Specjalne ostrzeżenia
Olanzapine Aurovitas

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Olanzapine Aurovitas

Stosowanie olanzapiny wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwość wystąpienia szeregu działań niepożądanych. Poprawa stanu klinicznego pacjenta przyjmującego leki przeciwpsychotyczne może nastąpić dopiero po upływie kilku dni lub tygodni, dlatego konieczna jest dokładna obserwacja pacjenta w początkowym okresie leczenia.¹

Przeciwwskazania u pacjentów z otępieniem

Olanzapina nie jest zalecana do stosowania u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. W badaniach klinicznych u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z otępieniem odnotowano dwukrotnie wyższą śmiertelność w grupie przyjmującej olanzapinę (3,5%) w porównaniu do placebo (1,5%). Zwiększona śmiertelność występowała niezależnie od dawki (średnia dobowa dawka wynosiła 4,4 mg) oraz czasu trwania terapii.²

Czynnikami zwiększającymi ryzyko zgonu były: wiek powyżej 65 lat, utrudnienie połykania, sedacja, niedożywienie i odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Niezależnie od tych czynników, śmiertelność była wyższa w grupie pacjentów leczonych olanzapiną. ^{65 lat, utrudnienie połykania, sedacja, niedożywienie i odwodnienie, choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez aspiracji) lub jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Jednak śmiertelność była większa wśród pacjentów leczonych olanzapiną niż w grupie pacjentów leczonych placebo, niezależnie od tych czynników ryzyka.”>3}

W tych samych badaniach odnotowano trzykrotnie wyższą częstość występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny) u pacjentów przyjmujących olanzapinę (1,3%) w porównaniu z grupą placebo (0,4%). Zidentyfikowano czynniki ryzyka takich zdarzeń, w tym wiek powyżej 75 lat oraz otępienie naczyniowe lub mieszane. Należy zaznaczyć, że skuteczność olanzapiny nie została potwierdzona w tych badaniach. ^{75 lat, otępienie naczyniowe lub mieszane uznano za czynniki ryzyka wystąpienia niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych w związku z leczeniem olanzapiną. Skuteczność olanzapiny nie została ustalona w tych badaniach.”>4}

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy związanej z przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych obserwowano częste nasilenie objawów parkinsonizmu oraz omamy występujące częściej niż w grupie placebo. Co więcej, olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych u tych pacjentów.⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny to stan zagrażający życiu, związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN obejmują: wysoką gorączkę, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości oraz objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardię, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca). Dodatkowo może wystąpić wzrost aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek.⁶

W przypadku wystąpienia objawów ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych objawów ZZN, należy natychmiast przerwać podawanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny.⁷

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas terapii olanzapiną niezbyt często obserwowano hiperglikemię i/lub rozwój lub nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. U niektórych pacjentów odnotowano wcześniejszy przyrost masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁸

Zaleca się odpowiednią kontrolę stanu klinicznego zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. U pacjentów leczonych olanzapiną należy monitorować stężenie glukozy we krwi:⁹

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie raz na rok

Należy obserwować pacjentów pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie badani w celu wykrycia pogorszonej kontroli glikemii.¹⁰

Masa ciała powinna być kontrolowana:¹¹

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany stężenia lipidów. W przypadku ich wystąpienia należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹²

U pacjentów otrzymujących olanzapinę należy monitorować stężenie lipidów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:¹³

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie co 5 lat

Aktywność przeciwcholinergiczna

Chociaż olanzapina wykazuje działanie przeciwcholinergiczne in vitro, to w badaniach klinicznych obserwowano niską częstość występowania związanych z tym objawów. Jednak ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne z olanzapiną u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując lek pacjentom z rozrostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi schorzeniami.¹⁴

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie na początku leczenia. Należy zachować ostrożność i wykonywać badania kontrolne u pacjentów:¹⁵

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobowokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać stosowanie olanzapiny.¹⁶

Neutropenia

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów:¹⁷

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (niezależnie od przyczyny)
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię lub chemioterapię
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano występowanie neutropenii.¹⁸

Przerwanie leczenia

W rzadkich przypadkach (≥ 0,01% do < 0,1%) nagłego przerwania leczenia olanzapiną zgłaszano ostre objawy, takie jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.<sup data-drug="Olanzapine Aurovitas" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Rzadko (≥ 0,01% do 19

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥ 500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF < 500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało u pacjentów leczonych olanzapiną niezbyt często (0,1% do 1%). Nie stwierdzono jednak istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo.<sup data-drug="Olanzapine Aurovitas" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥ 500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF 20

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu olanzapiny z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, zwłaszcza u:²¹

• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥ 0,1% i < 1%) zgłaszano występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Chociaż związek przyczynowo-skutkowy między tym zjawiskiem a leczeniem olanzapiną nie został ustalony, należy pamiętać, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej. Dlatego wszystkie możliwe czynniki ryzyka, np. unieruchomienie, powinny być wcześnie rozpoznane i wdrożone odpowiednie działania prewencyjne.<sup data-drug="Olanzapine Aurovitas" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas leczenia olanzapiną, niezbyt często (≥ 0,1% i 22

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny głównie na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Wykazano in vitro antagonizm olanzapiny wobec dopaminy, co może oznaczać potencjalne działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²³

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub narażonych na czynniki obniżające próg drgawkowy. Napady drgawek zgłaszano niezbyt często u pacjentów leczonych olanzapiną, przy czym w większości przypadków odnotowywano wcześniejsze napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁴

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały istotnie statystycznie rzadziej podczas leczenia olanzapiną. Jednak ryzyko późnych dyskinez rośnie wraz z czasem leczenia, dlatego w przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta przyjmującego olanzapinę, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu leku objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero się pojawić.²⁵

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych olanzapiny u pacjentów w podeszłym wieku niezbyt często obserwowano przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65. roku życia.²⁶

Nagły zgon sercowy

Według danych po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu, u pacjentów stosujących ten lek zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe niż u pacjentów nieprzyjmujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano, że ryzyko to jest porównywalne z ryzykiem dla innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁷

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁸

Substancje pomocnicze

Fenyloalanina: Olanzapine Aurovitas w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią. Zawartość aspartamu w poszczególnych dawkach wynosi:²⁹

Olanzapine Aurovitas zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁰