie jeśli planują oni ojcostwo.