Właściwości farmakokinetyczne leku Nicorette Classic Gum

Nicorette Classic Gum to preparat zawierający nikotynę jako substancję czynną, dostępny w dawkach 2 mg i 4 mg w postaci gumy do żucia leczniczej. Preparat zawiera kompleks 20% żywicy nikotynowej – odpowiednio 10 mg (guma 2 mg) lub 20 mg (guma 4 mg). Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakokinetycznych tego preparatu.¹

Wchłanianie nikotyny z gumy leczniczej

Nikotyna z gumy Nicorette Classic Gum jest łatwo wchłaniana przez błonę śluzową jamy ustnej. Jej wykrywalne stężenia we krwi pojawiają się bardzo szybko – już po 5-7 minutach od rozpoczęcia żucia. Maksymalne stężenie osiągane jest po około 5-10 minutach od zakończenia żucia. Ważną cechą tego procesu jest to, że stężenia we krwi są w przybliżeniu proporcjonalne do ilości nikotyny uwalnianej podczas żucia, przy czym jest mało prawdopodobne, aby przekraczały one stężenia osiągane podczas palenia papierosów.²

Ilość nikotyny uwalnianej z jednej gumy jest ściśle uzależniona od techniki żucia – kluczową rolę odgrywa intensywność oraz czas żucia. Wchłanianie zależy od ilości uwolnionej nikotyny oraz strat w jamie ustnej spowodowanych jej połknięciem lub zwiększonym wydzielaniem śliny. Warto zaznaczyć, że układowa dostępność połkniętej nikotyny jest niższa z powodu wątrobowego efektu pierwszego przejścia. W przeciwieństwie do palenia papierosów, stosowanie gumy rzadko powoduje wysokie i gwałtownie narastające stężenie nikotyny.³

Uwalnianie nikotyny i osiągane stężenia w osoczu

Badania farmakokinetyczne wykazały, że z gumy w dawce 2 mg uwalnia się średnio około 1,4 mg nikotyny, natomiast z gumy 4 mg – około 3,4 mg nikotyny. Jest to istotna informacja, gdyż nie cała nominalna ilość substancji czynnej zostaje uwolniona podczas żucia.⁴

Przy standardowym żuciu gumy Nicorette Classic Gum w dawce 2 mg (co 2 sekundy przez 30 minut), stężenie nikotyny w stanie stacjonarnym w osoczu wynosi 12-14 ng/ml. W warunkach rzeczywistych stężenie we krwi po podaniu gumy 2 mg wynosi zazwyczaj około 9 ng/ml, co stanowi około 1/3 stężenia uzyskiwanego podczas palenia papierosów.⁵

W przypadku gumy w dawce 4 mg, przy tej samej technice żucia (co 2 sekundy przez 30 minut), stężenie nikotyny w stanie stacjonarnym w osoczu osiąga wartości 25-26 ng/ml. W praktyce stężenie po podaniu gumy 4 mg wynosi około 20 ng/ml, co podobnie jak w przypadku niższej dawki, stanowi około 1/3 stężenia osiąganego podczas palenia papierosów.⁶

Dystrybucja nikotyny w organizmie

Po podaniu dożylnym nikotyny, jej objętość dystrybucji wynosi około 2-3 l/kg, co wskazuje na szeroki zakres rozmieszczenia w tkankach organizmu. Okres półtrwania nikotyny jest relatywnie krótki i wynosi od 2 do 3 godzin.⁷

Istotną cechą farmakokinetyczną nikotyny jest jej niskie wiązanie z białkami osocza – poniżej 5%. Sprawia to, że zmiany stopnia wiązania z białkami osocza, które mogą wynikać z jednoczesnego stosowania innych leków lub chorobowych zaburzeń białek osoczowych, nie powodują znaczących zmian w kinetyce nikotyny.⁸

Metabolizm nikotyny

Głównym narządem odpowiedzialnym za eliminację nikotyny jest wątroba, przy czym średni klirens osoczowy wynosi około 70 l/godz. Warto zaznaczyć, że w metabolizowaniu nikotyny uczestniczą również nerki i płuca. W procesie biotransformacji powstaje ponad 20 różnych metabolitów nikotyny, które według aktualnej wiedzy wykazują mniejszą aktywność biologiczną niż związek macierzysty.⁹

Najważniejszym metabolitem nikotyny w osoczu jest kotynina, której okres półtrwania jest znacznie dłuższy niż nikotyny i wynosi od 15 do 20 godzin. Kotynina osiąga stężenia 10-krotnie wyższe niż stężenia nikotyny, co czyni ją ważnym markerem ekspozycji na nikotynę.¹⁰

Wydalanie nikotyny i jej metabolitów

Nikotyna i jej metabolity są wydalane głównie przez nerki. Głównymi metabolitami wydalanymi z moczem są:¹¹

• kotynina – stanowi około 15% wydalanej dawki
• trans-3-hydroksykotynina – stanowi około 45% wydalanej dawki

Około 10% nikotyny jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej w warunkach fizjologicznych. Wartość ta może jednak wzrosnąć nawet do 30% w przypadku zwiększonego wytwarzania moczu i obniżenia jego pH poniżej 5,0. Wskazuje to na wpływ pH moczu na proces wydalania nikotyny.¹²

Farmakokinetyka nikotyny w stanach patologicznych

Właściwości farmakokinetyczne nikotyny mogą ulegać zmianie w różnych stanach chorobowych:¹³

• Niewydolność nerek – postępująca ciężka niewydolność nerek wiąże się ze zmniejszeniem całkowitego klirensu nikotyny, co może prowadzić do zwiększenia jej stężenia we krwi
• Marskość wątroby – farmakokinetyka nikotyny:
  • nie zmienia się u pacjentów z marskością wątroby o lekkim nasileniu (5 punktów w skali Childa)
  • ulega zmianie (zmniejszenie klirensu) u pacjentów z umiarkowaną marskością wątroby (7 punktów w skali Childa)
• Hemodializa – u palących pacjentów poddawanych hemodializie obserwowano zwiększenie stężenia nikotyny

W przypadku osób w podeszłym wieku (bez innych obciążeń) obserwuje się nieznaczne zmniejszenie całkowitego klirensu nikotyny, jednak w stopniu niewymagającym modyfikacji dawkowania.¹⁴