Właściwości farmakodynamiczne
Thyrosan 50 mg

Właściwości farmakodynamiczne propylotiouracylu

Propylotiouracyl należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej produkty lecznicze stosowane w nadczynności tarczycy, a dokładniej do pochodnych tiouracylu. Substancja ta jest klasyfikowana według kodu ATC jako H03BA02.¹

Mechanizm działania na poziomie enzymatycznym

Propylotiouracyl, jako lek przeciwtarczycowy, hamuje syntezę hormonów tarczycy – trijodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4). Działanie to realizuje poprzez dwa główne mechanizmy:²

• Hamowanie wbudowywania jodu w reszty tyrozolowe tyreoglobuliny
• Zapobieganie łączeniu się (kondensacji) jodowanych pochodnych tyrozyny (monojodotyrozyny = MIT i dijodotyrozyny = DIT) w jodotyroniny (T3 i T4)

Za oba te efekty odpowiedzialne jest hamowanie aktywności peroksydazy tarczycowej – enzymu zawierającego hem, który jest niezbędny do prawidłowego procesu utleniania wolnego anionu jodkowego (I¯). Enzym ten umożliwia przekształcenie jodu do kationu jodowego oraz anionu podjodynowego (OI¯).³

Proces jodowania tyreoglobuliny

Anion podjodynowy występuje w tarczycy w postaci kwasu podjodawego (HOI) lub wiąże się z enzymem (oznaczany jako E-OI). W obu tych formach działa jako czynnik jodujący reszty tyrozynowe tyreoglobuliny. Warto podkreślić, że bez utlenienia anionu jodkowego (stopień utlenienia jodu: -1) do jednego z wymienionych związków zawierających atom jodu w stopniu utlenienia +1, niemożliwe jest jodowanie reszt tyrozyny do MIT i DIT.⁴

Rola peroksydazy w syntezie hormonów tarczycy

Peroksydaza pełni także istotną funkcję w przekształcaniu reszt MIT i DIT zawartych w jodowanej tyreoglobulinie w wolne rodniki (lub kationy) mono- i dijodotyrozylowe. Proces ten jest niezbędnym etapem, bez którego nie może zajść kondensacja tych związków (reakcja Harringtona) do hormonów T3 i T4.⁵

Mechanizm inaktywacji peroksydazy

Badania wykazały, że pochodne tiouracylu, w tym propylotiouracyl, wiążą się z peroksydazą w sposób nieodwracalny i unieczynniają ten enzym tylko w przypadku, gdy ugrupowanie hemowe enzymu znajduje się w stanie utlenienia. Warto zauważyć, że kondensacja MIT i DIT jest silniej hamowana przez propylotiouracyl niż proces jodowania reszt tyrozylowych.⁶

Dynamika działania przeciwtarczycowego

Działanie przeciwtarczycowe propylotiouracylu ujawnia się z opóźnieniem. Jest to zrozumiałe, ponieważ stężenia krążących w krwiobiegu hormonów tarczycy ulegają zmniejszeniu dopiero po wyczerpaniu ich gotowego zapasu związanego w tyreoglobulinie, co wymaga odpowiedniego czasu.⁷

Działanie obwodowe propylotiouracylu

Istotną cechą wyróżniającą propylotiouracyl jest jego zdolność do hamowania nie tylko syntezy hormonów tarczycy, ale również dejodynacji (odjodowania) tyroksyny (T4) do T3 na obwodzie, szczególnie przy stosowaniu większych dawek. Ta właściwość odróżnia propylotiouracyl od pochodnych merkaptoimidazolu (tiamazol, karbimazol), które nie wykazują tego działania. Dzięki temu propylotiouracyl uznawany jest za lek z wyboru w szczególnie ciężkich przypadkach nadczynności tarczycy, a zwłaszcza w przełomach tarczycowych.⁸

Efekty immunomodulujące

W przypadku leczenia choroby Gravesa-Basedowa przy pomocy propylotiouracylu często obserwuje się zmniejszenie stężenia immunoglobulin pobudzających tarczycę w osoczu. Prawdopodobnym mechanizmem tego zjawiska jest normalizacja humoralnego stanu immunologicznego w wyniku zahamowania nadczynności tarczycy i przywrócenia stanu eutyreozy.⁹