Właściwości farmakodynamiczne leku Mirena

System terapeutyczny domaciczny Mirena zawiera 52 mg lewonorgestrelu, uwalniając średnio 20 mikrogramów substancji czynnej na dobę w ciągu pierwszego roku stosowania. Lek należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako plastikowy system terapeutyczny domaciczny z progestagenem (kod ATC: G 02 BA 03).¹

Mechanizm działania lewonorgestrelu

Lewonorgestrel jest progestagenem o właściwościach antyestrogenowych, który znalazł szerokie zastosowanie w ginekologii. Występuje jako składnik progestagenowy w doustnych środkach antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii zastępczej, a także samodzielnie w antykoncepcji progestagenowej doustnej lub implantach podskórnych. W przypadku systemu Mirena substancja ta jest podawana bezpośrednio do jamy macicy, co umożliwia stosowanie bardzo małej dawki dobowej dzięki bezpośredniemu uwalnianiu hormonu do narządu docelowego.²

Miejscowe działanie w jamie macicy

System Mirena wykazuje przede wszystkim miejscowe działanie progestagenowe w jamie macicy. Wysokie stężenie lewonorgestrelu w błonie śluzowej macicy powoduje zmniejszenie liczby receptorów estrogenowych i progesteronowych. W konsekwencji endometrium staje się niewrażliwe na krążący estradiol, co prowadzi do zahamowania jego wzrostu. Podczas stosowania systemu Mirena obserwuje się charakterystyczne zmiany morfologiczne endometrium oraz słabe reakcje miejscowe na ciało obce.³

Mechanizm antykoncepcyjny systemu Mirena obejmuje kilka elementów:

• Zagęszczenie śluzu szyjkowego – zapobiega przedostawaniu się plemników przez kanał szyjki macicy⁴
• Modyfikacja środowiska miejscowego – środowisko w macicy i jajowodach hamuje ruchliwość i czynność plemników, co zapobiega zapłodnieniu⁵
• Hamowanie owulacji – występuje u niektórych kobiet stosujących system Mirena⁶

Skuteczność antykoncepcyjna

Skuteczność działania antykoncepcyjnego systemu Mirena została udokumentowana w obszernych badaniach klinicznych. W pięciu dużych badaniach uczestniczyło 3330 kobiet stosujących system Mirena. Dodatkowo przeprowadzono przedłużone badanie z udziałem 362 kobiet, z których 221 ukończyło 8. rok stosowania, co pozwoliło ocenić skuteczność antykoncepcyjną podczas użytkowania systemu przez okres dłuższy niż 5 lat.⁷

W badaniach tych wykazano, że wskaźnik Pearla (liczba ciąż na 100 kobiet stosujących dany środek antykoncepcyjny przez jeden rok) podczas stosowania produktu Mirena w latach 6-8 wynosił zaledwie 0,28 [95% CI (0,03; 1,00)]. Natomiast w 6. roku stosowania wskaźnik ten wynosił 0,35 [95% CI (0,01; 1,95)].⁸

*metoda Kaplana-Meiera

Należy podkreślić, że odsetki zawodności obejmują także ciąże, do których doszło w związku z niewykrytymi wydaleniami systemu lub perforacjami. Podobną skuteczność działania antykoncepcyjnego stwierdzono w dużym badaniu po wprowadzeniu produktu do obrotu, które objęło ponad 17000 kobiet stosujących system Mirena.⁹

Istotną zaletą systemu Mirena jest fakt, że jego skuteczność antykoncepcyjna nie zależy od codziennego stosowania przez pacjentkę. Dlatego odsetek ciąż przy „typowym stosowaniu” jest zbliżony do obserwowanego w kontrolowanych badaniach klinicznych określanego jako „idealne stosowanie”.¹⁰

Wpływ na płodność

Stosowanie systemu Mirena nie wpływa negatywnie na płodność kobiet w przyszłości. Badania wykazały, że u 80% kobiet planujących ciążę doszło do zapłodnienia w ciągu 12 miesięcy od usunięcia systemu.¹¹

Wpływ na charakter krwawień

Zmiany charakteru krwawień podczas stosowania systemu Mirena są bezpośrednim skutkiem działania lewonorgestrelu na błonę śluzową trzonu macicy i nie mają wpływu na cykl owulacyjny. U kobiet z różnym przebiegiem krwawienia miesiączkowego nie obserwuje się istotnych różnic w rozwoju pęcherzyków, owulacji ani w wydzielaniu estradiolu i progesteronu.¹²

W pierwszych miesiącach stosowania systemu Mirena może zwiększyć się ilość plamień, co jest związane z procesem hamowania zmian endometrium. Następnie, w wyniku silnego zahamowania zmian endometrium, obserwuje się skrócenie czasu trwania oraz zmniejszenie obfitości krwawienia miesiączkowego. U wielu pacjentek niewielkie krwawienie stopniowo zmniejsza się, aż do całkowitego ustąpienia.¹³

Ważne jest, że nawet pomimo braku krwawienia miesiączkowego, u pacjentek stosujących system Mirena czynność jajników oraz stężenie estradiolu pozostają prawidłowe.¹⁴

Zastosowanie w leczeniu nadmiernych krwawień miesiączkowych

System Mirena wykazuje wysoką skuteczność w leczeniu nadmiernych krwawień miesiączkowych. U kobiet miesiączkujących w czasie używania systemu Mirena, utrata krwi menstruacyjnej zmniejszyła się o 62-94% pod koniec trzeciego miesiąca i o 71-95% pod koniec szóstego miesiąca stosowania.¹⁵

Badania porównawcze z procedurami ablacji lub resekcji błony śluzowej macicy wykazały, że system Mirena charakteryzuje się podobną skutecznością w zmniejszaniu utraty krwi miesiączkowej przez okres do dwóch lat. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku krwawień wywoływanych przez włókniaki podśluzówkowe skuteczność leczenia może być mniejsza.¹⁶

Ograniczenie obfitości krwawień miesiączkowych przekłada się na zwiększenie stężenia hemoglobiny we krwi. Dodatkowo, system Mirena wykazuje korzystne działanie w łagodzeniu bólów miesiączkowych.¹⁷