Interakcje
Dapagliflozyna

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Dapagliflozyna, jako inhibitor kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2), wchodzi w określone interakcje z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji jest istotna przy prowadzeniu terapii u pacjentów przyjmujących dapagliflozynę jednocześnie z innymi lekami. Interakcje te można podzielić na farmakodynamiczne i farmakokinetyczne.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Interakcje farmakodynamiczne obejmują mechanizmy, w których dapagliflozyna wchodzi w reakcje funkcjonalne z innymi substancjami, często na poziomie ich działania farmakologicznego, bez wpływu na ich stężenie we krwi.²

Leki moczopędne

Dapagliflozyna może nasilać działanie moczopędne tiazydów i diuretyków pętlowych (np. hydrochlorotiazydu, bumetanidu), co w konsekwencji może prowadzić do zwiększonego ryzyka odwodnienia i hipotensji. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej lub predysponowanych do hipowolemii.^{3 4}

Insulina i leki hipoglikemizujące

Istotną interakcję farmakodynamiczną obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu dapagliflozyny z insuliną lub substancjami zwiększającymi jej wydzielanie (np. pochodnymi sulfonylomocznika). Ponieważ zarówno insulina, jak i pochodne sulfonylomocznika mogą powodować hipoglikemię, a dapagliflozyna zwiększa wydalanie glukozy z moczem, może dojść do nasilenia działania hipoglikemizującego. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia hipoglikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2 może być konieczne zmniejszenie dawki tych leków podczas jednoczesnego stosowania z dapagliflozyną.^{5 6}

Interakcje farmakokinetyczne

Dapagliflozyna metabolizowana jest głównie poprzez sprzęganie z kwasem glukuronowym, w którym uczestniczy UDP-glukuronosyltransferaza 1A9 (UGT1A9). Badania in vitro wykazały, że dapagliflozyna nie hamuje aktywności cytochromów P450, w tym CYP1A2, CYP2A6, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4, ani nie indukuje działania CYP1A2, CYP2B6 lub CYP3A4. Dzięki temu nie przewiduje się, by dapagliflozyna zmieniała klirens metaboliczny równocześnie stosowanych leków, które są metabolizowane przez te enzymy.^{7 8}

Wpływ innych produktów leczniczych na dapagliflozynę

Badania interakcji przeprowadzone wśród zdrowych ochotników wykazały, że farmakokinetyka dapagliflozyny nie ulega istotnym zmianom przy jednoczesnym podawaniu takich leków jak:⁹

• metformina
• pioglitazon
• sytagliptyna
• glimepiryd
• wogliboza
• hydrochlorotiazyd
• bumetanid
• walsartan
• symwastatyna

¹⁰

Podczas jednoczesnego stosowania dapagliflozyny z ryfampicyną (induktorem wielu transporterów i enzymów metabolizujących leki) zaobserwowano 22% zmniejszenie ekspozycji ogólnoustrojowej (AUC) dapagliflozyny. Jednakże wpływ ten nie miał istotnego znaczenia klinicznego w kontekście wydalania glukozy z moczem w ciągu 24 godzin, dlatego nie zaleca się modyfikacji dawkowania dapagliflozyny. Również w przypadku innych induktorów enzymów, takich jak karbamazepina, fenytoina czy fenobarbital, nie przewiduje się klinicznie istotnych interakcji.^{11 12}

Po jednoczesnym zastosowaniu dapagliflozyny z kwasem mefenamowym (inhibitorem UGT1A9) zaobserwowano 55% zwiększenie ekspozycji ogólnoustrojowej dapagliflozyny. Mimo to, nie wykazano klinicznie istotnego wpływu na dobowe wydalanie glukozy z moczem, dlatego nie zaleca się zmiany dawkowania.^{13 14}

Wpływ dapagliflozyny na inne produkty lecznicze

Dapagliflozyna może zwiększać wydalanie litu przez nerki, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia litu we krwi. W przypadku jednoczesnego stosowania obu leków, po rozpoczęciu terapii dapagliflozyną lub po zmianie jej dawki, zaleca się częstsze monitorowanie stężenia litu w surowicy. Pacjenta należy skierować do lekarza przepisującego lit w celu odpowiedniego nadzoru terapeutycznego.^{15 16}

Badania przeprowadzone wśród zdrowych ochotników wykazały, że dapagliflozyna nie wpływa na farmakokinetykę następujących leków:¹⁷

• metformina
• pioglitazon
• sytagliptyna
• glimepiryd
• hydrochlorotiazyd
• bumetanid
• walsartan
• digoksyna (substrat P-gp)
• warfaryna (S-warfaryna, substrat CYP2C9)

¹⁸

Nie zaobserwowano również wpływu dapagliflozyny na działanie przeciwzakrzepowe warfaryny, co zostało zbadane za pomocą wskaźnika INR.¹⁹

Jednoczesne stosowanie dapagliflozyny w dawce 20 mg i symwastatyny (substrat CYP3A4) powodowało zwiększenie AUC symwastatyny o 19% oraz AUC aktywnej postaci symwastatyny (kwasu) o 31%. Zwiększenie ekspozycji symwastatyny i jej aktywnej postaci nie jest jednak rozpatrywane jako klinicznie istotne.^{20 21}

Wpływ na oznaczenia laboratoryjne

Monitorowanie kontroli glikemii z wykorzystaniem oznaczenia 1,5-anhydroglucitolu (1,5-AG) nie jest zalecane u pacjentów stosujących dapagliflozynę, ponieważ wyniki tego oznaczenia nie są wiarygodne w ocenie kontroli glikemii u pacjentów przyjmujących inhibitory SGLT2. W takich przypadkach należy stosować alternatywne metody monitorowania kontroli glikemii.^{22 23}

Interakcje dapagliflozyny z alkoholem

W dostępnych danych klinicznych dotyczących dapagliflozyny nie opisano bezpośrednich badań dotyczących interakcji z alkoholem. Jednakże biorąc pod uwagę mechanizm działania dapagliflozyny oraz profile farmakodynamiczne i farmakokinetyczne obu substancji, należy rozważyć potencjalne ryzyko interakcji.²⁴

Alkohol może nasilać działanie hipoglikemizujące dapagliflozyny, zwłaszcza przy jednoczesnym przyjmowaniu innych leków przeciwcukrzycowych. Spożywanie alkoholu może również nasilać efekt moczopędny dapagliflozyny, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka odwodnienia, hipowolemii i hipotensji. Może to być szczególnie istotne u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego lub z niewydolnością nerek.²⁵

Dodatkowo alkohol może zaburzać zdolność rozpoznawania objawów hipoglikemii, co jest istotne zwłaszcza u pacjentów jednocześnie przyjmujących dapagliflozynę z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika.²⁶

Zaleca się zachowanie ostrożności przy spożywaniu alkoholu podczas leczenia dapagliflozyną oraz odpowiednie nawodnienie organizmu w celu minimalizacji ryzyka odwodnienia i hipotensji.²⁷

Tabela interakcji dapagliflozyny

Poniższa tabela przedstawia zestawienie najważniejszych interakcji dapagliflozyny z innymi produktami leczniczymi, wraz z ich opisem oraz poziomem klinicznej istotności:

Szczególne grupy pacjentów

Badania dotyczące interakcji lekowych dapagliflozyny przeprowadzano jedynie wśród dorosłych pacjentów. Nie ma dostępnych danych dotyczących interakcji lekowych u dzieci i młodzieży, jednak należy zachować szczególną ostrożność w tej grupie wiekowej, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków.^{28 29}

U pacjentów w podeszłym wieku lub z zaburzeniami czynności nerek należy zachować szczególną ostrożność w kontekście potencjalnych interakcji lekowych, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych związanych z niedoborem płynów.³⁰