Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Aspartam

Aspartam – wpływ substancji na płodność, ciążę i laktację

Aspartam (E 951) jest substancją słodzącą, która występuje w wielu preparatach farmaceutycznych, w tym w lekach o postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej. Jako lekarz prowadzący pacjentkę w ciąży lub karmiącą piersią, ważne jest, aby przekazać odpowiednie informacje dotyczące wpływu aspartamu na płodność, przebieg ciąży oraz okres laktacji. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które należy uwzględnić w komunikacji z pacjentką.¹²

Zawartość aspartamu w preparatach farmaceutycznych

Należy zwrócić uwagę na zróżnicowaną zawartość aspartamu w poszczególnych produktach leczniczych. W przypadku leku Ayupil zawartość aspartamu wynosi:³

W przypadku leku Mirtagen zawartość aspartamu przedstawia się następująco:⁴

Aspartam a płodność

Informacje dotyczące bezpośredniego wpływu aspartamu na płodność u ludzi są ograniczone. Natomiast na podstawie dostępnych danych dotyczących substancji czynnych leków zawierających aspartam można podjąć następujące wnioski:⁵⁶

• W przypadku mirtazapiny (lek Mirtagen), niekliniczne badania toksyczności przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność.
• W przypadku klozapiny (lek Ayupil), ograniczone dane dotyczące wpływu na płodność u ludzi wskazują, że nie należy spodziewać się negatywnych efektów.

⁷⁸

Należy podkreślić, że badania na zwierzętach dotyczące klozapiny pokazały brak wpływu na płodność nawet przy dawkach odpowiadających około 1/3 maksymalnej dopuszczalnej dawki dla człowieka. Jednak sam aspartam jako substancja pomocnicza nie był przedmiotem odrębnych badań w zakresie płodności w dokumentach rejestracyjnych leków Ayupil i Mirtagen.⁹

Aspartam a ciąża

Podczas omawiania bezpieczeństwa stosowania leków zawierających aspartam w okresie ciąży, lekarz powinien przekazać następujące informacje:¹⁰¹¹

• W przypadku leków zawierających mirtazapinę i aspartam (Mirtagen), ograniczone dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży nie wykazują zwiększonego ryzyka wad wrodzonych.
• W przypadku klozapiny z aspartamem (Ayupil), istnieją ograniczone dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży, jednakże badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego lub pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka lub płodu, przebieg porodu lub rozwój pourodzeniowy.

¹²¹³

Szczególne ostrzeżenia dotyczące stosowania w ciąży

Pomimo braku bezpośrednich dowodów na szkodliwy wpływ aspartamu, należy zwrócić uwagę na potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem leków zawierających tę substancję podczas ciąży:¹⁴¹⁵

W przypadku stosowania w trzecim trymestrze ciąży leków przeciwpsychotycznych zawierających aspartam (np. Ayupil), należy poinformować pacjentkę, że:¹⁶

• Istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u noworodka, w tym objawów pozapiramidowych i/lub objawów odstawienia.
• Objawy te mogą różnić się nasileniem i czasem utrzymywania się po porodzie.
• Udokumentowano przypadki pobudzenia, wzmożonego lub obniżonego napięcia mięśniowego, drżenia, senności, niewydolności oddechowej i trudności w karmieniu u tych noworodków.
• W związku z powyższym, noworodki matek stosujących w ciąży leki z aspartamem wymagają starannego monitorowania po urodzeniu.

¹⁷

W przypadku leków przeciwdepresyjnych zawierających aspartam (np. Mirtagen), należy poinformować pacjentkę, że:¹⁸

• Istnieje teoretyczne ryzyko przewlekłego nadciśnienia płucnego noworodków (PPHN), chociaż nie przeprowadzono badań bezpośrednio dotyczących związku PPHN z leczeniem mirtazapiną.
• Jeżeli lek jest przyjmowany w czasie ciąży lub krótko przed porodem, zaleca się obserwację noworodka ze względu na możliwość wystąpienia objawów odstawienia.

¹⁹

Aspartam a laktacja

Informacje dotyczące stosowania leków zawierających aspartam w okresie laktacji powinny być przekazane pacjentce w następujący sposób:²⁰²¹

Zalecenia dotyczące karmienia piersią przy stosowaniu leków zawierających aspartam

• W przypadku leku Ayupil zawierającego klozapinę i aspartam, badania na zwierzętach sugerują, że substancja czynna przenika do mleka samic i ma wpływ na karmione piersią potomstwo. Z tego względu stanowcze zalecenie: kobiety przyjmujące Ayupil nie powinny karmić piersią.
• W przypadku leku Mirtagen zawierającego mirtazapinę i aspartam, badania na zwierzętach oraz ograniczone badania u ludzi wykazują, że substancja czynna jest wydzielana w bardzo niewielkich ilościach z mlekiem. W tym przypadku zalecenie jest bardziej elastyczne i wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.

²²²³

Należy podkreślić, że decyzja o kontynuacji lub zaprzestaniu karmienia piersią podczas terapii lekami zawierającymi aspartam powinna być podjęta w oparciu o indywidualną ocenę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z terapii dla kobiety. Jednak w przypadku leków zawierających klozapinę i aspartam (Ayupil), zalecenie jest jednoznaczne – pacjentki nie powinny karmić piersią.²⁴²⁵

Dodatkowe informacje dla kobiet w wieku rozrodczym

Przekazując informacje o lekach zawierających aspartam kobietom w wieku rozrodczym, ważne jest również poinformowanie ich o innych istotnych aspektach:²⁶

• W przypadku leku Ayupil zawierającego klozapinę i aspartam, w wyniku zamiany terapii innym lekiem przeciwpsychotycznym na leczenie tym produktem może powrócić prawidłowe miesiączkowanie.
• W związku z powyższym, kobiety w wieku rozrodczym stosujące leki z aspartamem powinny stosować odpowiednie metody antykoncepcji, aby uniknąć nieplanowanej ciąży.

²⁷

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

W oparciu o analizę charakterystyk produktów leczniczych zawierających aspartam, lekarz powinien przekazać pacjentce w ciąży lub karmiącej piersią następujące informacje:²⁸²⁹

• Zalecana jest ostrożność przy przepisywaniu leków zawierających aspartam kobietom w ciąży.
• Istnieją ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania tych leków w okresie ciąży, jednakże dostępne badania nie wskazują na bezpośrednie zagrożenie dla płodu.
• W przypadku stosowania leków z aspartamem w trzecim trymestrze ciąży istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u noworodka, które wymagają starannego monitorowania.
• W okresie laktacji zalecenia różnią się w zależności od substancji czynnej leku:
  • Przy stosowaniu klozapiny z aspartamem (Ayupil) – przeciwwskazane jest karmienie piersią.
  • Przy stosowaniu mirtazapiny z aspartamem (Mirtagen) – decyzja powinna być podjęta indywidualnie, biorąc pod uwagę korzyści dla matki i dziecka.
• Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować odpowiednie metody antykoncepcji, szczególnie przy zmianie terapii na lek zawierający aspartam, gdy może powrócić prawidłowa owulacja.

³⁰³¹