Działania niepożądane
Symleptic 300 mg
Gabapentyna, dostępna w kapsułkach twardych o dawkach 100 mg i 300 mg (lek Symleptic), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, obserwowanych zarówno w monoterapii, jak i leczeniu wspomagającym padaczki oraz bólu neuropatycznego. Najczęściej występujące działania niepożądane to senność, zawroty głowy i ataksja (≥1/10), które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Często obserwuje się także infekcje dróg oddechowych, leukopenię, zaburzenia nastroju (depresja, lęk), zaburzenia widzenia, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze, nudności, wymioty oraz bóle mięśni i stawów. Rzadziej występują poważne reakcje alergiczne, w tym zespół Stevensa-Johnsona, DRESS, zapalenie wątroby, rabdomioliza, ostra niewydolność nerek oraz zapalenie trzustki, które wymagają natychmiastowej interwencji i rozważenia odstawienia leku. U pacjentów z cukrzycą obserwuje się zmiany glikemii, w tym hiperglikemię i hipoglikemię, co wymaga ścisłego monitorowania.
Wprowadzenie do działań niepożądanych gabapentyny
Lek Symleptic, zawierający substancję czynną gabapentynę, jest dostępny w postaci kapsułek twardych w dawkach 100 mg i 300 mg. Jak każdy lek, Symleptic może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego pacjenta one wystąpią. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa gabapentyny na podstawie obserwacji z badań klinicznych u pacjentów z padaczką (zarówno w monoterapii, jak i leczeniu wspomagającym) oraz u pacjentów z bólem neuropatycznym.1
Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych
Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości ich występowania zgodnie z następującą konwencją:2
- Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
- Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do ≤1/100)
- Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do ≤1/1000)
- Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych
W przypadku działań niepożądanych stwierdzanych z różną częstością w badaniach klinicznych, zostały one wymienione w kategorii o największej z obserwowanych częstości występowania. Dodatkowo w poniższym zestawieniu uwzględniono działania niepożądane zaobserwowane po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu, które zostały zakwalifikowane do grupy o nieznanej częstości.3
Tabela działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych obserwowanych podczas stosowania gabapentyny, uporządkowanych według układów narządowych oraz częstości występowania. W każdej kategorii częstości, działania niepożądane przedstawiono według malejącej ciężkości.4
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis i znaczenie kliniczne |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenie wirusowe | Bardzo często | Obejmuje różnego typu infekcje wirusowe, mogące wpływać na ogólny stan pacjenta |
| Zapalenie płuc, zakażenie układu oddechowego | Często | U pacjentów leczonych gabapentyną obserwuje się zwiększoną częstość infekcji dróg oddechowych | |
| Zakażenie dróg moczowych, zapalenie ucha środkowego | Często | Zapalenie ucha środkowego obserwowane głównie w populacji pediatrycznej | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Leukopenia | Często | Zmniejszenie liczby leukocytów, które może zwiększać ryzyko infekcji |
| Małopłytkowość | Częstość nieznana | Zmniejszenie liczby płytek krwi, co może zwiększać ryzyko krwawień | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje alergiczne (np. pokrzywka) | Niezbyt często | Łagodne do umiarkowanych reakcje nadwrażliwości skórnej |
| Zespół nadwrażliwości, reakcje anafilaktyczne | Częstość nieznana | Reakcje uogólnione ze zmiennymi objawami: gorączka, wysypka, zapalenie wątroby, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, eozynofilia oraz inne objawy podmiotowe i przedmiotowe; mogą zagrażać życiu | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Jadłowstręt | Często | Zmniejszenie apetytu, prowadzące potencjalnie do utraty masy ciała |
| Wzmożone łaknienie | Często | Może prowadzić do przyrostu masy ciała | |
| Hiperglikemia | Niezbyt często | Występuje najczęściej u pacjentów z cukrzycą | |
| Hipoglikemia, hiponatremia | Rzadko/Częstość nieznana | Hipoglikemia występuje najczęściej u pacjentów z cukrzycą; hiponatremia może prowadzić do zaburzeń neurologicznych | |
| Zaburzenia psychiczne | Wrogość, splątanie i labilność emocjonalna | Często | Zaburzenia nastroju i zachowania wymagające monitorowania |
| Depresja, lęk, nerwowość, zaburzenia myślenia | Często | Mogą wymagać dodatkowej interwencji terapeutycznej | |
| Pobudzenie, omamy | Niezbyt często/Częstość nieznana | Mogą wymagać modyfikacji dawkowania lub przerwania leczenia | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Senność, zawroty głowy, ataksja | Bardzo często | Najczęstsze działania niepożądane, mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn |
| Drgawki, hiperkinezy | Często | Drgawki mogą paradoksalnie występować u pacjentów z padaczką; hiperkinezy obserwowane szczególnie u dzieci | |
| Dyzartria, niepamięć, drżenie | Często | Zaburzenia mowy, pamięci i koordynacji mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie | |
| Bezsenność, ból głowy, zaburzenia czucia, zaburzenia koordynacji, oczopląs, zmiany odruchów | Często | Mogą wpływać na jakość życia i codzienne funkcjonowanie pacjenta | |
| Zmniejszona ruchliwość, upośledzenie umysłowe, utrata przytomności, inne zaburzenia ruchowe | Niezbyt często/Rzadko/Częstość nieznana | Obejmują choreoatetozę, dyskinezy, dystonię; utrata przytomności wymaga natychmiastowej interwencji | |
| Zaburzenia oka | Zaburzenia widzenia (niedowidzenie, podwójne widzenie) | Często | Mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i wykonywania precyzyjnych czynności |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Zawroty głowy, szum uszny | Często/Częstość nieznana | Zawroty głowy mogą zwiększać ryzyko upadków; szum uszny może być dokuczliwy i wpływać na jakość życia |
| Zaburzenia serca | Kołatanie serca | Niezbyt często | Subiektywne odczucie nieprawidłowej pracy serca |
| Zaburzenia naczyniowe | Nadciśnienie tętnicze, rozszerzenie naczyń | Często | Wymaga monitorowania ciśnienia krwi |
| Zaburzenia układu oddechowego | Duszność, zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła, kaszel, nieżyt nosa | Często | Mogą imitować lub nakładać się na objawy infekcji dróg oddechowych |
| Depresja oddechowa | Rzadko | Poważne działanie niepożądane wymagające natychmiastowej interwencji | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Wymioty, nudności | Często | Częste objawy żołądkowo-jelitowe mogące wpływać na stosowanie się do zaleceń leczenia |
| Zaburzenia dotyczące zębów, zapalenie dziąseł, biegunka, ból brzucha, niestrawność, zaparcia, suchość błony śluzowej jamy ustnej, wzdęcia | Często | Mogą wymagać dodatkowego leczenia objawowego | |
| Dysfagia, zapalenie trzustki | Niezbyt często/Częstość nieznana | Zapalenie trzustki to poważne działanie niepożądane; związek przyczynowo-skutkowy z gabapentyną jest niejasny | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zapalenie wątroby, żółtaczka | Częstość nieznana | Poważne działania niepożądane wymagające diagnostyki i potencjalnego przerwania leczenia |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Obrzęk twarzy, plamica, wysypka, świąd, trądzik | Często | Plamica opisywana najczęściej jako występowanie zasinień wskutek urazów fizycznych |
| Zespół Stevensa-Johnsona, obrzęk naczynioruchowy, rumień wielopostaciowy, łysienie, osutka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) | Częstość nieznana | Ciężkie reakcje skórne mogące zagrażać życiu; wymagają natychmiastowego przerwania leczenia | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Bóle stawów, bóle mięśni, bóle pleców, drganie mięśni | Często | Mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie i aktywność fizyczną |
| Rabdomioliza, drgawki kloniczne mięśni | Częstość nieznana | Rabdomioliza to poważne działanie niepożądane mogące prowadzić do niewydolności nerek | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Ostra niewydolność nerek, nietrzymanie moczu | Częstość nieznana | Ostra niewydolność nerek wymaga natychmiastowej interwencji |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Impotencja, hipertrofia piersi, ginekomastia | Często/Częstość nieznana | Zaburzenia mogące istotnie wpływać na jakość życia i samoocenę pacjenta |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Uczucie zmęczenia, gorączka | Bardzo często | Mogą wpływać na codzienną aktywność pacjenta |
| Obrzęki obwodowe, zaburzenia chodu, osłabienie, ból, złe samopoczucie, zespół grypowy | Często | Obrzęki obwodowe mogą wymagać monitorowania masy ciała i funkcji nerek | |
| Obrzęki uogólnione, upadki | Niezbyt często | Upadki zwiększają ryzyko urazów, szczególnie u osób starszych | |
| Objawy abstynencyjne, bóle w klatce piersiowej, nagłe zgony | Częstość nieznana | Objawy abstynencyjne (głównie lęk, bezsenność, nudności, bóle, pocenie się); opisywano nagłe zgony z niewyjaśnionych przyczyn, bez wykazanego związku przyczynowo-skutkowego | |
| Badania diagnostyczne | Zmniejszenie liczby leukocytów, zwiększenie masy ciała, zwiększone wartości testów wątrobowych (SGOT, SGPT, bilirubina) | Często | Wymagają monitorowania parametrów laboratoryjnych, szczególnie u pacjentów z ryzykiem |
| Zmiany stężenia glukozy we krwi u pacjentów z cukrzycą, zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej | Częstość nieznana | U pacjentów z cukrzycą zaleca się ścisłe monitorowanie glikemii | |
| Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach | Przypadkowe urazy, złamania, otarcia naskórka | Często | Mogą być związane z zawrotami głowy i zaburzeniami chodu |
Szczególne populacje pacjentów
Dzieci i młodzież
U dzieci i młodzieży obserwuje się specyficzny profil działań niepożądanych. Zakażenia dróg oddechowych, zapalenie ucha środkowego, drgawki i zapalenie oskrzeli stwierdzano wyłącznie w badaniach klinicznych prowadzonych z udziałem dzieci. Dodatkowo w badaniach tych często obserwowano agresywne zachowania i hiperkinezy.5
Pacjenci z niewydolnością nerek
U pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek leczonych hemodializami zaobserwowano miopatie wraz ze zwiększoną aktywnością kinazy kreatynowej. Wymaga to szczególnej uwagi klinicznej i monitorowania parametrów laboratoryjnych w tej grupie pacjentów.6
Szczególne zagrożenia kliniczne
Ostre zapalenie trzustki
Podczas leczenia gabapentyną opisywano przypadki ostrego zapalenia trzustki. Związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy stosowaniem gabapentyny a tym powikłaniem jest jednak niejasny. Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka zapalenia trzustki.7
Ciężkie reakcje skórne
Podczas stosowania gabapentyny zgłaszano przypadki poważnych reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy oraz osutka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS). Wystąpienie zmian skórnych, zwłaszcza gdy towarzyszy im gorączka, wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej i rozważenia odstawienia leku.8
Zespół odstawienny
Nagłe przerwanie stosowania gabapentyny może prowadzić do wystąpienia objawów abstynencyjnych, do których należą głównie lęk, bezsenność, nudności, bóle i pocenie się. Z tego powodu zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku.9
Nagłe zgony
W literaturze medycznej opisywano przypadki nagłych zgonów u pacjentów stosujących gabapentynę. Należy jednak podkreślić, że nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stosowaniem gabapentyny a tymi zdarzeniami.10
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
e-mail: [email protected]
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania