Przeciwwskazania
Runaplax 10 mg

Przeciwwskazania do stosowania rywaroksabanu

Rywaroksaban, jako lek przeciwzakrzepowy, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które muszą być bezwzględnie przestrzegane przez lekarzy podczas kwalifikacji pacjentów do terapii. Przeciwwskazania te wynikają głównie z mechanizmu działania leku oraz ryzyka wystąpienia poważnych powikłań krwotocznych. Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:¹

Nadwrażliwość i aktywne krwawienia

Nadwrażliwość na rywaroksaban lub jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w leku (w tym laktozę jednowodną i żółcień pomarańczową E110) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do zastosowania terapii.²

Lek nie może być stosowany u pacjentów z czynnym, istotnym klinicznie krwawieniem, niezależnie od jego lokalizacji i nasilenia. W takich przypadkach wprowadzenie leku przeciwzakrzepowego może doprowadzić do nasilenia już istniejącego krwawienia i pogorszenia stanu klinicznego pacjenta.³

Stany zwiększonego ryzyka krwawienia

Przeciwwskazaniem do stosowania rywaroksabanu są również zmiany lub stany, które mogą stanowić znaczące ryzyko poważnego krwawienia. Do tej grupy należą:⁴

• Patologie przewodu pokarmowego – czynne lub ostatnio przebyte owrzodzenie w obrębie przewodu pokarmowego, które może ulec nasileniu pod wpływem terapii przeciwzakrzepowej
• Nowotwory złośliwe z wysokim ryzykiem krwawienia – szczególnie nowotwory o bogatym unaczynieniu lub z tendencją do naciekania naczyń krwionośnych
• Urazy i zabiegi neurochirurgiczne – niedawny uraz mózgu lub kręgosłupa, przebyty ostatnio zabieg chirurgiczny w obrębie mózgu, kręgosłupa lub oczu
• Krwotok wewnątrzczaszkowy przebyty w nieodległym czasie
• Patologie naczyniowe – stwierdzona lub podejrzewana obecność żylaków przełyku, żylno-tętnicze wady rozwojowe, tętniak naczyniowy
• Nieprawidłowości naczyniowe OUN – poważne nieprawidłowości w obrębie naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych

Interakcje z innymi lekami przeciwzakrzepowymi

Jednoczesne stosowanie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi jest przeciwwskazane ze względu na znacząco zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych. Dotyczy to:⁵

• Heparyny niefrakcjonowanej (poza przypadkiem podawania dawek niezbędnych do utrzymania drożności cewnika centralnego)
• Heparyn drobnocząsteczkowych (enoksaparyna, dalteparyna i inne)
• Pochodnych heparyny (np. fondaparynuks)
• Doustnych antykoagulantów (warfaryna, dabigatran, apiksaban i inne)

Wyjątkiem od powyższej reguły są szczególne przypadki kontrolowanej zmiany leczenia przeciwzakrzepowego, gdy zgodnie z protokołem przejścia między lekami czasowo współistnieją dwa leki przeciwzakrzepowe.⁶

Choroby wątroby z koagulopatią

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania rywaroksabanu jest choroba wątroby związana z koagulopatią i ryzykiem krwawienia o znaczeniu klinicznym. Dotyczy to w szczególności pacjentów z marskością wątroby w stopniu B i C według klasyfikacji Childa-Pugha.⁷

U tych pacjentów zaburzenia syntezy czynników krzepnięcia w wątrobie nakładają się na działanie przeciwkrzepliwe rywaroksabanu, co prowadzi do nieprzewidywalnego wpływu na układ hemostazy i znacząco zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych. Ponadto u pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby metabolizm rywaroksabanu jest zaburzony, co może prowadzić do nieprzewidywalnych stężeń leku w surowicy.

Ciąża i karmienie piersią

Ciąża i karmienie piersią stanowią bezwzględne przeciwwskazania do stosowania rywaroksabanu.⁸ Ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu oraz brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży, rywaroksaban nie powinien być podawany kobietom ciężarnym. Podobnie, ze względu na ryzyko przenikania leku do mleka matki, rywaroksaban jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią.

Sytuacje kliniczne, w których należy odradzić stosowanie rywaroksabanu

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których stosowanie rywaroksabanu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem i należy rozważyć alternatywne metody leczenia przeciwzakrzepowego:

Pacjenci z podwyższonym ryzykiem krwawień

U pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawienia należy zachować szczególną ostrożność lub rozważyć zastosowanie innego leku przeciwzakrzepowego. Dotyczy to zwłaszcza:

• Pacjentów z niewydolnością nerek – eliminacja rywaroksabanu zachodzi częściowo przez nerki, dlatego w przypadku zaawansowanej niewydolności nerek może dojść do kumulacji leku
• Pacjentów z małopłytkowością lub innymi zaburzeniami hematologicznymi zwiększającymi ryzyko krwawienia
• Osób w podeszłym wieku (>75 lat) ze względu na fizjologiczne zmniejszenie funkcji nerek i wątroby oraz zwiększoną wrażliwość na leki przeciwzakrzepowe
• Pacjentów o niskiej masie ciała (<45 kg), u których może dojść do relatywnego przedawkowania

Ryzyko istotnych interakcji lekowych

Należy odradzić stosowanie rywaroksabanu u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki mogące istotnie wpływać na jego stężenie w organizmie:

• Silne inhibitory CYP3A4 i P-glikoproteiny (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, inhibitory proteazy HIV), które mogą zwiększać stężenie rywaroksabanu i ryzyko krwawienia
• Silne induktory CYP3A4 (np. rifampicyna, karbamazepina, fenytoina), które mogą zmniejszać skuteczność przeciwzakrzepową rywaroksabanu
• Leki zwiększające ryzyko krwawienia (NLPZ, leki przeciwpłytkowe, SSRI, SNRI)

Pacjenci wymagający zabiegów inwazyjnych

U pacjentów kwalifikowanych do planowych zabiegów chirurgicznych lub procedur inwazyjnych należy rozważyć czasowe odstawienie rywaroksabanu lub zastosowanie innego, łatwiej odwracalnego leku przeciwzakrzepowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Zabiegi z wysokim ryzykiem krwawienia
• Procedury wymagające znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego
• Zabiegi w obrębie narządów o zwiększonej wrażliwości na krwawienia (OUN, narząd wzroku)

W takich przypadkach, ze względu na długi okres półtrwania rywaroksabanu i brak swoistego antidotum (z wyjątkiem andexanetu alfa, który nie zawsze jest dostępny), zaleca się szczególną ostrożność w kwalifikacji pacjenta do terapii tym lekiem.