Specjalne ostrzeżenia
Relanium

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Relanium

Produkt leczniczy Relanium (5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) zawiera jako substancję czynną diazepam i wymaga szczególnej uwagi lekarza ze względu na potencjalne zagrożenia związane z jego stosowaniem. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa i środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas ordynowania tego leku.¹

Ograniczenia w podawaniu pozajelitowym

Należy unikać podawania pozajelitowego produktu Relanium u pacjentów ze zmianami organicznymi mózgu (zwłaszcza z miażdżycą naczyń) oraz u osób z przewlekłą niewydolnością płuc. Jednakże w stanach nagłych lub gdy pacjenci są leczeni w warunkach szpitalnych, produkt można podawać pozajelitowo, stosując mniejsze dawki. W przypadku konieczności podania dożylnego, lek należy wstrzykiwać powoli, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.²

Dostosowanie dawkowania w szczególnych grupach pacjentów

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością płuc oraz pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby może być konieczne zmniejszenie dawek diazepamu. Natomiast w przypadku pacjentów z niewydolnością nerek okres półtrwania diazepamu pozostaje niezmieniony, dlatego nie ma konieczności modyfikacji dawkowania w tej grupie chorych.³

Przeciwwskazanie w monoterapii depresji

Diazepamu nie należy stosować jako jedynego leku w terapii pacjentów z depresją lub stanami lękowymi występującymi w przebiegu depresji, ponieważ może to doprowadzić do ujawnienia się skłonności samobójczych.⁴

Ryzyko wystąpienia amnezji

Po kilku godzinach od zastosowania produktu może wystąpić amnezja. W celu zminimalizowania ryzyka jej wystąpienia, pacjentom należy zapewnić warunki umożliwiające nieprzerwany sen przez 7-8 godzin.⁵

Hamowanie adaptacji psychologicznej

W przypadkach utraty bliskich osób i żałoby, stosowanie benzodiazepin może hamować prawidłowe przystosowanie psychologiczne pacjenta do sytuacji straty.⁶

Reakcje paradoksalne

Podczas stosowania benzodiazepin, szczególnie u dzieci i pacjentów w podeszłym wieku, opisywano reakcje paradoksalne, takie jak:

• niepokój ruchowy – zwiększona aktywność psychoruchowa, trudności w zachowaniu spokoju
• pobudzenie – stan zwiększonej aktywności psychicznej i fizycznej
• drażliwość – nadmierna wrażliwość na bodźce zewnętrzne
• agresywność – zachowania szkodzące lub zagrażające innym
• urojenia – fałszywe przekonania nieoparte na rzeczywistości
• napady złości – niekontrolowane wybuchy gniewu
• koszmary nocne – przerażające marzenia senne
• omamy – percepcja nieistniejących zjawisk
• psychozy – ciężkie zaburzenia percepcji i oceny rzeczywistości
• nieodpowiednie zachowanie i inne zaburzenia zachowania

W przypadku wystąpienia powyższych objawów, należy natychmiast przerwać stosowanie produktu Relanium.⁷

Ryzyko związane z jednoczesnym stosowaniem z opioidami

Jednoczesne stosowanie produktu Relanium z opioidami może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak: sedacja, depresja oddechowa, śpiączka a nawet zgon. Ze względu na te zagrożenia, przepisywanie leków uspokajających, takich jak benzodiazepiny lub ich pochodnych, w tym produktu Relanium, jednocześnie z opioidami powinno być ograniczone wyłącznie do pacjentów, u których zastosowanie alternatywnych metod leczenia nie jest możliwe.⁸

Jeśli zostanie podjęta decyzja o przepisaniu produktu Relanium równocześnie z opioidami, należy:

1. Stosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę
2. Ograniczyć czas leczenia do niezbędnego minimum
3. Ściśle obserwować pacjentów w celu wykrycia przedmiotowych i podmiotowych objawów depresji oddechowej oraz sedacji

Zdecydowanie zaleca się informowanie pacjentów i ich opiekunów o możliwości wystąpienia tych objawów oraz konieczności natychmiastowego zgłoszenia ich lekarzowi.⁹

Ryzyko uzależnienia i objawy odstawienia

Podczas leczenia produktami z grupy benzodiazepin może wystąpić uzależnienie. Ryzyko jego rozwoju jest większe u pacjentów:

• leczonych długotrwale
• stosujących duże dawki leku
• mających w wywiadzie nadużywanie alkoholu lub leków

Po wystąpieniu uzależnienia fizycznego od benzodiazepin, przerwanie leczenia może prowadzić do wystąpienia objawów odstawiennych. Do często występujących objawów należą:¹⁰

• bóle głowy – dolegliwość ujawniająca się jako ból różnych części głowy, często nasilający się przy poruszaniu
• bóle mięśni – dolegliwości bólowe zlokalizowane w różnych grupach mięśniowych
• silny lęk – intensywne uczucie niepokoju, obawy lub strachu
• napięcie – uczucie wewnętrznego dyskomfortu i niepokoju psychicznego
• niepokój ruchowy – niemożność pozostania w bezruchu, konieczność poruszania się
• stan splątania – zaburzenia orientacji, myślenia i świadomości
• drażliwość – nadmierna reakcja na bodźce, łatwe pobudzanie do irytacji

W ciężkich przypadkach mogą wystąpić również:¹¹

• utrata poczucia rzeczywistości lub własnej realności – zaburzenia percepcji otoczenia lub własnej osoby
• mrowienie i drętwienie kończyn – zaburzenia czucia obwodowego, parestezje
• nadwrażliwość na światło, dźwięk i dotyk – wzmożona reakcja na bodźce sensoryczne
• omamy – percepcja nieistniejących zjawisk, obiektów lub doznań
• napady drgawkowe – mimowolne skurcze mięśni mogące prowadzić do napadów padaczkowych

Po długotrwałym podawaniu dożylnym, nagłemu odstawieniu leku mogą towarzyszyć objawy odstawienne, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek, aby zminimalizować ryzyko ich wystąpienia.¹²

Specjalne ostrzeżenia dotyczące podania dożylnego

Należy zachować szczególną ostrożność stosując diazepam we wstrzyknięciach, szczególnie dożylnych, u następujących grup pacjentów:

• pacjenci w podeszłym wieku
• pacjenci w ciężkim stanie ogólnym
• osoby o ograniczonej rezerwie sercowej lub płucnej

U tych pacjentów istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia bezdechu i/lub zatrzymania czynności serca. Równoczesne stosowanie diazepamu z barbituranami, alkoholem lub innymi substancjami o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy dodatkowo zwiększa ryzyko depresji krążeniowej lub oddechowej oraz ryzyko bezdechu.¹³

Podczas podawania dożylnego diazepamu należy zapewnić dostęp do zestawu resuscytacyjnego, włącznie ze sprzętem do wentylacji wspomaganej, aby móc natychmiast zareagować w przypadku wystąpienia zaburzeń oddychania lub krążenia.¹⁴

Należy zachować szczególną ostrożność stosując benzodiazepiny u pacjentów nadużywających alkoholu lub leków w wywiadzie, ze względu na zwiększone ryzyko uzależnienia i innych działań niepożądanych.¹⁵

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Alkohol benzylowy

Produkt leczniczy Relanium zawiera 15 mg alkoholu benzylowego w 1 ml roztworu, co stwarza następujące ryzyko:¹⁶

• Możliwość wystąpienia reakcji alergicznych
• Ryzyko ciężkich działań niepożądanych i śmierci (tzw. „gasping syndrome”) przy dożylnym podawaniu alkoholu benzylowego noworodkom
• Nieznana jest minimalna ilość alkoholu benzylowego, po której mogą wystąpić objawy toksyczności

Ze względu na powyższe zagrożenia:

• Nie należy podawać produktu noworodkom (do 4 tygodnia życia)
• Z powodu zwiększonego ryzyka kumulacji alkoholu benzylowego u małych dzieci, produktu nie należy podawać dzieciom w wieku poniżej 3 lat dłużej niż przez tydzień

Duże objętości alkoholu benzylowego należy podawać z ostrożnością i tylko w razie konieczności, zwłaszcza u pacjentów:

• z zaburzeniami czynności nerek
• z zaburzeniami czynności wątroby
• u kobiet w ciąży
• u kobiet karmiących piersią

W tych grupach istnieje zwiększone ryzyko kumulacji i toksyczności alkoholu benzylowego, prowadzące do kwasicy metabolicznej.¹⁷

Etanol

Produkt leczniczy zawiera 12,4% v/v etanolu (alkoholu), tj. do 200 mg na ampułkę 2 ml, co odpowiada 4,75 ml piwa lub 1,98 ml wina na ampułkę. Obecność etanolu w produkcie stwarza szczególne ryzyko dla następujących grup pacjentów:¹⁸

• osoby z chorobą alkoholową – ze względu na szkodliwe działanie etanolu
• kobiety ciężarne i karmiące piersią – z uwagi na potencjalny wpływ na płód lub dziecko
• dzieci – ze względu na zwiększoną wrażliwość na działanie alkoholu
• pacjenci z chorobą wątroby – z powodu upośledzenia metabolizmu etanolu
• pacjenci z padaczką – ze względu na możliwość obniżenia progu drgawkowego

Należy uwzględnić zawartość etanolu przy podawaniu leku powyższym grupom pacjentów.¹⁹

Glikol propylenowy

Produkt leczniczy zawiera 450 mg glikolu propylenowego w każdym 1 ml roztworu, co może powodować następujące zagrożenia:²⁰

• Jednoczesne podawanie z innymi substratami dehydrogenazy alkoholowej, takimi jak etanol, może powodować działania niepożądane u dzieci poniżej 5 lat
• Możliwość przenikania do płodu i do mleka matki, choć nie wykazano toksycznego wpływu glikolu propylenowego na rozród i rozwój potomstwa
• Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, takich jak:
  • ostra martwica kanalików nerkowych
  • ostra niewydolność nerek
  • zaburzenia czynności wątroby

Podanie glikolu propylenowego pacjentce w ciąży lub karmiącej piersią należy w każdym przypadku rozważyć indywidualnie, uwzględniając potencjalne korzyści i ryzyko. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby powinni pozostawać pod kontrolą lekarza z powodu możliwości wystąpienia działań niepożądanych związanych z glikolem propylenowym.²¹

Sodu benzoesan

Produkt leczniczy zawiera 48,8 mg sodu benzoesanu w 1 ml roztworu. Sodu benzoesan może zwiększać ryzyko żółtaczki u noworodków, dlatego należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu produktu Relanium u noworodków lub rozważyć alternatywne leczenie.²²

Zawartość sodu

Produkt leczniczy zawiera 15,6 mg sodu na ampułkę 2 ml (7,8 mg sodu na 1 ml), co odpowiada 0,78% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.²³

Produkt może być rozcieńczany w 0,9% roztworze NaCl lub w roztworze glukozy. Przy obliczaniu całkowitej zawartości sodu w przygotowanym rozcieńczeniu produktu należy brać pod uwagę również ilość sodu pochodzącego z rozcieńczalnika. W celu uzyskania dokładnej informacji dotyczącej zawartości sodu w roztworze wykorzystanym do rozcieńczenia produktu, należy zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego stosowanego rozcieńczalnika.²⁴

Skład produktu i substancje pomocnicze

Dla pełnego obrazu środków ostrożności istotne jest uwzględnienie składu produktu Relanium. Każdy ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 5 mg diazepamu (Diazepamum) jako substancję czynną oraz następujące substancje pomocnicze o znanym działaniu:²⁵