Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina zawarta w preparacie Zolaxa Rapid w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej charakteryzuje się pełną biorównoważnością z olanzapiną w postaci tabletek powlekanych. Oba rodzaje formulacji wykazują zbliżoną szybkość oraz stopień wchłaniania substancji czynnej, co pozwala na ich zamienne stosowanie w praktyce klinicznej.¹

Wchłanianie

Olanzapina wykazuje dobrą absorpcję po podaniu doustnym. Stężenia maksymalne substancji w osoczu osiągane są po 5-8 godzinach od momentu podania. Warto podkreślić, że obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym nie wpływa na proces wchłaniania olanzapiny. Należy zaznaczyć, że bezwzględna biodostępność olanzapiny po podaniu doustnym w porównaniu z podaniem dożylnym nie była przedmiotem badań porównawczych.²

Dystrybucja

Olanzapina charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 93% w zakresie stężeń od około 7 do około 1000 ng/ml. W osoczu olanzapina wiąże się przede wszystkim z albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną.³

Metabolizm

Proces biotransformacji olanzapiny odbywa się głównie w wątrobie na drodze dwóch mechanizmów: sprzęgania i utleniania. Głównym metabolitem wykrywanym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który ze względu na swoją strukturę nie przenika przez barierę krew-mózg. W procesie metabolizmu olanzapiny uczestniczą enzymy z grupy cytochromów: P450-CYP1A2 oraz P450-2D6, które odpowiadają za powstawanie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że metabolity te charakteryzują się znamiennie mniejszą aktywnością biologiczną in vivo w porównaniu z macierzystą cząsteczką olanzapiny. Z tego względu aktywność farmakologiczna preparatu zależy przede wszystkim od stężenia związku macierzystego.⁴

Eliminacja

Po podaniu doustnym olanzapiny obserwuje się zróżnicowany średni okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji u zdrowych osób, który wykazuje zależność od wieku i płci pacjenta.⁵

Wpływ czynników demograficznych na farmakokinetykę

Wpływ wieku

U zdrowych osób w podeszłym wieku (≥65 lat) średni okres półtrwania olanzapiny jest znacząco wydłużony w porównaniu z młodszymi pacjentami (51,8 godzin vs 33,8 godzin). Jednocześnie obserwuje się zmniejszenie klirensu leku (17,5 l/h vs 18,2 l/h). Warto zauważyć, że zmienność parametrów farmakokinetycznych obserwowana u osób starszych mieści się w zakresie zmienności charakterystycznej dla osób młodszych. W badaniach klinicznych z udziałem 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach 5-20 mg na dobę, nie odnotowano specyficznego profilu zdarzeń niepożądanych związanego z wiekiem.^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 mg do 20 mg na dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.”>6}

Wpływ płci

Wykazano, że płeć również wpływa na parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U kobiet okres półtrwania w fazie eliminacji jest dłuższy niż u mężczyzn (36,7 vs 32,3 godziny), a klirens mniejszy (18,9 vs 27,3 l/h). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny w zakresie dawek 5-20 mg był porównywalny zarówno w grupie kobiet (n=467), jak i mężczyzn (n=869).⁷

Wpływ niewydolności nerek

Badania przeprowadzone wśród pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) wykazały brak znamiennych różnic w średnim okresie półtrwania w fazie eliminacji (37,7 godzin vs 32,4 godziny u osób zdrowych) oraz w klirensie leku (21,2 l/h vs 25,0 l/h). Analiza bilansu masy wykazała, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny wykrywano w moczu, głównie w postaci metabolitów.<sup data-drug="Zolaxa Rapid" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 8

Wpływ palenia tytoniu i zaburzeń czynności wątroby

U osób palących tytoń z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby stwierdzono wydłużenie średniego okresu półtrwania olanzapiny w fazie eliminacji (39,3 godziny) oraz zmniejszenie klirensu (18,0 l/h) w porównaniu ze zdrowymi, niepalącymi osobami (odpowiednio 48,8 godziny i 14,1 l/h).⁹

Palenie tytoniu istotnie wpływa na farmakokinetykę olanzapiny. U osób niepalących w porównaniu z palącymi (niezależnie od płci) obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania w fazie eliminacji leku (38,6 h vs 30,4 h) oraz zmniejszenie klirensu (18,6 l/h vs 27,7 l/h).¹⁰

Podsumowując wpływ różnych czynników demograficznych i fizjologicznych, klirens osoczowy olanzapiny jest mniejszy u osób w podeszłym wieku w porównaniu z osobami młodszymi, mniejszy u kobiet niż u mężczyzn oraz mniejszy u osób niepalących niż u palących. Jednakże zakres wpływu wieku, płci lub palenia tytoniu na klirens olanzapiny i okres półtrwania jest niewielki w porównaniu z obserwowaną ogólną zmiennością osobniczą.¹¹

Różnice etniczne

W badaniach farmakokinetycznych z udziałem osób rasy kaukaskiej, Japończyków oraz Chińczyków nie wykazano istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny pomiędzy tymi trzema populacjami etnicznymi.¹²

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Profil farmakokinetyczny olanzapiny u młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) jest zasadniczo podobny do obserwowanego u osób dorosłych. Wyniki badań klinicznych wykazały jednak, że średnia ekspozycja na olanzapinę była około 27% większa u młodzieży w porównaniu z dorosłymi. Różnice te mogą wynikać z czynników demograficznych, w tym mniejszej średniej masy ciała oraz mniejszej liczby osób palących w populacji młodzieży.¹³

Tabela porównawcza parametrów farmakokinetycznych olanzapiny