Przeciwwskazania stosowania leku Tonicard. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Propafenonu chlorowodorek, substancja czynna leku Tonicard (dostępny w tabletkach powlekanych 150 mg i 300 mg), posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które wykluczają możliwość zastosowania tego leku u pacjentów kardiologicznych. Należy dokładnie przeanalizować wywiad pacjenta i wyniki badań diagnostycznych przed przepisaniem tego preparatu antyarytmicznego.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Lek Tonicard jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na propafenonu chlorowodorek lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. W przypadku wystąpienia w przeszłości reakcji alergicznej na propafenon lub substancje pomocnicze, nie należy stosować tego leku.²

Zespół Brugadów

Pacjenci z rozpoznanym zespołem Brugadów nie mogą przyjmować leku Tonicard. U tych chorych propafenon może nasilać zaburzenia elektrofizjologiczne i zwiększać ryzyko wystąpienia groźnych dla życia arytmii komorowych.³

Strukturalne choroby serca

Istotna strukturalna choroba serca stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania propafenonu. W szczególności należy zwrócić uwagę na następujące stany:⁴

• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – nie należy stosować leku Tonicard u pacjentów, którzy przebyli zawał mięśnia sercowego w ciągu ostatnich 3 miesięcy, ze względu na podwyższone ryzyko wystąpienia proarytmii.⁵
• Niewyrównana zastoinowa niewydolność serca – propafenon jest przeciwwskazany u pacjentów z niewyrównaną zastoinową niewydolnością serca, szczególnie gdy frakcja wyrzutowa lewej komory jest poniżej 35%. Działanie inotropowe ujemne propafenonu może doprowadzić do pogorszenia funkcji skurczowej lewej komory i nasilenia objawów niewydolności serca.⁶
• Wstrząs kardiogenny – lek jest przeciwwskazany w przypadku wstrząsu kardiogennego, z wyjątkiem przypadków wstrząsu wywoływanego bezpośrednio przez niemiarowość, którą można leczyć propafenonem.⁷

Zaburzenia przewodzenia i automatyzmu

Ze względu na własności elektrofizjologiczne propafenonu, lek Tonicard jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁸

• Objawową ciężką bradykardią – propafenon może dodatkowo zwalniać czynność serca, co prowadzi do nasilenia objawów bradykardii
• Zaburzeniami czynności węzła zatokowego – w tym z zespołem chorego węzła zatokowego, gdyż lek może nasilać dysfunkcję automatyzmu
• Zaburzeniami przewodzenia przedsionkowego – ze względu na ryzyko nasilenia bloku przewodzenia
• Blokiem przedsionkowo-komorowym II° lub wyższego stopnia – bez wszczepionego stymulatora serca
• Blokiem odnogi pęczka Hisa – pacjenci z takim blokiem nie powinni otrzymywać propafenonu ze względu na ryzyko progresji do pełnego bloku przedsionkowo-komorowego
• Blokiem dystalnym – u pacjentów bez wszczepionego stymulatora serca

Inne przeciwwskazania kardiologiczne

Lek Tonicard jest również przeciwwskazany u pacjentów z ciężkim niedociśnieniem tętniczym, gdyż propafenon może powodować dalsze obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, co może prowadzić do niestabilności hemodynamicznej.⁹

Zaburzenia elektrolitowe

Nie należy stosować leku Tonicard u pacjentów z objawami zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, szczególnie dotyczących metabolizmu potasu. Zarówno hipokaliemia, jak i hiperkaliemia mogą nasilać proarytmiczne działanie propafenonu i zwiększać ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia należy skorygować zaburzenia elektrolitowe.¹⁰

Choroby płuc

Pacjenci z ciężką obturacyjną chorobą płuc nie powinni otrzymywać propafenonu. Lek może nasilać obturację oskrzeli i powodować pogorszenie parametrów wentylacyjnych u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, astmą oskrzelową lub innymi ciężkimi chorobami układu oddechowego.¹¹

Choroby nerwowo-mięśniowe

Myasthenia gravis (nużliwość mięśni) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania propafenonu. Lek może nasilać osłabienie mięśniowe i pogarszać objawy choroby ze względu na swoje działanie blokujące na złączu nerwowo-mięśniowym.¹²

Interakcje lekowe jako przeciwwskazanie

Jednoczesne leczenie rytonawirem jest przeciwwskazane u pacjentów stosujących propafenon. Rytonawir, silny inhibitor CYP3A4 i CYP2D6, znacząco hamuje metabolizm propafenonu, co prowadzi do zwiększenia jego stężenia w osoczu i ryzyka poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń rytmu serca.¹³

Szczególne ostrożności dotyczące postaci leku

Warto pamiętać, że lek Tonicard dostępny jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 150 mg lub 300 mg propafenonu chlorowodorku. Tabletki 300 mg posiadają linię podziału, co umożliwia ich podzielenie na równe dawki. Natomiast tabletki 150 mg są gładkie po obu stronach i nie posiadają linii podziału.¹⁴