Przedawkowanie
Ultrapiryna 325 mg
Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego, występującego m.in. w preparacie Ultrapiryna 325 mg, może manifestować się jako zatrucie ostre lub przewlekłe (salicylizm). Dawka toksyczna przekracza 100 mg/kg masy ciała na dobę przez ponad 2 dni lub może wystąpić po jednorazowym dużym spożyciu. Objawy zatrucia zależą od stężenia salicylanów w surowicy, wieku pacjenta i ciężkości zatrucia, przy czym u dzieci dominują kwasica metaboliczna. Stężenia 150-300 µg/ml wywołują szumy uszne, a powyżej 300 µg/ml pojawiają się poważne działania niepożądane. Wchłanianie leku może być opóźnione przez opóźnione opróżnianie żołądka, tworzenie złogów oraz formę tabletek powlekanych (dojelitowych). Salicylizm objawia się zawrotami głowy, szumami usznymi, głuchotą, nadmiernym poceniem, nudnościami, wymiotami, bólem głowy i splątaniem, które ustępują po zmniejszeniu dawki.
Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego
Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego (występującego w preparacie Ultrapiryna 325 mg) może przyjmować formę zatrucia ostrego, potencjalnie zagrażającego życiu, lub być wynikiem długotrwałego przyjmowania zbyt wysokich dawek terapeutycznych. Do zatrucia salicylanami może dojść przy przyjmowaniu dawki przekraczającej 100 mg/kg masy ciała na dobę przez okres dłuższy niż 2 dni, jak również w przypadku przypadkowego zażycia leku, szczególnie przez dzieci.1
Rodzaje zatrucia kwasem acetylosalicylowym
Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego możemy podzielić na dwa podstawowe typy:
- Zatrucie przewlekłe (salicylizm) – związane z długotrwałym przyjmowaniem zbyt wysokich dawek leku, charakteryzujące się niespecyficznymi objawami, które mogą być łatwo zbagatelizowane przez pacjenta lub personel medyczny.
- Zatrucie ostre – występujące po jednorazowym przyjęciu dużej dawki leku, będące stanem zagrożenia życia.
Objawy przedawkowania różnią się w zależności od stężenia salicylanów we krwi, wieku pacjenta oraz ciężkości zatrucia. Warto zaznaczyć, że u dzieci zatrucie najczęściej objawia się kwasicą metaboliczną.2
Czynniki wpływające na wchłanianie leku
Należy zwrócić uwagę, że wchłanianie kwasu acetylosalicylowego może być zmniejszone w następujących przypadkach:
- opóźnione opróżnianie żołądka
- tworzenie się złogów w żołądku
- przyjęcie leku w postaci tabletek powlekanych (jak w przypadku Ultrapiryny, która występuje w postaci tabletek dojelitowych)3
Objawy przedawkowania w zależności od stężenia leku
Nasilenie objawów zatrucia kwasem acetylosalicylowym koreluje z jego stężeniem w surowicy krwi:
- Stężenie 150-300 mikrogramów/ml: szumy uszne – jest to często pierwszy objaw przedawkowania kwasu acetylosalicylowego
- Stężenie powyżej 300 mikrogramów/ml: poważne działania niepożądane4
Warto podkreślić, że samo stężenie kwasu acetylosalicylowego we krwi nie pozwala w pełni oszacować stopnia zatrucia i należy zawsze uwzględniać stan kliniczny pacjenta.5
Objawy lekkiego zatrucia
Lekkie zatrucie kwasem acetylosalicylowym (salicylizm) występuje zwykle po wielokrotnym przyjęciu zbyt dużych dawek leku. Objawia się następującymi symptomami:
- zawroty głowy, w tym pochodzenia błędnikowego
- szumy uszne
- głuchota
- nadmierne pocenie się
- nudności i wymioty
- ból głowy
- splątanie
Objawy te mogą ustąpić po zmniejszeniu dawki przyjmowanego leku.6
Patofizjologia zatrucia salicylanami
Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego charakteryzuje się złożoną patofizjologią i może prowadzić do szeregu objawów i nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych. Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie objawów klinicznych, wyników badań oraz zalecanego postępowania w zależności od stopnia zatrucia:7
| Stopień zatrucia | Objawy | Wyniki badań | Postępowanie |
|---|---|---|---|
| Lekkie do umiarkowanego | Przyśpieszony oddech, hiperwentylacja, alkaloza oddechowa | Alkalemia, alkaluria | Płukanie żołądka, wielokrotne podanie węgla aktywowanego, forsowana diureza alkaliczna, podawanie płynów i kontrola stężenia elektrolitów |
| Obfite pocenie się | – | ||
| – | – | ||
| Umiarkowane do ciężkiego | Alkaloza oddechowa z wyrównawczą kwasicą metaboliczną | Kwasica, aciduria | Płukanie żołądka, wielokrotne podanie węgla aktywowanego, forsowana diureza alkaliczna, w ciężkich przypadkach – hemodializa, podawanie płynów i kontrola stężenia elektrolitów |
| Wysoka gorączka | – | ||
| Zaburzenia układu oddechowego: od hiperwentylacji, obrzęku płuc niesercowego pochodzenia do zatrzymania oddechu i asfiksji | – | ||
| Zaburzenia serca i naczyń krwionośnych: od arytmii, niskiego ciśnienia do zatrzymania pracy serca | Nieprawidłowe ciśnienie krwi, zmiany w zapisie EKG | ||
| Utrata płynów i elektrolitów: od nawodnienia, oligurii aż do niewydolności nerek | Hipokaliemia, hipernatremia, hiponatremia, zaburzona czynność nerek | ||
| Zaburzenia metabolizmu glukozy, ketoza | Hiperglikemia, hipoglikemia (szczególnie u dzieci), zwiększone stężenie ketonów | ||
| Szumy uszne, głuchota | – | ||
| Zaburzenia układu pokarmowego: krwawienia z układu pokarmowego | – | ||
| Zaburzenia krwi: od zahamowania agregacji płytek krwi do koagulacji | Wydłużenie czasu protrombinowego, hipoprotrombinemia | ||
| Ciężkie powikłania neurologiczne | Toksyczna encefalopatia i hamowanie czynności OUN objawiające się letargiem, dezorientacją aż do śpiączki i napadu drgawkowego | – | Intensywna terapia neurologiczna |
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Leczenie zatrucia kwasem acetylosalicylowym zależy od przyjętej dawki, stadium i objawów klinicznych. Należy zastosować standardowe techniki postępowania w przypadku zatrucia, koncentrując się na dwóch głównych celach terapeutycznych:8
- Zwiększenie wydalania substancji czynnej – przez zastosowanie płukania żołądka, wielokrotne podanie węgla aktywowanego oraz forsowaną diurezę alkaliczną.
- Przywrócenie równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej – przez odpowiednie nawodnienie i monitorowanie stężenia elektrolitów.
W przypadkach ciężkiego zatrucia może być konieczne zastosowanie hemodializy w celu szybkiego usunięcia toksyn z organizmu. Dalsze postępowanie jest objawowe i powinno być dostosowane do indywidualnego stanu pacjenta oraz wyników badań laboratoryjnych.9
Monitorowanie pacjenta
W trakcie leczenia zatrucia kwasem acetylosalicylowym konieczne jest stałe monitorowanie pacjenta, obejmujące:
- kontrolę parametrów życiowych
- ocenę stanu neurologicznego
- monitorowanie równowagi kwasowo-zasadowej
- kontrolę stężenia elektrolitów w surowicy
- ocenę funkcji nerek
- monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi
- kontrolę stężenia glukozy
Wymienione badania umożliwiają kompleksową ocenę stanu pacjenta i dostosowanie leczenia do zmieniających się potrzeb klinicznych.10
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania