Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Ezomeprazol, jako inhibitor pompy protonowej, może wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji lekowych, które wymagają szczególnej uwagi podczas stosowania preparatu Mesopral.¹

Wpływ ezomeprazolu na właściwości farmakokinetyczne innych leków

Inhibitory proteaz

Ezomeprazol może znacząco wpływać na skuteczność niektórych inhibitorów proteaz stosowanych w leczeniu zakażeń HIV. Interakcje te mogą wynikać zarówno ze zmian pH soku żołądkowego, jak i z innych mechanizmów, nie w pełni jeszcze poznanych.²

Szczególną uwagę należy zwrócić na następujące leki:

• Atazanawir – jednoczesne podawanie omeprazolu (40 mg raz na dobę) z atazanawirem 300 mg / rytonawirem 100 mg powoduje znaczne (około 75%) zmniejszenie ekspozycji na atazanawir. Nawet zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje tego efektu. Ze względu na podobieństwo farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, jednoczesne stosowanie ezomeprazolu i atazanawiru nie jest zalecane.³
• Nelfinawir – omeprazol (40 mg raz na dobę) zmniejsza średnią ekspozycję na nelfinawir o 36-39% oraz na jego aktywny metabolit M8 o 75-92%. Jednoczesne stosowanie nelfinawiru z ezomeprazolem jest przeciwwskazane.⁴
• Sakwinawir – stwierdzono wzrost stężenia sakwinawiru (80-100%) podczas jednoczesnego stosowania z omeprazolem (40 mg raz na dobę).⁵
• Darunawir, amprenawir, lopinawir – omeprazol w dawce 20 mg nie wpływa na ekspozycję na darunawir (przyjmowany z rytonawirem) oraz amprenawir (przyjmowany z rytonawirem). Również nie zaobserwowano wpływu na ekspozycję na lopinawir (z rytonawirem) przy dawce omeprazolu 40 mg.⁶

Metotreksat

U niektórych pacjentów obserwowano zwiększenie stężeń metotreksatu podczas jednoczesnego podawania z inhibitorami pompy protonowej. W przypadku stosowania metotreksatu w wysokich dawkach, należy rozważyć czasowe przerwanie leczenia ezomeprazolem, aby uniknąć potencjalnie niebezpiecznego wzrostu stężenia leku we krwi.⁷

Takrolimus

Opisywano zwiększenie stężenia takrolimusu w surowicy podczas jednoczesnego stosowania z ezomeprazolem. U pacjentów otrzymujących jednocześnie takrolimus i ezomeprazol zaleca się wzmożone monitorowanie stężeń takrolimusu, a także czynności nerek (klirensu kreatyniny) i w razie konieczności dostosowanie dawkowania takrolimusu.⁸

Produkty lecznicze, których wchłanianie zależy od pH

Ezomeprazol, podobnie jak inne inhibitory pompy protonowej, zmniejsza kwaśność soku żołądkowego, co może wpływać na wchłanianie leków zależne od pH. Obserwuje się następujące efekty:⁹

• Zmniejszone wchłanianie: ketokonazol, itrakonazol, erlotynib¹⁰
• Zwiększone wchłanianie: digoksyna – jednoczesne podawanie omeprazolu (20 mg na dobę) i digoksyny powodowało 10% zwiększenie biodostępności digoksyny (do 30% u niektórych pacjentów). Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu wysokich dawek ezomeprazolu u osób starszych przyjmujących digoksynę i rozważyć monitorowanie stężenia digoksyny.¹¹

Produkty lecznicze metabolizowane przez izoenzym CYP2C19

Ezomeprazol hamuje aktywność głównego izoenzymu CYP2C19 odpowiedzialnego za jego metabolizm. Jednoczesne stosowanie z lekami metabolizowanymi przez ten izoenzym może powodować zwiększenie ich stężenia w osoczu i konieczność modyfikacji dawkowania. Dotyczy to szczególnie:¹²

• Diazepam – jednoczesne podanie ezomeprazolu w dawce 30 mg powoduje zmniejszenie o 45% klirensu diazepamu¹³
• Fenytoina – u pacjentów z padaczką leczonych fenytoiną, jednoczesne podanie ezomeprazolu w dawce 40 mg powoduje zwiększenie stężenia fenytoiny w osoczu o 13%. Zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny na początku i po zakończeniu leczenia ezomeprazolem.¹⁴
• Worykonazol – jednoczesne stosowanie omeprazolu (40 mg raz na dobę) zwiększa Cmax oraz AUCτ worykonazolu odpowiednio o 15% i 41%¹⁵
• Cylostazol – omeprazol (40 mg) zwiększa Cmax i AUC cylostazolu o odpowiednio 18% i 26%, a jednego z jego aktywnych metabolitów o 29% i 69%¹⁶
• Cyzapryd – ezomeprazol (40 mg) zwiększa AUC cyzaprydu o 32% i wydłuża okres półtrwania o 31%, bez istotnego wpływu na maksymalne stężenie w osoczu. Nie zaobserwowano dodatkowego wydłużenia odstępu QT.¹⁷
• Inne leki: cytalopram, imipramina, klomipramina – możliwe zwiększenie stężeń w osoczu wymagające dostosowania dawki¹⁸

Warfaryna i pochodne kumaryny

W badaniach klinicznych, podczas jednoczesnego stosowania ezomeprazolu w dawce 40 mg na dobę u pacjentów leczonych warfaryną, wartości czasu krzepnięcia były w zakresie wartości dopuszczalnych. Jednak w praktyce klinicznej zaobserwowano pojedyncze przypadki istotnego zwiększenia wartości współczynnika INR. W związku z tym zaleca się monitorowanie INR podczas rozpoczynania i kończenia terapii ezomeprazolem u pacjentów stosujących warfarynę lub inne pochodne kumaryny.¹⁹

Klopidogrel

Wyniki badań u zdrowych ochotników wykazały interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne pomiędzy klopidogrelem a ezomeprazolem. Jednoczesne stosowanie ezomeprazolu (40 mg dziennie) z klopidogrelem powoduje zmniejszenie ekspozycji na czynny metabolit klopidogrelu średnio o 40% oraz prowadzi do zmniejszenia hamowania agregacji płytek średnio o 14%. Nawet przy mniejszych dawkach (ezomeprazol 20 mg z kwasem acetylosalicylowym 81 mg) obserwowano podobne zmniejszenie ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu. Ze względów bezpieczeństwa nie zaleca się jednoczesnego stosowania ezomeprazolu i klopidogrelu.²⁰

Produkty lecznicze nie wykazujące klinicznie istotnych interakcji

Amoksycylina i chinidyna nie wykazują istotnych klinicznie interakcji z ezomeprazolem.²¹

W krótkotrwałych badaniach nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych między ezomeprazolem a naproksenem lub rofekoksybem.²²

Wpływ innych produktów leczniczych na właściwości farmakokinetyczne ezomeprazolu

Produkty lecznicze hamujące CYP2C19 i CYP3A4

Ezomeprazol jest metabolizowany przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4. Jednoczesne podawanie z lekami hamującymi te enzymy może prowadzić do zwiększenia ekspozycji na ezomeprazol:²³

• Klarytromycyna (500 mg dwa razy na dobę) – hamuje CYP3A4 i powoduje dwukrotne zwiększenie ekspozycji na ezomeprazol²⁴
• Worykonazol – hamuje CYP2C19 i CYP3A4, zwiększając AUCτ ezomeprazolu o 280%²⁵

Rutynowe dostosowanie dawki ezomeprazolu nie jest wymagane w powyższych przypadkach. Należy jednak rozważyć zmniejszenie dawki u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby przy konieczności długotrwałego leczenia.²⁶

Produkty lecznicze indukujące CYP2C19 i CYP3A4

Substancje indukujące aktywność CYP2C19 lub CYP3A4 (np. ryfampicyna, dziurawiec) mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia ezomeprazolu w surowicy poprzez zwiększenie tempa jego metabolizmu. Może to skutkować osłabieniem efektu terapeutycznego leku.²⁷

Interakcje ezomeprazolu z alkoholem

Chociaż w dostępnej charakterystyce produktu leczniczego Mesopral nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji ezomeprazolu z alkoholem, należy mieć na uwadze potencjalne oddziaływania mogące wystąpić podczas łącznego stosowania.

Alkohol może wpływać na działanie ezomeprazolu poprzez kilka mechanizmów:

• Zwiększone ryzyko podrażnienia błony śluzowej żołądka – alkohol sam w sobie ma działanie drażniące na błonę śluzową przewodu pokarmowego, co może osłabiać ochronne działanie ezomeprazolu i nasilać objawy choroby wrzodowej
• Potencjalne interakcje metaboliczne – alkohol jest metabolizowany głównie przez enzymy wątrobowe, co może teoretycznie wpływać na metabolizm ezomeprazolu przez układ enzymatyczny CYP450
• Nasilenie działań niepożądanych – jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać niektóre działania niepożądane ezomeprazolu, takie jak bóle głowy, zawroty głowy czy senność

Najważniejsze jest, aby pacjent był świadomy, że spożywanie alkoholu podczas leczenia ezomeprazolem może zmniejszać skuteczność terapii, szczególnie w przypadku chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu żołądkowego (choroba wrzodowa, refluks żołądkowo-przełykowy). Ponadto, alkohol może nasilać niektóre objawy chorób przewodu pokarmowego, maskując tym samym skuteczność leczenia ezomeprazolem.

Zaleca się unikanie lub znaczne ograniczenie spożycia alkoholu podczas stosowania ezomeprazolu, szczególnie u pacjentów z chorobą wrzodową, refluksem żołądkowo-przełykowym oraz zapaleniem błony śluzowej żołądka.

Tabela interakcji ezomeprazolu z innymi produktami leczniczymi