Specjalne ostrzeżenia
Septanest z adrenaliną 1:100 000

Przed zastosowaniem preparatu Septanest z adrenaliną (40 mg artykainy + 0,01 mg adrenaliny/ml lub 40 mg + 0,005 mg/ml) konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu medycznego, w tym ocena aktualnego leczenia pacjenta oraz stały kontakt werbalny podczas zabiegu. U pacjentów kardiologicznych, z padaczką, chorobą nerek, ciężką chorobą wątroby, miastenią, ostrą porfirią, czy stosujących halogenowe środki wziewne, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę znieczulenia, monitorując ryzyko powikłań takich jak zaburzenia rytmu, drgawki, czy przedawkowanie. Szczególną ostrożność zaleca się u osób z niekontrolowanym nadciśnieniem, stosujących beta-adrenolityki niekardioselektywne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, a także u pacjentów w podeszłym wieku, ze względu na możliwość podwyższenia stężenia leku w osoczu po wielokrotnym podaniu. W przypadku pacjentów z chorobami układu krążenia rekomendowane jest rozważenie preparatu o niższym stężeniu adrenaliny 1:200 000 (5 µg/ml) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Przed zastosowaniem preparatu Septanest z adrenaliną należy podjąć następujące działania: szczegółowo zapytać pacjenta o aktualnie stosowane leczenie, przeprowadzić dokładny wywiad medyczny, utrzymywać stały kontakt werbalny z pacjentem podczas zabiegu oraz dysponować odpowiednio przygotowanym sprzętem do resuscytacji1.

Choroby układu krążenia

U pacjentów kardiologicznych należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczne znieczulenie, szczególnie w przypadku:2

  • Zaburzeń tworzenia i przewodzenia impulsów w sercu (np. blok przedsionkowo-komorowy stopnia II i III, znacząca bradykardia)3
  • Ostrej, zdekompensowanej niewydolności serca (ostra zastoinowa niewydolność serca)4
  • Niedociśnienia5
  • Napadowej tachykardii lub utrwalonych zaburzeń rytmu z szybką czynnością serca6
  • Niestabilnej dusznicy bolesnej lub niedawnego (mniej niż 6 miesięcy wcześniej) zawału mięśnia sercowego7
  • Niedawnego (3 miesiące wcześniej) zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego8
  • Stosowania niekardioselektywnych beta-adrenolityków (np. propranolol) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego lub ciężkiej bradykardii9
  • Niekontrolowanego nadciśnienia10
  • Jednoczesnego stosowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, które mogą nasilać wpływ adrenaliny na układ krążenia11

Padaczka

U pacjentów z padaczką należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu miejscowych środków znieczulających, w tym Septanest z adrenaliną, ze względu na ich potencjalne działanie drgawkotwórcze12.

Niedobór cholinesterazy osoczowej

Niedobór cholinesterazy osoczowej należy rozważyć w przypadku, gdy po typowym dawkowaniu środka znieczulającego występują kliniczne objawy przedawkowania, a wykluczono przypadkowe wstrzyknięcie do naczynia krwionośnego. W takich sytuacjach przy kolejnym znieczuleniu należy zastosować mniejszą dawkę leku13.

Choroby nerek i wątroby

U pacjentów z chorobą nerek należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczne znieczulenie14. W przypadku pacjentów z ciężką chorobą wątroby należy zachować ostrożność, mimo że 90% artykainy ulega pierwszej inaktywacji przez nieswoiste esterazy osoczowe w tkankach i krwi15.

Miastenia i porfirie

U pacjentów z miastenią leczonych inhibitorami acetylocholinoesterazy należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczne znieczulenie16.

Septanest z adrenaliną należy stosować u pacjentów z ostrą porfirią wyłącznie w sytuacjach, gdy nie istnieje bezpieczniejsza alternatywa. U wszystkich pacjentów z porfirią należy podjąć odpowiednie środki ostrożności, ponieważ produkt może wyzwolić ostry napad porfiryczny17.

Inne szczególne grupy pacjentów

U pacjentów otrzymujących jednocześnie halotenowe wziewne środki znieczulające należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczne znieczulenie18.

Septanest z adrenaliną należy podawać ostrożnie pacjentom, którzy stosują leki przeciwpłytkowe/przeciwkrzepliwe lub mają zaburzenia krzepnięcia, ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Należy jednak zauważyć, że zwiększone ryzyko krwawienia związane jest bardziej z samym zabiegiem niż z zastosowanym lekiem19.

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku mogą wystąpić podwyższone stężenia produktu w osoczu, szczególnie po wielokrotnym podaniu. W razie konieczności powtórzenia wstrzyknięcia preparatu Septanest z adrenaliną, konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta w celu rozpoznania wszelkich objawów względnego przedawkowania. Z tego powodu należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczne znieczulenie20.

Wybór stężenia preparatu

Należy rozważyć zastosowanie preparatu Septanest z adrenaliną 1:200 000 (40 mg + 0,005mg)/ml zamiast Septanest z adrenaliną 1:100 000 (40 mg + 0,01mg)/ml ze względu na mniejszą zawartość adrenaliny (5 mikrogramów/ml) w następujących przypadkach:21

  • Pacjenci z chorobami układu krążenia (np. niewydolnością serca, chorobą wieńcową, zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem w wywiadzie)22
  • Pacjenci z zaburzeniami krążenia mózgowego, udarami w wywiadzie – zaleca się odsunięcie w czasie leczenia stomatologicznego z zastosowaniem artykainy i adrenaliny na sześć miesięcy po udarze ze względu na podwyższone ryzyko nawrotu udaru23

Inne szczególne stany kliniczne

Septanest z adrenaliną należy stosować ostrożnie u:24

  • Pacjentów z niekontrolowaną cukrzycą – ze względu na działanie hiperglikemizujące adrenaliny25
  • Pacjentów z nadczynnością tarczycy26
  • Pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy27
  • Pacjentów z podatnością na ostrą jaskrę z zamkniętym kątem przesączania28

Szczególne warunki stosowania

Septanest z adrenaliną należy stosować w odpowiednich warunkach, mając na uwadze, że adrenalina zawarta w preparacie może upośledzać przepływ krwi w dziąsłach, co potencjalnie może prowadzić do miejscowej martwicy tkanek29.

Po znieczuleniu przewodowym żuchwy zgłaszano bardzo rzadkie przypadki przedłużającego się lub nieodwracalnego uszkodzenia nerwu i utraty smaku30.

W przypadku wstrzyknięcia w miejsce objęte stanem zapalnym lub zakażeniem, działanie znieczulające Septanest z adrenaliną może być osłabione31.

Dawkę należy również zmniejszyć w przypadkach niedotlenienia, hiperkaliemii i kwasicy metabolicznej32.

Ryzyko obrażeń i działania niepożądane

Istnieje ryzyko obrażeń spowodowanych ugryzieniem (warg, policzków, błony śluzowej i języka), szczególnie u dzieci. Pacjentów należy poinformować o konieczności unikania żucia gumy i spożywania pokarmów do czasu powrotu prawidłowego czucia33.

Preparat Septanest z adrenaliną zawiera sodu pirosiarczyn (E223), który w rzadkich przypadkach może wywoływać reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli. Należy podkreślić, że produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na wkład, więc uznaje się go za „wolny od sodu”34.

W przypadku istnienia ryzyka wystąpienia reakcji alergicznej, należy rozważyć zastosowanie innego środka znieczulającego35.

Grupa pacjentów Zalecenie Uzasadnienie
Pacjenci z chorobami układu krążenia Stosować najmniejszą skuteczną dawkę; rozważyć Septanest 1:200 000 Zmniejszenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych
Pacjenci z padaczką Zachować szczególną ostrożność Potencjalne działanie drgawkotwórcze środków znieczulających
Pacjenci w podeszłym wieku Stosować najmniejszą skuteczną dawkę, monitorować po podaniu Ryzyko podwyższonych stężeń w osoczu
Pacjenci po udarze Odroczyć leczenie o 6 miesięcy po udarze Podwyższone ryzyko nawrotu udaru
Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia Podawać ostrożnie Zwiększone ryzyko krwawienia
  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl