Leki w grupie
„leki przeciwtarczycowe”
Leki przeciwtarczycowe to grupa preparatów farmaceutycznych stosowanych w leczeniu nadczynności tarczycy (hipertyreozy). Ich głównym mechanizmem działania jest hamowanie produkcji hormonów tarczycy poprzez blokowanie syntezy tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). Działają one poprzez hamowanie procesu jodowania tyrozyny i łączenia jodotyrozyn, co prowadzi do zmniejszenia syntezy hormonów tarczycowych.
Do głównych grup leków przeciwtarczycowych należą tionamidy (tioamidy) oraz jod i preparaty jodu. Tionamidy są najczęściej stosowanymi lekami w tej grupie i obejmują takie substancje czynne jak metimazol (tiamazol), karbimazol i propylotiouracyl (PTU). W Polsce dostępne są preparaty handlowe zawierające metimazol (Thyrozol, Metizol) oraz propylotiouracyl (Propycil).
Metimazol jest lekiem pierwszego wyboru w większości przypadków nadczynności tarczycy ze względu na dłuższy okres półtrwania, co umożliwia dawkowanie raz dziennie. Propylotiouracyl jest preferowany w pierwszym trymestrze ciąży ze względu na mniejsze ryzyko teratogenności oraz w przełomie tarczycowym, ponieważ dodatkowo hamuje konwersję T4 do T3 w tkankach obwodowych.
Do preparatów jodu stosowanych w leczeniu nadczynności tarczycy należą płyn Lugola oraz jodek potasu. Ich działanie polega na hamowaniu uwalniania hormonów tarczycowych do krwi oraz zmniejszeniu ukrwienia gruczołu tarczowego. Są one najczęściej wykorzystywane w leczeniu przełomu tarczycowego oraz w przygotowaniu do operacji tarczycy.
Największą zaletą leków przeciwtarczycowych jest ich skuteczność w kontrolowaniu objawów nadczynności tarczycy i przywracaniu eutyrozy (prawidłowej funkcji tarczycy). Leczenie tymi preparatami nie wymaga hospitalizacji i może prowadzić do długotrwałej remisji choroby Gravesa-Basedowa u około 30-50% pacjentów po 12-18 miesiącach terapii.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwtarczycowych obejmują działania niepożądane, z których najpoważniejszym jest agranulocytoza (znaczne zmniejszenie liczby granulocytów obojętnochłonnych), występująca u 0,2-0,5% pacjentów przyjmujących tionamidy. Inne działania niepożądane to wysypki skórne, świąd, bóle stawów, zaburzenia smaku, nudności oraz w rzadkich przypadkach uszkodzenie wątroby (zwłaszcza przy PTU). Dlatego pacjenci powinni być poinformowani o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku gorączki, bólu gardła lub innych objawów infekcji.
Dodatkową grupą leków stosowanych wspomagająco w leczeniu nadczynności tarczycy są beta-adrenolityki (np. propranolol, metoprolol), które nie wpływają na produkcję hormonów tarczycowych, ale łagodzą objawy nadczynności tarczycy, takie jak tachykardia, drżenie rąk czy niepokój.
Lista leków w tej grupie
-
Thyrosan – Tabletki – 50 mg
Lek zawiera 50 mg propylotiouracylu, który działa na funkcje tarczycy. Stosuje się go w leczeniu nadczynności tarczycy, w tym choroby Gravesa-Basedowa oraz toksycznych autonomicznych guzów tarczycy. Preparat jest również używany przed operacją usunięcia tarczycy lub terapią jodem radioaktywnym. Może być stosowany w nagłych przypadkach, takich jak przełom tarczycowy.
-
Thyrozol – Tabletki powlekane – 5 mg
Lek zawiera tiamazol jako substancję czynną oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu nadczynności tarczycy, w tym jako terapia zachowawcza, przygotowanie do zabiegu operacyjnego oraz leczenia jodem radioaktywnym. Może być również stosowany jako terapia okresowa po leczeniu jodem radioaktywnym oraz profilaktycznie u pacjentów z ryzykiem ekspozycji na jod. Tabletki dostępne są w różnych dawkach i można je łatwo podzielić na mniejsze porcje.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Thyrozol – Tabletki powlekane – 10 mg
Lek zawiera tiamazol jako substancję czynną oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu nadczynności tarczycy oraz w przygotowaniu do zabiegów operacyjnych i leczenia jodem radioaktywnym. Wykorzystuje się go także w terapii okresowej po leczeniu jodem radioaktywnym oraz profilaktycznie u pacjentów z ryzykiem nadczynności tarczycy. Tabletki dostępne są w różnych dawkach, co pozwala dostosować terapię do potrzeb pacjenta.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Thyrozol – Tabletki powlekane – 20 mg
Lek zawiera tiamazol, który jest substancją czynną w dawkach 5 mg, 10 mg oraz 20 mg oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w leczeniu nadczynności tarczycy, w tym w przygotowaniu do operacji i terapii jodem radioaktywnym. Jest również używany jako terapia profilaktyczna u osób z subkliniczną nadczynnością tarczycy lub narażonych na ekspozycję na jod. Tabletki mają postać powlekaną i można je dzielić na równe dawki.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Metizol – Tabletki – 5 mg
Produkt leczniczy zawiera 5 mg tiamazolu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w leczeniu nadczynności tarczycy, w sytuacjach przełomu tarczycowego oraz jako przygotowanie do zabiegu usunięcia tarczycy. Ponadto wspomaga terapię jodem radioaktywnym. Tabletki mają białą, okrągłą formę z charakterystycznym oznaczeniem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku