Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

W przypadku ordynowania leku Ultrapiryna (kwas acetylosalicylowy, 325 mg, tabletki dojelitowe) kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią, niezbędne jest przekazanie szczegółowych informacji dotyczących potencjalnych zagrożeń oraz zasad bezpiecznego stosowania preparatu. Poniżej przedstawione zostały kluczowe aspekty, które powinny być uwzględnione w komunikacji z pacjentką.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania i ryzyko kwasu acetylosalicylowego w okresie ciąży związany jest z hamowaniem syntezy prostaglandyn, co może niekorzystnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka lub płodu. Badania epidemiologiczne wskazują, że stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia oraz występowania wad wrodzonych u płodu, szczególnie wad serca i wytrzewień wrodzonych.²

Dane kliniczne wskazują, że całkowite ryzyko wystąpienia wrodzonych wad sercowo-naczyniowych zwiększa się z mniej niż 1% do około 1,5% u kobiet stosujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie wczesnej ciąży. Istotne jest podkreślenie, że ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki oraz wydłużaniem okresu terapii.³

Dane z badań przedklinicznych

Badania na modelach zwierzęcych po podaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn wykazały:⁴

• Zwiększone ryzyko obumarcia zapłodnionego jaja w okresie przed i po zagnieżdżeniu się w macicy
• Zwiększone ryzyko obumarcia zarodka lub płodu
• Zwiększoną liczbę przypadków różnych wad rozwojowych, w tym wad sercowo-naczyniowych, po podaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy

Zalecenia dla poszczególnych trymestrów ciąży

Pierwszy i drugi trymestr ciąży: Nie należy stosować produktów zawierających kwas acetylosalicylowy u kobiet w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W przypadku konieczności zastosowania leku u kobiet planujących ciążę lub będących w pierwszym/drugim trymestrze, należy zalecić stosowanie jak najmniejszej dawki przez jak najkrótszy czas.⁵

Trzeci trymestr ciąży: Stosowanie kwasu acetylosalicylowego jest przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować następujące zagrożenia:⁶

Narażenie płodu na:

• Działania toksyczne na układ krążenia i oddechowy, w tym przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne
• Zaburzenia czynności nerek mogące prowadzić do niewydolności nerek oraz małowodzia

Narażenie matki i noworodka na:

• Wydłużenie czasu krwawienia oraz działanie antyagregacyjne, które może wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek kwasu acetylosalicylowego
• Zahamowanie czynności skurczowej macicy, co może prowadzić do opóźnienia porodu lub przedłużenia akcji porodowej

⁷

Wpływ na laktację

Przenikanie do mleka: Kwas acetylosalicylowy przenika do mleka kobiet karmiących piersią. Stężenie substancji czynnej w mleku matki wynosi od 9% do 21% stężenia oznaczanego w surowicy matki.⁸

Działania niepożądane u niemowląt: Udokumentowano przypadki reakcji alergicznych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące kwas acetylosalicylowy.⁹

Zalecenia: Kobiety karmiące piersią nie powinny przyjmować kwasu acetylosalicylowego regularnie, szczególnie w dużych dawkach (powyżej 300 mg na dobę). W sytuacji konieczności zastosowania leku należy rozważyć tymczasowe przerwanie karmienia piersią.^{Wpływ na płodność}

Istnieją dowody naukowe potwierdzające, że leki hamujące cyklooksygenazę (syntezę prostaglandyn), w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce równej lub większej niż 500 mg na dobę, mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez negatywny wpływ na proces owulacji. Należy jednak zaznaczyć, że działanie to ma charakter przemijający i ustępuje całkowicie po zakończeniu terapii.¹¹

Podsumowując, przed przepisaniem leku Ultrapiryna kobiecie w wieku rozrodczym należy upewnić się, czy nie jest ona w ciąży, a w przypadku konieczności zastosowania preparatu, szczegółowo poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach. Zalecenia dotyczące stosowania kwasu acetylosalicylowego różnią się w zależności od okresu ciąży, przy czym w trzecim trymestrze lek ten jest bezwzględnie przeciwwskazany.¹²