Specjalne ostrzeżenia
Oxaliplatinum Accord
Oksaliplatyna, stosowana wyłącznie pod nadzorem doświadczonych onkologów, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko licznych działań niepożądanych, w tym neurotoksyczności, hematotoksyczności oraz reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawki i ścisłe monitorowanie. Neurotoksyczność manifestuje się parestezjami i zaburzeniami czucia, które mogą wymagać zmniejszenia dawki z 85 do 65 mg/m² pc. (w leczeniu raka odbytnicy i okrężnicy z przerzutami) lub do 75 mg/m² pc. (w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy), a w przypadku utrzymujących się objawów z zaburzeniem czynnościowym – przerwania terapii. Monitorowanie neurologiczne przed każdym podaniem jest obligatoryjne, a w przypadku ostrej dysfagii lub zaburzeń czucia w gardle i krtani zaleca się wydłużenie czasu wlewu do ponad 6 godzin. Ponadto, oksaliplatyna może wywoływać zespół tylnej odwracalnej leukoencefalopatii (PRES), wymagający diagnostyki MRI, oraz poważne powikłania ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ciężka biegunka, odwodnienie, niedrożność jelit, niedokrwienie jelit i ryzyko krwawień z wrzodów, co wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniej terapii.
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Oxaliplatinum Accord
- Zaburzenia czynności nerek
- Reakcje nadwrażliwości
- Objawy neurologiczne
- Neuropatia obwodowa
- Zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii (RLPS)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Zaburzenia hematologiczne
- Modyfikacje dawki w zależności od działań niepożądanych
- Wpływ na układ oddechowy
- Wydłużenie odstępu QT
- Rabdomioliza
- Wpływ na wątrobę
- Efekty immunosupresyjne i szczepienia
- Zagadnienia związane z ciążą i płodnością
- Specjalne ostrzeżenie dotyczące podania dootrzewnowego
- Kolejne rozdziały
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Oxaliplatinum Accord
Oksaliplatyna jest lekiem onkologicznym, który powinien być stosowany wyłącznie w wyspecjalizowanych oddziałach onkologicznych pod nadzorem doświadczonego lekarza onkologa. Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia szeregu działań niepożądanych, konieczne jest zachowanie szczególnych środków ostrożności podczas stosowania tego leku1.
Zaburzenia czynności nerek
Pacjenci z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek wymagają szczególnej uwagi podczas terapii oksaliplatyną. Konieczne jest uważne monitorowanie tych pacjentów pod kątem potencjalnych działań niepożądanych oraz dostosowanie dawki leku w zależności od objawów toksyczności2.
Reakcje nadwrażliwości
Szczególnej obserwacji wymagają pacjenci, u których wywiad wskazuje na reakcje alergiczne na związki platyny. W przypadku wystąpienia objawów przypominających anafilaksję po podaniu oksaliplatyny, należy natychmiast przerwać wlew i wdrożyć odpowiednie leczenie objawowe. Ponowne podanie oksaliplatyny takim pacjentom jest przeciwwskazane. Należy pamiętać, że przy stosowaniu wszystkich związków platyny zgłaszano krzyżowe reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje zakończone zgonem3.
W razie wynaczynienia roztworu oksaliplatyny należy natychmiast przerwać wlew i rozpocząć standardowe miejscowe leczenie objawowe4.
Objawy neurologiczne
Neurotoksyczność jest istotnym działaniem niepożądanym oksaliplatyny wymagającym ścisłego monitorowania pacjenta. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, którym równolegle podaje się inne produkty lecznicze o działaniu neurotoksycznym. Badanie neurologiczne powinno być przeprowadzone przed każdym podaniem kolejnej dawki leku oraz okresowo w trakcie terapii5.
U pacjentów, u których wystąpiły ostre zaburzenia czucia w gardle i krtani w trakcie lub kilka godzin po wykonaniu 2-godzinnego wlewu, kolejną dawkę oksaliplatyny należy podać we wlewie trwającym ponad 6 godzin6.
Neuropatia obwodowa
W przypadku wystąpienia objawów ze strony układu nerwowego (parestezja, zaburzenia czucia), należy dostosować dawkę oksaliplatyny, uwzględniając czas trwania i nasilenie objawów7:
- Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż siedem dni i są uciążliwe, należy zmniejszyć kolejną dawkę oksaliplatyny z 85 do 65 mg/m² pc. (w leczeniu raka odbytnicy i okrężnicy z przerzutami) lub podać dawkę wynoszącą 75 mg/m² pc. (w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy)8.
- W przypadku, gdy parestezja bez zaburzenia czynnościowego utrzymuje się do następnego cyklu leczenia, kolejną dawkę oksaliplatyny należy zmniejszyć z 85 do 65 mg/m² pc. (w leczeniu raka odbytnicy i okrężnicy z przerzutami) lub podać dawkę wynoszącą 75 mg/m² pc. (w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy)9.
- W przypadku, gdy parestezja z zaburzeniem czynnościowym utrzymuje się do następnego cyklu leczenia, należy przerwać podawanie oksaliplatyny10.
Jeśli po przerwaniu leczenia oksaliplatyną objawy neurologiczne ustąpią, można rozważyć ponowne podawanie leku11.
Pacjentów należy poinformować o możliwości wystąpienia nieprzemijających objawów obwodowej neuropatii czuciowej po zakończeniu leczenia. Miejscowe umiarkowane parestezje lub parestezje wpływające na czynności funkcjonalne mogą utrzymywać się nawet do trzech lat po zakończeniu leczenia uzupełniającego raka okrężnicy12.
Zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii (RLPS)
U pacjentów leczonych oksaliplatyną w skojarzeniu z chemioterapią zgłaszano przypadki zespołu tylnej odwracalnej leukoencefalopatii (RLPS), zwanego także zespołem tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES). Jest to rzadki, odwracalny, szybko rozwijający się stan neurologiczny, który może objawiać się napadami padaczkowymi, nadciśnieniem, bólem głowy, uczuciem splątania, ślepotą i innymi zaburzeniami widzenia oraz zaburzeniami neurologicznymi. Rozpoznanie należy potwierdzić metodami obrazowania mózgu ze wskazaniem na magnetyczny rezonans jądrowy (MRI)13.
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Nudności, wymioty, biegunka, odwodnienie i zmiany hematologiczne są potencjalnymi powikłaniami leczenia oksaliplatyną. Działanie toksyczne na przewód pokarmowy objawiające się nudnościami i wymiotami wymaga profilaktycznego i/lub terapeutycznego podawania leków przeciwwymiotnych14.
Ciężka biegunka lub wymioty, szczególnie gdy oksaliplatyna podawana jest w skojarzeniu z 5-fluorouracylem, mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak15:
- odwodnienie
- porażenna niedrożność jelit
- inne rodzaje niedrożności jelit
- hipokaliemia
- kwasica metaboliczna
- zaburzenia czynności nerek
Podczas leczenia oksaliplatyną zgłaszano przypadki niedokrwienia jelit, w tym przypadki prowadzące do zgonu. W razie wystąpienia niedokrwienia jelit należy natychmiast przerwać podawanie oksaliplatyny i wdrożyć odpowiednie leczenie16.
W przypadku wystąpienia wrzodu żołądka i jelit, leczenie oksaliplatyną może prowadzić do potencjalnych powikłań, takich jak krwawienie z wrzodu żołądka i jelit oraz jego perforacja, które mogą zakończyć się zgonem. W takiej sytuacji należy przerwać podawanie oksaliplatyny i wdrożyć odpowiednie leczenie17.
Zaburzenia hematologiczne
W przypadku objawów toksycznego działania na krew i układ krwiotwórczy (liczba neutrofilów <1,5×10⁹/l lub liczba płytek krwi <50×10⁹/l), należy opóźnić zastosowanie kolejnego cyklu leczenia do czasu normalizacji parametrów hematologicznych. Przed rozpoczęciem leczenia oraz przed każdym kolejnym cyklem konieczne jest wykonanie pełnego badania morfologii krwi18.
U pacjentów przyjmujących chemioterapię może wystąpić nasilone zahamowanie czynności szpiku. Pacjenci z ciężkim, przewlekłym zahamowaniem czynności szpiku są w grupie wysokiego ryzyka powikłań infekcyjnych. Podczas leczenia oksaliplatyną zgłaszano przypadki posocznicy, posocznicy neutropenicznej i wstrząsu septycznego, w tym przypadki zakończone zgonem. W razie wystąpienia któregokolwiek z tych powikłań należy przerwać leczenie oksaliplatyną19.
Zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS) jest działaniem niepożądanym zagrażającym życiu (częstość występowania nieznana). W przypadku wystąpienia pierwszych objawów niedokrwistości hemolitycznej mikroangiopatycznej, takich jak gwałtowny spadek poziomu hemoglobiny wraz z małopłytkowością, zwiększenie stężenia bilirubiny i kreatyniny w surowicy oraz zwiększenie stężenia mocznika lub LDH we krwi, podawanie oksaliplatyny należy przerwać. Niewydolność nerek może być nieodwracalna i konieczne może być przerwanie leczenia i zastosowanie dializy20.
Podczas leczenia oksaliplatyną odnotowano przypadki rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego (DIC), w tym przypadki prowadzące do zgonu. W przypadku DIC należy przerwać podawanie oksaliplatyny i wdrożyć odpowiednie leczenie. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami związanymi z DIC, takimi jak zakażenia, posocznica itp.21
Modyfikacje dawki w zależności od działań niepożądanych
Pacjentów należy poinformować o ryzyku wystąpienia biegunki i/lub wymiotów, zapalenia błon śluzowych i/lub zapalenia jamy ustnej oraz neutropenii po podaniu oksaliplatyny w skojarzeniu z 5-fluorouracylem. Pacjenci powinni natychmiast zgłaszać te objawy lekarzowi prowadzącemu w celu otrzymania właściwego leczenia22.
W przypadku wystąpienia zapalenia błon śluzowych i/lub zapalenia jamy ustnej, z neutropenią lub bez, należy opóźnić podanie kolejnego cyklu leczenia do czasu poprawy objawów do stopnia 1 lub mniej i/lub do czasu, gdy liczba neutrofilów wyniesie ≥1,5 x 10⁹/l23.
Przy podawaniu oksaliplatyny w skojarzeniu z 5-fluorouracylem (z kwasem folinowym lub bez) należy przestrzegać zasad modyfikowania dawek w zależności od objawów toksyczności 5-fluorouracylu24.
W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych należy zmodyfikować dawkę oksaliplatyny zgodnie z poniższymi wytycznymi25:
- W przypadku biegunki stopnia 4.
- W przypadku neutropenii stopnia 3. do 4. (liczba neutrofilów <1×10⁹/l)
- W przypadku gorączki neutropenicznej (gorączka nieznanego pochodzenia bez klinicznie lub mikrobiologicznie potwierdzonego zakażenia z bezwzględną liczbą neutrofili <1,0 x 10⁹/l, temperaturą >38,3°C lub temperaturą >38°C utrzymującą się przez ponad jedną godzinę)
- W przypadku małopłytkowości stopnia 3. do 4. (liczba płytek krwi <50×10⁹/l)
W powyższych przypadkach należy zmniejszyć dawkę oksaliplatyny z 85 do 65 mg/m² pc. (w leczeniu raka odbytnicy i okrężnicy z przerzutami) lub zastosować dawkę 75 mg/m² pc. (w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy). Dodatkowo należy zmniejszyć dawkę 5-fluorouracylu.
Wpływ na układ oddechowy
W przypadku wystąpienia niewyjaśnionych objawów ze strony układu oddechowego, takich jak kaszel bez wydzieliny, duszności, trzeszczenia lub nacieki płucne w badaniu radiologicznym, należy przerwać podawanie oksaliplatyny do czasu przeprowadzenia dalszych badań płuc, które wykluczą obecność choroby śródmiąższowej lub zwłóknienia płuc26.
Wydłużenie odstępu QT
Wydłużenie odstępu QT może zwiększać ryzyko wystąpienia komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym częstoskurczu wielokształtnego (Torsade de Pointes), który może prowadzić do zgonu. Długość odstępu QT należy dokładnie i regularnie monitorować przed podaniem oksaliplatyny oraz po zakończeniu jej podawania. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów27:
- z wywiadem wydłużenia odstępu QT
- ze skłonnością do wydłużenia odstępu QT
- z zaburzeniami równowagi elektrolitowej, takimi jak hipokaliemia, hipokalcemia lub hipomagnezemia
W przypadku wydłużenia odstępu QT leczenie oksaliplatyną należy przerwać.
Rabdomioliza
Podczas leczenia oksaliplatyną odnotowano przypadki rabdomiolizy, w tym przypadki prowadzące do zgonu. W przypadku bólu mięśni lub obrzęku z jednoczesnym osłabieniem, gorączką lub ciemnym zabarwieniem moczu, leczenie oksaliplatyną należy przerwać. W przypadku potwierdzenia rozpoznania rabdomiolizy należy wdrożyć odpowiednie leczenie. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku jednoczesnego stosowania oksaliplatyny i produktów leczniczych związanych z rabdomiolizą28.
Wpływ na wątrobę
W razie nieprawidłowych wyników testów czynnościowych wątroby lub nadciśnienia wrotnego, które ewidentnie nie są zależne od przerzutów w wątrobie, należy rozważyć bardzo rzadko występujące zaburzenia naczyń wątrobowych wywołane produktem leczniczym29.
Efekty immunosupresyjne i szczepienia
Podawanie żywych lub żywych atenuowanych szczepionek pacjentom z osłabioną odpornością przez środki chemioterapeutyczne może prowadzić do poważnych lub śmiertelnych zakażeń. Należy unikać szczepienia żywą szczepionką pacjentów otrzymujących oksaliplatynę. Można stosować szczepionki zabite lub inaktywowane, jednakże odpowiedź na takie szczepionki może być zmniejszona30.
Zagadnienia związane z ciążą i płodnością
Oksaliplatyny nie należy stosować u kobiet w ciąży (patrz punkt 4.6)31.
W badaniach nieklinicznych z oksaliplatyną zaobserwowano działanie genotoksyczne. Dlatego zaleca się, aby mężczyźni leczeni oksaliplatyną nie planowali dzieci podczas i do 6 miesięcy po zakończeniu leczenia. Dodatkowo powinni oni rozważyć możliwość zasięgnięcia porady dotyczącej przechowywania nasienia przed leczeniem, ze względu na potencjalne nieodwracalne działanie oksaliplatyny na płodność32.
Kobiety nie powinny zachodzić w ciążę podczas leczenia oksaliplatyną i powinny stosować skuteczną antykoncepcję33.
Specjalne ostrzeżenie dotyczące podania dootrzewnowego
W przypadku podania oksaliplatyny dootrzewnowo (sposób podania poza zarejestrowanymi wskazaniami) może wystąpić krwawienie do jamy otrzewnej34.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania