Specjalne ostrzeżenia
Sortis 10

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Sortis

Leczenie atorwastatyną (Sortis) wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz regularnego monitorowania pacjenta. Stosowanie inhibitorów HMG-CoA reduktazy, do których należy atorwastatyna, wiąże się z określonymi ryzykami, które lekarz powinien rozważyć przed rozpoczęciem terapii oraz odpowiednio kontrolować w trakcie leczenia.¹

Zaburzenia czynności wątroby

Przed rozpoczęciem leczenia atorwastatyną należy wykonać badania czynności wątroby, a następnie regularnie powtarzać je w trakcie terapii. Pacjenci, u których występują objawy przedmiotowe i podmiotowe sugerujące uszkodzenie wątroby, powinni być niezwłocznie diagnozowani. W przypadkach zwiększenia aktywności aminotransferaz konieczne jest monitorowanie pacjenta do czasu ustąpienia nieprawidłowości.²

Jeśli aktywność aminotransferaz utrzymuje się na poziomie przekraczającym trzykrotnie górną granicę normy (GGN), zaleca się zmniejszenie dawki lub odstawienie leku Sortis. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu i/lub z chorobami wątroby w wywiadzie.³

Ryzyko udaru krwotocznego – badanie SPARCL

Na podstawie analizy post-hoc badania SPARCL (Zapobieganie Udarom Poprzez Agresywne Obniżenie Stężenia Cholesterolu) stwierdzono częstsze występowanie udarów krwotocznych u pacjentów bez choroby niedokrwiennej serca, którzy niedawno przebyli udar mózgowy lub przemijający atak niedokrwienny (TIA), leczonych atorwastatyną w dawce 80 mg w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁴

Zwiększone ryzyko było szczególnie zauważalne u pacjentów, którzy w momencie rozpoczęcia badania mieli w wywiadzie wcześniejszy udar krwotoczny lub zawał lakunarny. W przypadku takich pacjentów stosunek ryzyka do korzyści stosowania atorwastatyny w dawce 80 mg nie jest jednoznaczny, dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie rozważyć potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.⁵

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory HMG-CoA reduktazy, może w rzadkich przypadkach niekorzystnie oddziaływać na mięśnie szkieletowe. Efekty te mogą obejmować bóle mięśniowe, zapalenie mięśni i miopatię, które w najcięższych przypadkach mogą prowadzić do rabdomiolizy – stanu potencjalnie zagrażającego życiu. Rabdomioliza charakteryzuje się znacznym zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej (>10 razy GGN), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.⁷

Postępowanie przed rozpoczęciem leczenia

Atorwastatynę należy przepisywać z ostrożnością pacjentom, u których występują czynniki predysponujące do rabdomiolizy. Przed włączeniem leczenia statynami należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej (CK) w następujących przypadkach:⁸

• Zaburzenia czynności nerek⁹
• Niedoczynność tarczycy¹⁰
• Choroby mięśni lub występowanie dziedzicznych chorób mięśni w wywiadzie rodzinnym¹¹
• Wcześniejsze wystąpienie działania uszkadzającego mięśnie po stosowaniu statyn lub fibratów¹²
• Choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie dużych ilości alkoholu¹³
• U osób w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) – konieczność wykonania badań należy rozpatrywać w kontekście innych czynników ryzyka predysponujących do rabdomiolizy¹⁴
• W sytuacjach, w których może wystąpić zwiększenie stężenia leku w osoczu, np. w wyniku interakcji lekowych lub u pacjentów z określonymi predyspozycjami genetycznymi¹⁵

W powyższych sytuacjach należy starannie rozważyć stosunek ryzyka do potencjalnych korzyści terapeutycznych oraz obserwować pacjenta pod kątem wystąpienia objawów klinicznych. Jeżeli początkowa aktywność CK jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), nie należy rozpoczynać leczenia.^{Pomiar aktywności kinazy kreatynowej}

Aktywności kinazy kreatynowej (CK) nie należy oznaczać po intensywnym wysiłku fizycznym ani w przypadku występowania innych przyczyn zwiększających jej aktywność, ponieważ mogłoby to utrudnić właściwą interpretację wyników. Jeśli podczas pierwszego oznaczania aktywność CK jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), należy powtórzyć pomiar po 5-7 dniach w celu potwierdzenia wyników.^{Postępowanie podczas leczenia}

Pacjent powinien być poinstruowany o konieczności natychmiastowego zgłaszania bólów mięśniowych, kurczów lub osłabienia mięśni, zwłaszcza gdy towarzyszy im ogólne złe samopoczucie lub gorączka.¹⁸

