Właściwości farmakodynamiczne
Xalacom (0,05 mg + 5 mg)/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Xalacom (0,05 mg + 5 mg)/ml

Produkt leczniczy Xalacom należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej leki oftalmologiczne – leki blokujące receptory β-adrenergiczne, a dokładniej połączenie tymololu z innymi substancjami. Przypisany mu kod klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) to SO1E D51.¹

Skład i postać farmaceutyczna

Xalacom występuje w postaci kropli do oczu (roztwór), które są przejrzyste i bezbarwne. Każdy mililitr roztworu zawiera 0,05 mg latanoprostu oraz 6,8 mg maleinianu tymololu, co odpowiada 5,0 mg tymololu. W przeliczeniu na pojedynczą kroplę dostarcza się około 1,5 mikrograma latanoprostu i 150 mikrogramów tymololu.²

Mechanizm działania

Xalacom jest produktem złożonym, zawierającym dwie substancje czynne: latanoprost i maleinian tymololu. Obie te substancje obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) poprzez różne mechanizmy działania. Dzięki temu ich jednoczesne stosowanie prowadzi do większego obniżenia IOP w porównaniu do monoterapii którąkolwiek z tych substancji.³

Mechanizm działania latanoprostu

Latanoprost, będący analogiem prostaglandyny F2α, działa jako selektywny prostanoidowy agonista receptorów FP. Jego działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe polega przede wszystkim na zwiększaniu odpływu cieczy wodnistej. Główny mechanizm działania latanoprostu to zwiększanie przepływu naczyniówkowo-twardówkowego. Dodatkowo u ludzi obserwuje się również pewne ułatwienie przepływu, manifestujące się zmniejszeniem oporu odpływu przez siateczkę beleczkowatą.⁴

Latanoprost nie wywiera istotnego wpływu na:

• produkcję cieczy wodnistej
• barierę krew-ciecz wodnista
• wewnątrzgałkowe krążenie krwi

⁵

Długotrwałe leczenie latanoprostem oczu u małp poddanych pozatorebkowemu usunięciu soczewki nie wpływało na czynność naczyń krwionośnych siatkówki, co zostało potwierdzone w badaniach angiografii fluorescencyjnej. Również podczas krótkotrwałego leczenia pacjentów z pseudofakią, latanoprost nie wywoływał przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka.⁶

Mechanizm działania tymololu

Tymolol jest nieselektywnym β-adrenolitykiem, który oddziałuje zarówno na receptory adrenergiczne β1, jak i β2. Substancja ta charakteryzuje się brakiem:

• wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej
• bezpośredniego działania hamującego na mięsień sercowy
• nieswoistego działania błonowego

⁷

Tymolol obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zmniejszanie wytwarzania cieczy wodnistej w nabłonku rzęskowym. Dokładny mechanizm działania nie jest w pełni poznany, ale najprawdopodobniej polega na hamowaniu wytwarzania cyklicznego AMP wywołanym przez endogenną stymulację beta-adrenergiczną.⁸

Nie stwierdzono istotnego wpływu tymololu na przepuszczalność bariery krew-ciecz wodnista dla białek osocza. W badaniach przeprowadzonych na królikach wykazano, że długotrwałe leczenie tymololem nie wpływało na wewnątrzgałkowy przepływ krwi.⁹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

W badaniach ustalających dawkę, produkt Xalacom wykazał istotnie większe obniżenie średniego dziennego ciśnienia wewnątrzgałkowego w porównaniu do monoterapii tymololem lub latanoprostem podawanymi raz na dobę.¹⁰

Przeprowadzono dwa dobrze kontrolowane badania kliniczne z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, trwające sześć miesięcy. W badaniach tych porównano działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe produktu Xalacom z monoterapią latanoprostem lub tymololem u pacjentów z IOP wynoszącym co najmniej 25 mmHg lub wyższym. Po początkowym 2-4 tygodniowym okresie leczenia tymololem, które spowodowało średnie obniżenie IOP o 5 mmHg od wartości początkowej, zaobserwowano następujące dodatkowe obniżenie średniego ciśnienia wewnątrzgałkowego:¹¹

Efekt obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego związany ze stosowaniem produktu Xalacom utrzymywał się w trakcie 6-miesięcznego przedłużenia badania typu „open label”.¹²

Dostępne dane wskazują, że stosowanie produktu leczniczego Xalacom w godzinach wieczornych może być bardziej efektywne w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego niż jego stosowanie w godzinach porannych. Jednak przed zaleceniem dawkowania wieczornego lub porannego należy wziąć pod uwagę indywidualny tryb życia pacjenta.¹³

Warto podkreślić, że w przypadku niewystarczającej skuteczności terapii połączeniem substancji czynnych w produkcie Xalacom, badania wykazały, iż zastosowanie osobno tymololu dwa razy na dobę i latanoprostu raz na dobę może przynieść lepsze rezultaty terapeutyczne.¹⁴

Charakterystyka farmakodynamiczna

Działanie produktu Xalacom rozpoczyna się w ciągu godziny od podania do oka. Maksymalne działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe osiągane jest w ciągu 6-8 godzin po aplikacji. Po wielokrotnym powtarzaniu schematu leczenia, zadowalające obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego utrzymuje się do 24 godzin od podania leku.¹⁵