Interakcje leku
Pemetrexed Eugia 100 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Pemetreksed jest substancją czynną wydalającą się z organizmu głównie w postaci niezmienionej poprzez wydzielanie w cewkach nerkowych, a w mniejszym stopniu poprzez proces przesączania kłębuszkowego. Z tego powodu interakcje z innymi lekami dotyczą przede wszystkim wpływu na czynność nerek i wydalanie pemetreksedu.¹

Interakcje z lekami nefrotoksycznymi

Jednoczesne stosowanie pemetreksedu z lekami o działaniu nefrotoksycznym, takimi jak antybiotyki aminoglikozydowe, diuretyki pętlowe, związki platyny czy cyklosporyna, może prowadzić do opóźnionego usuwania pemetreksedu z organizmu. Podczas stosowania takiego połączenia konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności oraz regularne monitorowanie klirensu kreatyniny w celu oceny czynności nerek.²

Interakcje z lekami wydzielanymi w cewkach nerkowych

Substancje, które również podlegają wydzielaniu cewkowemu (np. probenecyd, penicylina), mogą konkurować z pemetreksedem o mechanizmy transportu, co potencjalnie prowadzi do opóźnionego eliminowania pemetreksedu. Podczas jednoczesnego stosowania takich leków zaleca się ostrożność i dokładną kontrolę klirensu kreatyniny.³

Interakcje z NLPZ i kwasem acetylosalicylowym

U pacjentów z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny ≥ 80 ml/min), stosowanie dużych dawek niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ, takich jak ibuprofen w dawce powyżej 1600 mg/dobę) oraz kwasu acetylosalicylowego w większych dawkach (≥ 1,3 g/dobę) może spowodować zmniejszenie wydalania pemetreksedu, a w konsekwencji zwiększenie częstości występowania działań niepożądanych. W przypadku takiego połączenia należy zachować szczególną ostrożność i dokładnie monitorować pacjenta.⁴

W przypadku pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny od 45 do 79 ml/min), należy bezwzględnie unikać równoczesnego podawania pemetreksedu z NLPZ (np. ibuprofenem) lub z kwasem acetylosalicylowym w dużych dawkach w następującym schemacie czasowym:

• 2 dni przed podaniem pemetreksedu
• w dniu podania pemetreksedu
• 2 dni po podaniu pemetreksedu

Taki odstęp czasowy minimalizuje ryzyko niekorzystnych interakcji mogących prowadzić do nasilenia działań niepożądanych.⁵

W przypadku NLPZ o dłuższym okresie półtrwania, takich jak piroksykam czy rofekoksyb, u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek konieczne jest przerwanie ich stosowania na znacznie dłuższy okres:

• co najmniej 5 dni przed podaniem pemetreksedu
• w dniu podania pemetreksedu
• co najmniej 2 dni po podaniu pemetreksedu

W sytuacjach, gdy jednoczesne stosowanie NLPZ jest konieczne, należy wdrożyć ścisły monitoring kliniczny pacjenta pod kątem potencjalnych objawów toksyczności, ze szczególnym uwzględnieniem mielosupresji (zahamowania czynności szpiku) oraz toksyczności żołądkowo-jelitowej.⁶

Interakcje metaboliczne

Metabolizm pemetreksedu w wątrobie zachodzi w ograniczonym stopniu, co znacząco zmniejsza prawdopodobieństwo interakcji metabolicznych. Badania in vitro z wykorzystaniem mikrosomów ludzkiej wątroby wykazały, że pemetreksed nie hamuje w sposób klinicznie istotny procesu metabolizmu leków, które są przekształcane przez izoenzymy cytochromu P450, takie jak CYP3A, CYP2D6, CYP2C9 i CYP1A2.⁷

Interakcje typowe dla leków cytotoksycznych

U pacjentów z chorobami nowotworowymi często stosuje się leczenie przeciwzakrzepowe ze względu na zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowych. Pacjenci onkologiczni charakteryzują się dużymi wahaniami parametrów układu krzepnięcia w różnych fazach choroby, co w połączeniu z możliwymi interakcjami między doustnymi antykoagulantami a lekami przeciwnowotworowymi wymaga częstszego monitorowania wartości INR (ang. International Normalised Ratio) u pacjentów otrzymujących zarówno pemetreksed, jak i leki przeciwzakrzepowe.⁸

Interakcje ze szczepionkami

Podczas leczenia pemetreksedem obowiązują następujące ograniczenia dotyczące szczepień:

• Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie: szczepionka przeciwko żółtej gorączce – ryzyko wystąpienia potencjalnie śmiertelnego, uogólnionego odczynu poszczepiennego.⁹
• Niezalecane jednoczesne stosowanie: inne żywe szczepionki atenuowane (osłabione) – ryzyko wystąpienia układowej reakcji, potencjalnie śmiertelnej, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością wynikającą z choroby podstawowej. W takich przypadkach, jeśli to możliwe, należy stosować szczepionki inaktywowane, np. przeciwko poliomyelitis.¹⁰

Interakcje leku z alkoholem

Chociaż w dostępnych danych klinicznych brak jest bezpośrednich informacji o interakcjach pemetreksedu z alkoholem, należy uwzględnić potencjalne ryzyko przy jednoczesnym stosowaniu. Główne obawy związane z takim połączeniem dotyczą:

• Nasilenia działań niepożądanych – alkohol może nasilać działania niepożądane pemetreksedu, szczególnie dotyczące przewodu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty
• Wpływu na metabolizm wątrobowy – mimo że pemetreksed metabolizowany jest w wątrobie w ograniczonym stopniu, alkohol może teoretycznie wpływać na jego metabolizm
• Odwodnienia – zarówno pemetreksed jak i alkohol mogą prowadzić do odwodnienia, co może zwiększać ryzyko nefrotoksyczności, szczególnie ważne z uwagi na nerkowy mechanizm eliminacji pemetreksedu
• Obniżenia odporności – alkohol może osłabiać układ odpornościowy, co w połączeniu z mielosupresyjnym działaniem pemetreksedu może zwiększać podatność na infekcje

Z uwagi na powyższe ryzyka, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia pemetreksedem, a w szczególności w dniu podania leku oraz w okresie kilku dni po jego zastosowaniu.

Tabela interakcji pemetreksedu z innymi lekami