Jeśli takie objawy wystąpią podczas terapii atorwastatyną, należy oznaczyć aktywność CK. Gdy jest ona istotnie podwyższona (>5 razy GGN), leczenie należy przerwać.²⁰

Leczenie atorwastatyną musi zostać natychmiast przerwane w przypadku istotnego podwyższenia aktywności CK (>10 razy GGN) lub gdy wystąpi, bądź istnieje podejrzenie wystąpienia rabdomiolizy.^{Interakcje z innymi produktami leczniczymi}

Ryzyko rabdomiolizy zwiększa się podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z lekami, które mogą podwyższać jej stężenie w osoczu. Do takich produktów należą:²²

• Silne inhibitory CYP3A4 lub białek transportujących, np.:
  • cyklosporyna
  • antybiotyki makrolidowe (telitromycyna, klarytromycyna, erytromycyna)
  • leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol)
  • letermowir
  • inhibitory proteazy HIV (rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir, typranawir z rytonawirem)
  • delawirdyna, styrypentol
• Gemfibrozyl i inne pochodne kwasu fibrynowego
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (np. boceprewir, telaprewir, elbaswir z grazoprewirem, ledypaswir z sofosbuwirem)
• Niacyna (kwas nikotynowy)
• Ezetymib

²³

W miarę możliwości należy rozważyć zastosowanie alternatywnych leków, które nie wchodzą w interakcje z atorwastatyną. Jeśli jednoczesne stosowanie powyższych leków jest konieczne, należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka takiej terapii. W przypadku stosowania leków zwiększających stężenie atorwastatyny w osoczu, zaleca się zastosowanie mniejszej dawki maksymalnej atorwastatyny. Gdy podaje się silne inhibitory CYP3A4, należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej atorwastatyny i zapewnić odpowiednią obserwację kliniczną pacjenta.²⁴

Jednoczesne stosowanie z kwasem fusydowym

Atorwastatyny nie należy podawać jednocześnie z produktami zawierającymi kwas fusydowy działającymi ogólnoustrojowo. Leczenie statynami należy również przerwać na okres 7 dni od zakończenia terapii kwasem fusydowym. Jednoczesne stosowanie tych leków zwiększa ryzyko wystąpienia rabdomiolizy, co w niektórych przypadkach prowadziło do zgonu.²⁵

Pacjenta należy poinstruować, aby niezwłocznie skontaktował się z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów osłabienia, bólu lub tkliwości mięśni. Leczenie statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od podania ostatniej dawki kwasu fusydowego.²⁶

W wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest długotrwałe podawanie ogólnoustrojowe kwasu fusydowego (np. w ciężkich zakażeniach), jednoczesne stosowanie produktu Sortis i kwasu fusydowego można rozważyć wyłącznie po indywidualnej analizie przypadku i pod ścisłym nadzorem lekarskim.²⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W trzyletnim badaniu klinicznym nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu atorwastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe, w oparciu o ogólną ocenę dojrzewania i rozwoju według skali Tannera oraz pomiar wzrostu i wagi.²⁸

Śródmiąższowa choroba płuc

Podczas leczenia niektórymi statynami, szczególnie w terapii długoterminowej, zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc. Objawy tej choroby mogą obejmować duszność, nieproduktywny kaszel oraz ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utratę masy ciała i gorączkę). W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc, leczenie statynami należy przerwać.²⁹

Ryzyko wystąpienia cukrzycy

Dane kliniczne wskazują, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem cukrzycy mogą wywoływać hiperglikemię wymagającą odpowiedniej opieki diabetologicznej. Korzyści związane ze zmniejszeniem ryzyka chorób naczyniowych przeważają jednak nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia statynami.³⁰

Pacjentów należących do grupy ryzyka (stężenie glukozy na czczo od 5,6 do 6,9 mmol/l, BMI >30 kg/m², zwiększone stężenie trójglicerydów, nadciśnienie tętnicze) należy poddać kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.^Miastenia

W niektórych przypadkach zaobserwowano, że statyny mogą wywoływać miastenię de novo lub nasilać już występującą miastenię lub miastenię oczną. W razie nasilenia objawów należy przerwać stosowanie leku Sortis. Istnieją doniesienia o nawrotach choroby po ponownym zastosowaniu tej samej lub innej statyny.³²

Substancje pomocnicze

Sortis zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³³

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁴

Produkt zawiera również niewielkie ilości kwasu benzoesowego w zależności od dawki:³⁵