Właściwości farmakodynamiczne leku Vizitrav

Vizitrav, zawierający 40 mikrogramów/ml trawoprostu w postaci kropli do oczu (roztwór), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków oftalmologicznych – przeciwjaskrowych i zwężających źrenicę, będących pochodnymi prostaglandyny (kod ATC: S01E E04). Jest to przezroczysty, bezbarwny roztwór wodny o pH 6,0-7,5 i osmolarności 290 mOsm/kg ± 10%.¹

Mechanizm działania

Trawoprost jest analogiem prostaglandyny F2a i działa jako pełny agonista o wysokiej wybiórczości i powinowactwie do receptora prostaglandynowego FP. Jego mechanizm obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego opiera się na zwiększeniu odpływu cieczy wodnistej poprzez beleczkowanie kąta przesączania oraz przez drogi naczyniówkowo-twardówkowe. Po miejscowym zastosowaniu leku u człowieka, efekt obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego rozpoczyna się po około 2 godzinach od aplikacji, osiągając maksimum po 12 godzinach. Co istotne, znaczące obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego może utrzymywać się przez ponad 24 godziny po zastosowaniu pojedynczej dawki, co uzasadnia schemat podawania raz na dobę.²

Skuteczność kliniczna u dorosłych

W badaniach klinicznych prowadzonych u pacjentów z jaskrą otwartego kąta przesączania lub nadciśnieniem ocznym leczonych trawoprostem (konserwowanym polikwaternium) podawanym raz na dobę wieczorem wykazano istotne zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Redukcja wynosiła od 8 do 9 mmHg (około 33%) w porównaniu do wartości wyjściowych oscylujących między 24 a 26 mmHg. Ta znacząca redukcja potwierdza skuteczność trawoprostu w kontrolowaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego.³

Stosowanie w terapii skojarzonej

Dane kliniczne dotyczące terapii skojarzonej wskazują na działanie addycyjne trawoprostu z innymi lekami przeciwjaskrowymi. Zgromadzone informacje potwierdzają synergistyczny efekt podczas stosowania trawoprostu jako leku dodanego do terapii 0,5% roztworem tymololu. Istnieją również ograniczone dane potwierdzające podobny efekt przy stosowaniu trawoprostu z 0,2% roztworem brymonidyny. Należy jednak zaznaczyć, że brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania trawoprostu w skojarzeniu z innymi lekami obniżającymi ciśnienie wewnątrzgałkowe.⁴

Wtórne działania farmakologiczne

Poza podstawowym działaniem obniżającym ciśnienie wewnątrzgałkowe, trawoprost wykazuje również inne korzystne efekty. W badaniach na królikach, po 7 dniach miejscowego podawania do oka (1,4 mikrograma, raz na dobę), zaobserwowano znaczące zwiększenie przepływu krwi w tarczy nerwu wzrokowego. Jest to istotny efekt farmakologiczny, który może przyczyniać się do ochrony struktur nerwowych oka.⁵

Tolerancja miejscowa

Badania prowadzone zarówno na hodowlach tkankowych ludzkich komórek rogówki, jak i po miejscowym podaniu do oka u królików, wykazały, że trawoprost konserwowany polikwaternium-1 charakteryzuje się minimalnym powierzchniowym działaniem toksycznym na powierzchnię oka. Jest to istotna przewaga w porównaniu z kroplami do oczu konserwowanymi chlorkiem benzalkoniowym, który może wykazywać większe działanie drażniące.⁶

Skuteczność kliniczna u dzieci i młodzieży

Skuteczność trawoprostu u populacji pediatrycznej (dzieci i młodzieży) w wieku od 2 miesięcy do poniżej 18 lat została potwierdzona w 12-tygodniowym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym. Badanie porównywało efektywność trawoprostu z tymololem u 152 młodych pacjentów z nadciśnieniem ocznym lub jaskrą dziecięcą. Schemat dawkowania obejmował podawanie trawoprostu 0,004% raz na dobę lub tymololu 0,5% (lub 0,25% dla pacjentów poniżej 3 lat) dwa razy na dobę.⁷

Głównym punktem końcowym w ocenie skuteczności była zmiana wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12 tygodniu względem wartości wyjściowej. Uzyskane wyniki wykazały, że średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego było podobne w grupie trawoprostu i tymololu, co wskazuje na porównywalną skuteczność obu leków w populacji pediatrycznej.⁸

Wyniki w różnych grupach wiekowych

Analiza wyników w poszczególnych grupach wiekowych wykazała:

• W grupie dzieci w wieku od 3 do poniżej 12 lat (n=36) oraz młodzieży od 12 do poniżej 18 lat (n=26), średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12 tygodniu leczenia było zbliżone w grupie trawoprostu i tymololu.⁹
• W najmłodszej grupie wiekowej, tj. od 2 miesięcy do poniżej 3 lat, średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12 tygodniu wynosiło 1,8 mmHg w grupie trawoprostu oraz 7,3 mmHg w grupie tymololu. Należy jednak zaznaczyć, że te wartości oparto na ograniczonej liczbie uczestników: 9 pacjentów w grupie trawoprostu i 6 pacjentów w grupie tymololu. Co więcej, u 4 pacjentów w grupie trawoprostu nie zaobserwowano istotnego średniego zmniejszenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, podczas gdy w grupie tymololu taka sytuacja nie wystąpiła.¹⁰
• Brak jest danych dotyczących stosowania trawoprostu u dzieci w wieku poniżej 2 miesięcy.¹¹

Efekt obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego był obserwowany już od drugiego tygodnia leczenia i utrzymywał się na stałym poziomie przez cały 12-tygodniowy okres badania, niezależnie od grupy wiekowej pacjentów. Jest to ważna obserwacja potwierdzająca stabilność działania terapeutycznego trawoprostu w populacji pediatrycznej.¹²

Porównanie skuteczności trawoprostu i tymololu

Wyniki porównania zmiany średniej wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12 tygodniu w stosunku do wartości wyjściowej przedstawiono w poniższej tabeli:

SE = błąd standardowy (ang. Standard Error), CI = przedział ufności (ang. Confidence Interval)¹³

Przedstawione wyniki wskazują, że średnia różnica między obniżeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego w grupie trawoprostu a grupie tymololu wynosiła -0,5 mmHg, z 95% przedziałem ufności od -2,1 do 1,0 mmHg. Oszacowania dokonano wykorzystując metodę najmniejszych kwadratów na podstawie modelu statystycznego właściwego dla skorelowanych pomiarów ciśnienia wewnątrzgałkowego dla danego pacjenta, z uwzględnieniem pierwotnej diagnozy oraz stratyfikowanej wartości wyjściowej ciśnienia wewnątrzgałkowego.¹⁴