Właściwości farmakodynamiczne enoksaparyny

Enoksaparyna sodowa, składnik aktywny produktu leczniczego Neoparin Multi, jest heparyną drobnocząsteczkową należącą do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych (kod ATC: B01AB05). Charakteryzuje się średnią masą cząsteczkową wynoszącą około 4500 daltonów i została uzyskana w procesie zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pochodzącej z błony śluzowej jelit świń.¹²

Należy podkreślić, że Neoparin Multi jest produktem leczniczym biopodobnym, co oznacza, że wykazuje podobieństwo do referencyjnego leku biologicznego pod względem jakości, aktywności biologicznej, bezpieczeństwa i skuteczności. Szczegółowe informacje dotyczące tego aspektu są dostępne na stronie internetowej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³

Aktywność przeciwzakrzepowa i mechanizm działania

Kluczową cechą farmakodynamiczną enoksaparyny sodowej jest selektywne zahamowanie aktywności czynników krzepnięcia. Substancja ta wykazuje wysoką aktywność anty-Xa wynoszącą około 100 j.m./mg, przy stosunkowo niskiej aktywności anty-IIa (przeciwtrombinowej) sięgającej około 28 j.m./mg. Stosunek tych aktywności wynosi 3,6, co stanowi o specyfice działania tego leku w porównaniu do heparyny niefrakcjonowanej.⁴

Mechanizm przeciwzakrzepowy enoksaparyny sodowej opiera się na interakcji z antytrombiną III (ATIII). To właśnie za pośrednictwem tego kofaktora realizowane jest działanie przeciwzakrzepowe leku w organizmie ludzkim.⁵

Dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne

Poza podstawową aktywnością skierowaną przeciwko czynnikom Xa i IIa, enoksaparyna sodowa wykazuje także inne właściwości biologiczne o znaczeniu klinicznym, które zostały zidentyfikowane zarówno w badaniach z udziałem zdrowych ochotników i pacjentów, jak również w modelach nieklinicznych. Do najważniejszych dodatkowych właściwości należą:⁶

• Zahamowanie innych czynników krzepnięcia zależne od ATIII, w tym czynnika VIIa
• Indukcja uwalniania endogennego inhibitora zależnej od czynnika tkankowego drogi krzepnięcia (TFPI – Tissue Factor Pathway Inhibitor)
• Zmniejszenie uwalniania czynnika von Willebranda (vWF) ze śródbłonka naczyniowego do krwioobiegu

Wymienione powyżej mechanizmy przyczyniają się do całościowego efektu przeciwzakrzepowego enoksaparyny sodowej i rozszerzają jej spektrum działania farmakologicznego.⁷

Wpływ na parametry układu krzepnięcia

Enoksaparyna sodowa wykazuje zróżnicowany wpływ na parametry układu krzepnięcia w zależności od zastosowanej dawki:

• W dawkach profilaktycznych lek nie wpływa w istotny sposób na wartość czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT)
• W dawkach terapeutycznych lek może wydłużać wartość aPTT o 1,5–2,2 razy w stosunku do czasu kontrolnego przy maksymalnej aktywności farmakologicznej

Ta zależna od dawki modulacja parametrów koagulologicznych ma istotne znaczenie przy monitorowaniu terapii oraz dostosowywaniu schematu dawkowania w różnych wskazaniach klinicznych.⁸

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Rozszerzona profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacjach ortopedycznych

Skuteczność i bezpieczeństwo enoksaparyny sodowej w rozszerzonej profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po zabiegach ortopedycznych zostały potwierdzone w badaniach klinicznych. W badaniu z podwójnie ślepą próbą oceniającym przedłużoną profilaktykę u pacjentów po alloplastyce stawu biodrowego wykazano znaczące korzyści kliniczne.⁹

W badaniu wzięło udział 179 pacjentów bez żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, którzy podczas hospitalizacji otrzymywali enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie. Po wypisaniu ze szpitala pacjentów zrandomizowano do dwóch grup:

• Grupa otrzymująca enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie (n=90)
• Grupa otrzymująca placebo (n=89)

Leczenie w obu grupach prowadzono przez okres 3 tygodni. Analiza wyników wykazała, że częstość występowania zakrzepicy żył głębokich była istotnie niższa w grupie leczonej enoksaparyną sodową w porównaniu z grupą placebo. Co szczególnie istotne, w badanej grupie nie odnotowano przypadków zatorowości płucnej, a także nie wystąpiły epizody poważnego krwawienia, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku w kontekście przedłużonej profilaktyki przeciwzakrzepowej.¹⁰

Skład produktu leczniczego

Neoparin Multi jest dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 10 000 j.m. (100 mg)/ml w wielodawkowych fiolkach o różnych objętościach.¹¹

Należy zwrócić uwagę, że produkt zawiera alkohol benzylowy jako substancję pomocniczą o znanym działaniu.¹²