Właściwości farmakodynamiczne
Mesopral 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne ezomeprazolu

Ezomeprazol, składnik aktywny leku Mesopral, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej, stosowanych w chorobach związanych z zaburzeniami wydzielania kwasu solnego w żołądku (kod ATC: A02BC05). Jest to S-izomer omeprazolu, który wykazuje specyficzne działanie hamujące na pompę protonową w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka, co prowadzi do zmniejszenia wydzielania kwasu solnego. Należy zauważyć, że właściwości farmakodynamiczne obydwu izomerów (R i S) omeprazolu są podobne.¹

Mechanizm działania

Ezomeprazol działa jako słaba zasada, która gromadzi się w silnie kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tym miejscu ulega przekształceniu do czynnej postaci, która hamuje aktywność enzymu pompy protonowej H+K+-ATP-azy. Poprzez ten mechanizm dochodzi do zahamowania zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego w żołądku.²

Efekty farmakodynamiczne

Działanie ezomeprazolu po doustnym podaniu dawki 20 mg lub 40 mg rozpoczyna się w ciągu jednej godziny od przyjęcia leku. Badania wykazały, że ezomeprazol w dawce 20 mg przyjmowany raz na dobę przez 5 dni powoduje znaczące zmniejszenie maksymalnego wydzielania kwasu solnego – aż o 90% po stymulacji pentagastryną (pomiar wykonywany 6-7 godzin po podaniu leku w piątym dniu leczenia).³

U pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku (GERD), ezomeprazol wykazuje zdolność do utrzymywania pH żołądka powyżej wartości 4 przez znaczną część doby. Po 5 dniach stosowania leku w dawce 20 mg, pH w żołądku utrzymywało się powyżej 4 przez 13 godzin w ciągu doby, natomiast przy dawce 40 mg – przez 17 godzin. Odsetek pacjentów, u których pH soku żołądkowego przekraczało wartość 4 przez co najmniej 8, 12 lub 16 godzin, wynosił odpowiednio:

• dla dawki 20 mg: 76%, 54% i 24%
• dla dawki 40 mg: 97%, 92% i 56%

⁴

Istnieje wyraźny związek między hamowaniem wydzielania kwasu solnego a ekspozycją na ezomeprazol, co potwierdzono analizą AUC (pola pod krzywą) jako zastępczego parametru dla stężeń leku w osoczu.⁵

Skuteczność kliniczna

Refluksowe zapalenie przełyku

Ezomeprazol wykazuje wysoką skuteczność w leczeniu zmian związanych z refluksowym zapaleniem przełyku. Wyleczenie udaje się osiągnąć u około 78% pacjentów po 4 tygodniach leczenia dawką 40 mg raz na dobę. Wydłużenie terapii do 8 tygodni zwiększa odsetek wyleczeń do 93%.⁶

Eradykacja Helicobacter pylori

Terapia złożona z ezomeprazolu w dawce 20 mg podawanego dwa razy na dobę wraz z odpowiednimi antybiotykami przez okres jednego tygodnia prowadzi do eliminacji zakażenia Helicobacter pylori u około 90% pacjentów. W przypadku niepowikłanej choroby wrzodowej dwunastnicy, po skutecznej eradykacji H. pylori nie ma konieczności kontynuowania terapii lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego w celu wyleczenia wrzodu oraz ustąpienia objawów klinicznych.⁷

Krwawienie z wrzodu trawiennego

Przeprowadzono randomizowane badania kliniczne z podwójną ślepą próbą kontrolowane placebo u pacjentów z endoskopowo potwierdzonym krwawieniem z wrzodu trawiennego, klasyfikowanym według skali Forresta jako Ia, Ib, IIa lub IIb (odpowiednio 9%, 43%, 38% i 10% badanej populacji). Pacjenci otrzymywali dożylnie albo ezomeprazol (n=375), albo placebo (n=389). Po wykonaniu endoskopowej hemostazy, pacjenci otrzymywali:

• ezomeprazol dożylnie w dawce 80 mg przez 30 minut, a następnie 8 mg/h przez 72 godziny, lub
• placebo przez analogiczny okres

Po 72 godzinach wszyscy pacjenci otrzymywali doustnie ezomeprazol w dawce 40 mg przez kolejne 27 dni. Wyniki badania wykazały, że ponowne krwawienie w ciągu pierwszych 3 dni wystąpiło u 5,9% pacjentów leczonych ezomeprazolem w porównaniu do 10,3% w grupie placebo. W okresie 30 dni od rozpoczęcia leczenia nawrót krwawienia zaobserwowano u 7,7% pacjentów w grupie ezomeprazolu oraz u 13,6% w grupie placebo.⁸

Leczenie i profilaktyka wrzodów związanych z NSAID

Ezomeprazol wykazuje wyższą skuteczność niż ranitydyna w leczeniu wrzodów żołądka u pacjentów przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSAID), co potwierdzono w dwóch badaniach klinicznych porównawczych. Dotyczy to również pacjentów stosujących leki działające selektywnie na COX-2.⁹

W zakresie działania profilaktycznego, dwa kolejne badania kliniczne dowiodły, że ezomeprazol jest skuteczniejszy niż placebo w zapobieganiu wrzodom żołądka i dwunastnicy u pacjentów w wieku powyżej 60 lat i/lub z przebytą chorobą wrzodową, przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym selektywne inhibitory COX-2.^{60 lat i (lub) z przebytą chorobą wrzodową) przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym działające selektywnie na COX-2.”>10}

Efekty długotrwałego leczenia

Wpływ na poziom gastryny i komórki ECL

Podczas leczenia inhibitorami pompy protonowej, takimi jak ezomeprazol, obserwuje się zwiększenie stężenia gastryny w surowicy, co stanowi fizjologiczną odpowiedź na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Równocześnie wzrasta stężenie chromograniny A (CgA) ze względu na zmniejszoną kwaśność wewnątrzżołądkową, co może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Z tego powodu przed wykonaniem pomiarów stężenia CgA zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni, co umożliwi powrót stężenia CgA do zakresu referencyjnego.¹¹

Długotrwałe stosowanie ezomeprazolu u niektórych pacjentów, zarówno dorosłych jak i dzieci, może prowadzić do zwiększenia liczby komórek enterochromafinopochodnych (ECL), co prawdopodobnie wiąże się ze zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy. Zjawisko to uznaje się za nieistotne klinicznie.¹²

Podczas długotrwałej terapii lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego w żołądku obserwuje się nieznaczny wzrost częstości występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczną konsekwencję znacznego zahamowania wydzielania kwasu, mają charakter łagodny i są przemijające.¹³

Ryzyko infekcji w przewodzie pokarmowym

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, wynikająca z działania inhibitorów pompy protonowej, może prowadzić do zwiększenia liczby bakterii naturalnie obecnych w przewodzie pokarmowym. W konsekwencji leczenie tymi preparatami może zwiększać ryzyko wystąpienia infekcji pokarmowych wywołanych przez:

• Salmonella – bakteria powodująca salmonellozę
• Campylobacter – bakteria wywołująca kampylobakteriozę
• Clostridium difficile – bakteria szczególnie niebezpieczna dla pacjentów hospitalizowanych

¹⁴

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Badania przeprowadzone u dzieci i młodzieży z chorobą refluksową przełyku (GERD) w wieku od poniżej 1 roku do 17 lat, stosujących długotrwale inhibitory pompy protonowej, wykazały nieznaczny rozrost komórek ECL u 61% badanych pacjentów. Zmiany te nie miały znaczenia klinicznego i nie stwierdzono rozwoju zanikowego zapalenia żołądka ani rakowiaka.<sup data-drug="Mesopral" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu przeprowadzonym u dzieci z chorobą refluksową przełyku (GERD) (w wieku 15