Przedawkowanie
Psotriol (50 mcg + 0,5 mg)/g
Przedawkowanie leku Psotriol, zawierającego kalcypotriol (50 µg/g) oraz betametazon dipropionian (0,5 mg/g), może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych. Zalecana maksymalna dawka to 15 g/dobę; jej przekroczenie, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu, może wywołać hiperkalcemię objawiającą się poliurią, zaparciami, osłabieniem mięśni, splątaniem, a w ciężkich przypadkach śpiączką. Działanie betametazonu może skutkować zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, prowadząc do wtórnej, odwracalnej niewydolności nadnerczy oraz rozwoju zespołu Cushinga, co potwierdza opisany przypadek pacjenta stosującego 34 g/dobę przez 5 miesięcy. Nagłe odstawienie leku może wywołać efekt z odbicia w postaci łuszczycy krostkowej, co wymaga szczególnej ostrożności w stopniowym odstawianiu preparatu.
Przedawkowanie leku Psotriol
Przedawkowanie leku Psotriol, (50 mikrogramów + 0,5 mg)/g, żel, który zawiera kalcypotriol (w postaci kalcypotriolu jednowodnego) oraz betametazon (w postaci betametazonu dipropionianu), może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych wynikających z działania obu substancji czynnych. Należy szczególnie monitorować pacjentów stosujących dawki przekraczające zalecane 15 g na dobę.1
Hiperkalcemia przy przedawkowaniu
Stosowanie dawek większych niż zalecane może prowadzić do nadmiernego zwiększenia stężenia wapnia w osoczu. Ta hiperkalcemia zazwyczaj ustępuje po przerwaniu stosowania produktu leczniczego, a stężenie wapnia powraca do wartości prawidłowych.2
Hamowanie osi przysadka-nadnercza
Nadmierne, długotrwałe miejscowe stosowanie betametazonu, który jest kortykosteroidem, może prowadzić do hamowania czynności osi przysadka-nadnercza. Konsekwencją tego jest zwykle odwracalna, wtórna niewydolność nadnerczy. W takich przypadkach konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego.3
Postępowanie w przewlekłym zatruciu
W przypadku przewlekłego zatrucia kortykosteroidami należy zachować szczególną ostrożność i odstawiać leczenie stopniowo, aby nie doprowadzić do nagłego pogorszenia stanu pacjenta.4
Opis przypadku klinicznego
W literaturze medycznej opisano przypadek pacjenta z rozległą erytrodermią łuszczycową, u którego doszło do poważnych powikłań w wyniku przedawkowania. Pacjent stosował maść zawierającą kalcypotriol i betametazonu dipropionian w ilości 240 g na tydzień (co odpowiada dobowej dawce wynoszącej w przybliżeniu 34 g) przez okres 5 miesięcy. Dawka ta znacząco przekraczała maksymalną zalecaną dawkę wynoszącą 15 g na dobę. U pacjenta rozwinął się zespół Cushinga jako bezpośredni skutek przedawkowania. Dodatkowo, po nagłym zaprzestaniu leczenia, u pacjenta wystąpiła łuszczyca krostkowa, co wskazuje na efekt z odbicia po odstawieniu wysokich dawek kortykosteroidów.5
Objawy przedawkowania
| Objaw | Opis | Związek z substancją czynną | Dawka związana z wystąpieniem objawu |
|---|---|---|---|
| Poliuria | Zwiększone wydalanie moczu, będące wynikiem zaburzeń równowagi wapniowo-fosforanowej | Kalcypotriol (hiperkalcemia) | Zależne od indywidualnej wrażliwości, zazwyczaj przy długotrwałym stosowaniu dawek >15 g/dobę |
| Zaparcia | Osłabienie perystaltyki jelit w wyniku podwyższonego poziomu wapnia | Kalcypotriol (hiperkalcemia) | Zależne od indywidualnej wrażliwości, zazwyczaj przy długotrwałym stosowaniu dawek >15 g/dobę |
| Osłabienie mięśni | Zaburzenia nerwowo-mięśniowe wynikające z hiperkalcemii | Kalcypotriol (hiperkalcemia) | Zależne od indywidualnej wrażliwości, zazwyczaj przy długotrwałym stosowaniu dawek >15 g/dobę |
| Splątanie | Zaburzenia świadomości i funkcji poznawczych | Kalcypotriol (hiperkalcemia) | Zazwyczaj przy ciężkiej hiperkalcemii |
| Śpiączka | Najcięższa postać zaburzeń świadomości | Kalcypotriol (hiperkalcemia) | Przy bardzo ciężkiej, nieleczonej hiperkalcemii |
| Zespół Cushinga | Charakterystyczne objawy: twarz księżycowata, bawoli kark, otyłość centralna, rozstępy skórne, osłabienie mięśni, nadciśnienie, hiperglikemia | Betametazon (kortykosteroid) | Opisano przypadek przy stosowaniu ok. 34 g preparatu na dobę przez 5 miesięcy |
| Wtórna niewydolność nadnerczy | Zahamowanie endogennej produkcji kortyzolu, objawiające się osłabieniem, zmęczeniem, spadkami ciśnienia | Betametazon (kortykosteroid) | Przy długotrwałym stosowaniu na dużą powierzchnię ciała |
| Łuszczyca krostkowa (jako efekt z odbicia) | Nagłe zaostrzenie łuszczycy po odstawieniu leku, charakteryzujące się wysypką krostkową | Efekt z odbicia po nagłym odstawieniu betametazonu | Po nagłym przerwaniu długotrwałego leczenia wysokimi dawkami |
Postępowanie w przypadku przedawkowania
W przypadku przedawkowania leku Psotriol należy natychmiast przerwać jego stosowanie i wdrożyć odpowiednie leczenie objawowe.6 W przypadku hiperkalcemii należy monitorować poziom wapnia w surowicy do czasu jego normalizacji. Przy objawach niewydolności nadnerczy może być konieczne zastosowanie kortykosteroidów ogólnoustrojowych w schemacie zastępczym.
Odstawianie leku po przewlekłym przedawkowaniu
W przypadku przewlekłego zatrucia kortykosteroidami leczenie należy odstawiać stopniowo, aby zapobiec ostremu zespołowi odstawienia i nagłemu pogorszeniu stanu skóry, jak miało to miejsce w opisanym przypadku klinicznym, gdzie nagłe odstawienie doprowadziło do wystąpienia łuszczycy krostkowej.7
Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu
Po przedawkowaniu leku Psotriol należy regularnie monitorować pacjenta pod kątem:
- Poziomów wapnia w surowicy krwi – ze względu na ryzyko hiperkalcemii związanej z kalcypotriolem
- Funkcji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza – ze względu na możliwość jej zahamowania przez betametazon
- Stanu skóry – pod kątem możliwego efektu z odbicia po odstawieniu
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania