Wpływ oksaliplatyny na płodność, ciążę i laktację

Oksaliplatyna jako substancja cytotoksyczna stosowana w leczeniu onkologicznym wymaga szczególnych środków ostrożności w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny zostać przekazane pacjentkom przez lekarzy prowadzących leczenie preparatem Oxaliplatinum Accord (5 mg/ml).¹

Stosowanie w ciąży

Aktualnie nie dysponujemy wystarczającymi danymi dotyczącymi bezpieczeństwa stosowania oksaliplatyny u kobiet w ciąży. Należy podkreślić, że badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały toksyczne działanie preparatu na procesy reprodukcyjne.²

W związku z powyższym, nie zaleca się stosowania oksaliplatyny w następujących przypadkach:

• U kobiet w ciąży – ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu
• U kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod antykoncepcyjnych

³

Lekarz może rozważyć zastosowanie terapii oksaliplatyną u kobiety w ciąży wyłącznie po spełnieniu następujących warunków:

1. Szczegółowe przedstawienie pacjentce ryzyka związanego z terapią dla rozwijającego się płodu
2. Uzyskanie świadomej zgody pacjentki na podjęcie leczenia

⁴

Niezwykle istotna jest odpowiednia antykoncepcja u pacjentek poddawanych leczeniu oksaliplatyną. Kobiety powinny stosować skuteczne metody zapobiegania ciąży nie tylko podczas terapii, ale również przez 4 miesiące po jej zakończeniu.⁵

Karmienie piersią

W kontekście wpływu oksaliplatyny na karmienie piersią, istotne jest, że dotychczas nie przeprowadzono badań oceniających wydzielanie tego związku do mleka kobiecego.⁶

Z uwagi na brak danych dotyczących bezpieczeństwa oraz potencjalne ryzyko dla dziecka, karmienie piersią jest przeciwwskazane u kobiet otrzymujących oksaliplatynę. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności przerwania karmienia piersią na czas terapii tym lekiem.⁷

Wpływ na płodność

Oksaliplatyna może istotnie wpływać na zdolności rozrodcze zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.⁸ Jest to związane z potencjalnymi właściwościami genotoksycznymi tego związku, które mogą prowadzić do uszkodzeń materiału genetycznego w komórkach rozrodczych.

Z tego powodu pacjenci obojga płci powinni stosować odpowiednie metody antykoncepcji przez określony czas:

• Kobiety – podczas terapii oraz przez 4 miesiące po jej zakończeniu
• Mężczyźni – podczas terapii oraz przez 6 miesięcy po jej zakończeniu

⁹

Lekarz powinien poinformować pacjentów planujących potomstwo w przyszłości o potencjalnym ryzyku zaburzeń płodności związanych z terapią oksaliplatyną. W zależności od sytuacji klinicznej, warto rozważyć konsultację w zakresie możliwości zachowania płodności (np. krioprezerwacja nasienia u mężczyzn, krioprezerwacja oocytów u kobiet) przed rozpoczęciem leczenia.

Zalecenia dla lekarzy kwalifikujących do leczenia oksaliplatyną

Lekarze kwalifikujący pacjentki w wieku rozrodczym do leczenia preparatem Oxaliplatinum Accord (5 mg/ml) powinni:

1. Wykonać test ciążowy przed rozpoczęciem terapii
2. Szczegółowo omówić z pacjentką ryzyko związane z potencjalnym wpływem leku na płód
3. Poinformować o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przed, w trakcie i po zakończeniu leczenia
4. Wyjaśnić przeciwwskazania dotyczące karmienia piersią w trakcie terapii
5. Omówić potencjalny wpływ leczenia na płodność w przyszłości
6. W przypadku mężczyzn – przekazać informację o konieczności stosowania antykoncepcji przez 6 miesięcy po zakończeniu terapii

W przypadku wystąpienia ciąży w trakcie leczenia oksaliplatyną, pacjentka powinna niezwłocznie poinformować o tym fakcie lekarza prowadzącego, który dokona indywidualnej oceny ryzyka i podejmie decyzję o dalszym postępowaniu terapeutycznym.