Właściwości farmakodynamiczne leku Psotriol

Psotriol, żel zawierający połączenie kalcypotriolu (50 mikrogramów/g) i betametazonu dipropionianu (0,5 mg/g), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwłuszczycowych do stosowania miejscowego. Klasyfikowany jest jako połączenie kalcypotriolu z innymi produktami, kod ATC: D05AX52. ¹

Mechanizm działania kalcypotriolu

Kalcypotriol stanowi analog witaminy D, którego działanie opiera się na specyficznym wpływie na keratynocyty. Badania in vitro wykazały, że substancja ta stymuluje proces różnicowania komórek naskórka przy jednoczesnym hamowaniu ich nadmiernej proliferacji. Te właściwości stanowią podstawę skuteczności kalcypotriolu w terapii łuszczycy. ²

Mechanizm działania betametazonu dipropionianu

Betametazonu dipropionian, podobnie jak inne kortykosteroidy stosowane miejscowo, wykazuje złożone działanie obejmujące efekt:

• Przeciwzapalny – zmniejsza nasilenie stanu zapalnego w zmianach łuszczycowych ³
• Przeciwświądowy – redukuje świąd towarzyszący zmianom skórnym ⁴
• Naczyniozwężający – zmniejsza przekrwienie w obrębie zmian łuszczycowych ⁵
• Immunosupresyjny – hamuje nieprawidłowe reakcje immunologiczne w zmienionej chorobowo skórze ⁶

Należy podkreślić, że pomimo tych wielokierunkowych działań, betametazonu dipropionian nie leczy choroby podstawowej, a jedynie łagodzi jej objawy. Mechanizm działania przeciwzapalnego kortykosteroidów stosowanych miejscowo pozostaje nie w pełni wyjaśniony. ⁷

Stosowanie opatrunku okluzyjnego może znacząco zwiększać przenikanie leku przez warstwę rogową naskórka, co skutkuje nasileniem działania terapeutycznego, ale jednocześnie zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. ⁸

Wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA)

Przeprowadzono badania oceniające wpływ produktów zawierających kombinację kalcypotriolu i betametazonu dipropionianu na funkcjonowanie osi HPA (hypothalamus-pituitary-adrenal – podwzgórze-przysadka-nadnercza). Ocenę odpowiedzi nadnerczy na ACTH przeprowadzono u pacjentów z rozległą łuszczycą skóry głowy i tułowia, którzy stosowali do 106 g preparatów tygodniowo (żel oraz maść zawierające połączenie aktywnych substancji). ⁹

Wyniki potwierdziły, że:

• Po 4 tygodniach terapii u 5 z 32 pacjentów (15,6%) zaobserwowano graniczne zmniejszenie odpowiedzi kortyzolu po 30 minutach od stymulacji ACTH ¹⁰
• Po 8 tygodniach kontynuowania leczenia podobny efekt zanotowano u 2 z 11 pacjentów (18,2%) ¹¹
• Jednakże w 60. minucie po stymulacji ACTH we wszystkich przypadkach stężenie kortyzolu w surowicy powracało do wartości prawidłowych ¹²
• U badanych pacjentów nie stwierdzono zaburzeń metabolizmu wapnia ¹³

Podsumowując, badanie wykazało, że nawet stosowanie bardzo dużych dawek żelu i maści zawierających połączenie kalcypotriolu i betametazonu dipropionianu może wywierać jedynie niewielki, przejściowy wpływ na funkcjonowanie osi HPA. ¹⁴