Działania niepożądane leku Pemetrexed Eugia

Pemetrexed Eugia (pemetreksed w postaci pemetreksedu disodowego 2,5-wodnego) jest produktem leczniczym dostępnym w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawkach 100 mg i 500 mg. Podczas terapii tym lekiem mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, których znajomość jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.¹

Profil bezpieczeństwa

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane podczas stosowania pemetreksedu, zarówno w monoterapii jak i w leczeniu skojarzonym, dotyczą głównie dwóch obszarów: układu krwiotwórczego oraz przewodu pokarmowego. W zakresie hematologicznym obserwuje się przede wszystkim zahamowanie czynności szpiku kostnego, które manifestuje się jako niedokrwistość, neutropenia, leukopenia i trombocytopenia. Z kolei w układzie pokarmowym najczęściej występują: jadłowstręt, nudności, wymioty, biegunka, zaparcie, zapalenie gardła, zapalenie błon śluzowych i zapalenie jamy ustnej.²

Do innych istotnych działań niepożądanych zalicza się: nefrotoksyczność, zwiększoną aktywność aminotransferaz, łysienie, zmęczenie, odwodnienie, wysypkę, zakażenie lub sepsę oraz neuropatię. W rzadkich przypadkach odnotowano występowanie poważnych reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica rozpływna naskórka.³

Zestawienie działań niepożądanych

Działania niepożądane pemetreksedu zostały zidentyfikowane w głównych badaniach rejestracyjnych (JMCH, JMEI, JMBD, JMEN i PARAMOUNT) oraz w okresie obserwacji po wprowadzeniu produktu do obrotu. Klasyfikację częstości występowania działań niepożądanych określono według następujących kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie można określić na podstawie dostępnych danych).⁴

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia częstość występowania działań niepożądanych wszystkich stopni, niezależnie od związku przyczynowego, obserwowanych w badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu produktu do obrotu. Działania niepożądane pogrupowano według klasyfikacji układów i narządów MedDRA.⁵

Szczegółowe omówienie istotnych działań niepożądanych

Zaburzenia hematologiczne

Mielosupresja (zahamowanie czynności szpiku kostnego) jest jednym z najczęstszych i najbardziej znaczących działań niepożądanych leku Pemetrexed Eugia. Manifestuje się ona poprzez:⁶

• Neutropenię – zmniejszenie liczby neutrofili, co zwiększa ryzyko infekcji
• Leukopenię – obniżenie liczby leukocytów
• Niedokrwistość – spadek stężenia hemoglobiny, prowadzący do zmęczenia i osłabienia
• Trombocytopenię – zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększające ryzyko krwawień

W rzadkich przypadkach może wystąpić pancytopenia (niedobór wszystkich elementów morfotycznych krwi) oraz niedokrwistość hemolityczna o podłożu autoimmunologicznym, gdzie układ odpornościowy niszczy własne krwinki czerwone.⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Toksyczność w obrębie przewodu pokarmowego jest bardzo częstym zjawiskiem podczas terapii pemetreksedem i obejmuje:⁸

• Zapalenie jamy ustnej (stomatitis) – bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
• Nudności i wymioty – mogą prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych
• Biegunka – może powodować odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe
• Zaparcia – mogą prowadzić do dyskomfortu brzusznego
• Zapalenie przełyku – powodujące ból podczas przełykania
• Zapalenie jelit – prowadzące do bólu brzucha i zaburzeń wchłaniania

Niezbyt często występują poważne powikłania jak krwotok z przewodu pokarmowego czy perforacja jelita, które stanowią stany zagrożenia życia wymagające natychmiastowej interwencji chirurgicznej.⁹

Zaburzenia skóry

Reakcje skórne podczas terapii pemetreksedem obejmują:¹⁰

• Wysypkę i złuszczanie skóry – występują bardzo często
• Hiperpigmentację (przebarwienia skóry) – często
• Świąd i rumień wielopostaciowy – często
• Łysienie – utrata włosów, często

Do rzadkich, ale bardzo poważnych reakcji skórnych należą:¹¹

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężka reakcja skórna charakteryzująca się pęcherzami i złuszczaniem naskórka, stanowiąca zagrożenie życia
• Toksyczna martwica naskórka (TEN) – najcięższa postać reakcji skórnej, powodująca rozległe złuszczanie się dużych powierzchni skóry, z wysoką śmiertelnością

Zaburzenia nerek

Nefrotoksyczność jest istotnym działaniem niepożądanym pemetreksedu i objawia się:¹²

• Zmniejszeniem klirensu kreatyniny – bardzo często
• Zwiększeniem stężenia kreatyniny we krwi – bardzo często
• Niewydolnością nerek – często

Ponadto, z częstością nieznaną mogą wystąpić nefrogenna moczówka prosta oraz martwica kanalików nerkowych, które stanowią poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji.¹³

Zaburzenia neurologiczne

Pemetreksed może powodować zaburzenia neurologiczne, w tym:¹⁴

• Neuropatię czuciową – zaburzenia czucia, mrowienie, drętwienie
• Neuropatię ruchową – osłabienie mięśni
• Zaburzenia smaku – dysgeuzja

Niezbyt często dochodzi do poważnych incydentów neurologicznych, takich jak udar mózgu, incydent naczyniowo-mózgowy lub krwotok śródczaszkowy.¹⁵

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Pemetrexed Eugia do obrotu, istotne znaczenie ma monitorowanie jego bezpieczeństwa poprzez zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego produktu leczniczego.¹⁶

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁷