Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Zolaxa Rapid

Podczas stosowania olanzapiny poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach. W tym czasie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.¹

Przeciwwskazania u pacjentów z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększoną śmiertelność oraz ryzyko występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo trwających 6-12 tygodni, obejmujących pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem, odnotowano dwukrotne zwiększenie częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy przyjmującej placebo (3,5% vs 1,5%).²

Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasem trwania leczenia. Do czynników ryzyka predysponujących do zwiększonej śmiertelności należą:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnienie połykania
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Wykazano jednak większą śmiertelność w grupie pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo, nawet przy braku powyższych czynników ryzyka.³

W tych samych badaniach klinicznych odnotowano niepożądane zdarzenia naczyniowo-mózgowe (np. udar, przemijający napad niedokrwienny), w tym przypadki śmiertelne. Wystąpiło trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych w grupie pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu z grupą placebo (1,3% vs 0,4%). U wszystkich pacjentów, u których wystąpiły zdarzenia naczyniowo-mózgowe, stwierdzono czynniki zwiększające ryzyko. Wiek powyżej 75 lat, otępienie naczyniowe lub mieszane stanowią czynniki ryzyka wystąpienia niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych związanych z leczeniem olanzapiną. W tych badaniach nie ustalono skuteczności olanzapiny.⁴

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo. Olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych u tych pacjentów.⁵

W badaniach klinicznych u pacjentów z chorobą Parkinsona wymagano, aby stan pacjentów był stabilny podczas przyjmowania najmniejszej skutecznej dawki leków przeciw parkinsonizmowi (agonistów dopaminy), oraz aby przez cały czas badania przyjmowano te same leki przeciwparkinsonowskie w stałych dawkach. Podawanie olanzapiny rozpoczynano od dawki 2,5 mg na dobę, a następnie zwiększano dawkowanie według decyzji badacza maksymalnie do 15 mg na dobę.⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem potencjalnego zagrożenia życia związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych. Podczas stosowania olanzapiny również zgłaszano rzadkie przypadki ZZN. Kliniczne objawy ZZN to:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno lub wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się i zaburzenia rytmu serca)

Ponadto, może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Jeżeli u pacjenta wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe wskazujące na ZZN lub wysoka gorączka o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁷

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁸

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Należy wykonywać pomiar stężenia glukozy we krwi:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na rok

Pacjentów otrzymujących Zolaxa Rapid należy obserwować w celu wykrycia objawów przedmiotowych i podmiotowych hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy należy regularnie badać w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii.⁹

Należy regularnie kontrolować masę ciała:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał

¹⁰

Zmiany stężenia lipidów

W badaniu klinicznym kontrolowanym placebo, u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku wystąpienia zmian w stężeniu lipidów należy zastosować odpowiednie leczenie, w szczególności u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów i u pacjentów, u których występują czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹¹

U pacjentów otrzymujących Zolaxa Rapid należy regularnie badać stężenie lipidów, zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat

¹²

Aktywność antycholinergiczna

Pomimo wykazania aktywności antycholinergicznej olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z tym związanych. Jednak, ponieważ doświadczenie kliniczne związane ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami jest ograniczone, należy zachować ostrożność przepisując Zolaxa Rapid pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi chorobami

¹³

Czynność wątroby

Często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie podawania leku. Należy zachować ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów ze:

• zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

¹⁴

U pacjentów, u których stwierdzono zapalenie wątroby (w tym wątrobowokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszaną postać uszkodzenia wątroby), należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁵

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdza się:

• małą liczbę leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• przyjmujących leki mogące wywołać neutropenię
• z przebytym zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki
• z zahamowaniem czynności szpiku kostnego spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię lub chemioterapię
• z hipereozynofilią lub z chorobą mieloproliferacyjną

¹⁶

Często zgłaszano występowanie neutropenii u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem.¹⁷

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹⁸

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.¹⁹

Jednakże, należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u:

• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

²⁰

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przemijające występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy pomiędzy pojawiającymi się zakrzepami z zatorami w układzie żylnym a leczeniem olanzapiną nie został ustalony.²¹

Jednakże, ze względu na to, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami, np. unieruchomienie, należy rozpoznać wcześniej oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne.²²

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Możliwe jest działanie antagonistyczne olanzapiny wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą.²³

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom, które mogą obniżyć próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁴

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia, dlatego jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu leczniczego Zolaxa Rapid. Po odstawieniu olanzapiny objawy te mogą przemijająco ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.²⁵

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w podeszłym wieku obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.²⁶

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym, obserwacyjnym, kohortowym badaniu ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwa razy większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. W badaniu tym wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁷

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiana parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁸

Aspartam

Tabletki Zolaxa Rapid ulegające rozpadowi w jamie ustnej zawierają aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Ten produkt leczniczy może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.²⁹

Tabletki Zolaxa Rapid w poszczególnych dawkach zawierają następujące ilości aspartamu:

• 5 mg – 0,35 mg aspartamu (E 951)
• 10 mg – 0,70 mg aspartamu (E 951)
• 15 mg – 1,05 mg aspartamu (E 951)
• 20 mg – 1,40 mg aspartamu (E 951)

³⁰