Działania niepożądane leku Lenalidomide Ranbaxy

Lenalidomid jest lekiem stosowanym w leczeniu różnych postaci szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaków. Jak każdy produkt leczniczy, może on powodować działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa lenalidomidu w oparciu o dane z badań klinicznych w różnych wskazaniach.¹

Profil bezpieczeństwa w różnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania i schematu leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na najczęściej występujące oraz najpoważniejsze działania niepożądane w poszczególnych grupach pacjentów.²

Ciężkie działania niepożądane

Do najcięższych działań niepożądanych obserwowanych podczas leczenia lenalidomidem należą:³

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Neutropenia 3. i 4. stopnia
• Gorączka neutropeniczna
• Zapalenie płuc
• Niewydolność nerek (włączając postać ostrą)
• Zakażenia, szczególnie płuc i górnych dróg oddechowych

Działania niepożądane w poszczególnych wskazaniach

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: pacjenci po ASCT otrzymujący leczenie podtrzymujące

W badaniach klinicznych (CALGB 100104 i IFM 2005-02) u pacjentów ze szpiczakiem mnogim po przeszczepieniu autologicznych komórek macierzystych (ASCT), otrzymujących leczenie podtrzymujące lenalidomidem, zaobserwowano wyższą częstość występowania działań niepożądanych w porównaniu do placebo.⁴

Ciężkie działania niepożądane występowały u ≥5% pacjentów i obejmowały:⁵

• Zapalenie płuc (10,6%) w badaniu IFM 2005-02
• Zakażenie płuc (9,4%) w badaniu CALGB 100104

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi w badaniu IFM 2005-02 były:⁶

• Neutropenia (60,8%)
• Zapalenie oskrzeli (47,4%)
• Biegunka (38,9%)
• Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%)
• Skurcze mięśni (33,4%)
• Leukopenia (31,7%)
• Astenia (29,7%)
• Kaszel (27,3%)
• Trombocytopenia (23,5%)
• Zapalenie żołądka i jelit (22,5%)
• Gorączka (20,5%)

W badaniu CALGB 100104 najczęściej obserwowano:⁷

• Neutropenia (79,0%)
• Trombocytopenia (72,3%)
• Biegunka (54,5%)
• Wysypka (31,7%)
• Zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%)
• Zmęczenie (22,8%)
• Leukopenia (22,8%)
• Niedokrwistość (21,0%)

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: leczenie skojarzone u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu

W badaniu SWOG S0777, w którym stosowano lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, obserwowano następujące ciężkie działania niepożądane (≥5%):⁸

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
• Zakażenie płuc (5,7%)
• Odwodnienie (5,0%)

Typowymi działaniami niepożądanymi w tym schemacie były:⁹

• Zmęczenie (73,7%)
• Neuropatia obwodowa (71,8%)
• Trombocytopenia (57,6%)
• Zaparcie (56,1%)
• Hipokalcemia (50,0%)

W przypadku leczenia lenalidomidem w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd oraz Rd18) u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, ciężkimi działaniami niepożądanymi (≥5%) były:¹⁰

• Zapalenie płuc (9,8%)
• Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%)

Typowymi działaniami niepożądanymi były:¹¹

• Biegunka (45,5%)
• Zmęczenie (32,8%)
• Ból pleców (32,0%)
• Astenia (28,2%)
• Zaburzenia snu (27,6%)
• Wysypka (24,3%)
• Osłabione łaknienie (23,1%)
• Kaszel (22,7%)
• Gorączka (21,4%)
• Skurcze mięśni (20,5%)

Lenalidomid w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem

W schemacie leczenia melfalanem, prednizonem i lenalidomidem z podtrzymywaniem lenalidomidem (MPR+R) lub bez podtrzymywania (MPR+p) najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi (≥5%) były:¹²

• Gorączka neutropeniczna (6,0%)
• Niedokrwistość (5,3%)

Do typowych działań niepożądanych należały:¹³

• Neutropenia (83,3%)
• Niedokrwistość (70,7%)
• Trombocytopenia (70,0%)
• Leukopenia (38,8%)
• Zaparcia (34,0%)
• Biegunka (33,3%)
• Wysypka (28,9%)
• Gorączka (27,0%)
• Obrzęk obwodowy (25,0%)
• Kaszel (24,0%)
• Zmniejszone łaknienie (23,7%)
• Astenia (22,0%)

Szpiczak mnogi u pacjentów wcześniej leczonych

W badaniach klinicznych fazy III, u pacjentów z uprzednio leczonym szpiczakiem mnogim, do najcięższych działań niepożądanych obserwowanych częściej w grupie lenalidomid/deksametazon niż placebo/deksametazon należały:¹⁴

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Neutropenia 4. stopnia

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były:¹⁵

• Zmęczenie (43,9%)
• Neutropenia (42,2%)
• Zaparcie (40,5%)
• Biegunka (38,5%)
• Kurcze mięśni (33,4%)
• Niedokrwistość (31,4%)
• Trombocytopenia (21,5%)
• Wysypka (21,2%)

Zespoły mielodysplastyczne

W badaniach dotyczących zespołów mielodysplastycznych ciężkimi działaniami niepożądanymi były:¹⁶

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Neutropenia 3. lub 4. stopnia
• Gorączka neutropeniczna
• Trombocytopenia 3. lub 4. stopnia

Najczęściej obserwowane działania niepożądane w badaniu fazy III to:¹⁷

• Neutropenia (76,8%)
• Trombocytopenia (46,4%)
• Biegunka (34,8%)
• Świąd (25,4%)
• Zaparcia (19,6%)
• Nudności (19,6%)
• Wysypka (18,1%)
• Zmęczenie (18,1%)
• Skurcze mięśni (16,7%)

Chłoniak z komórek płaszcza

W badaniu MCL-002 ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi z większą częstością (różnica co najmniej 2 punktów procentowych) w grupie lenalidomidu w porównaniu do grupy kontrolnej były:¹⁸

• Neutropenia (3,6%)
• Zatorowość płucna (3,6%)
• Biegunka (3,6%)

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były:¹⁹

• Neutropenia (50,9%)
• Niedokrwistość (28,7%)
• Biegunka (22,8%)
• Zmęczenie (21,0%)
• Zaparcie (17,4%)
• Gorączka (16,8%)
• Wysypka (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%)

Warto zwrócić uwagę, że w badaniu MCL-002 odnotowano znaczący wzrost wczesnych zgonów (w ciągu 20 tygodni), szczególnie u pacjentów z dużym rozmiarem guza w chwili rozpoczęcia leczenia.²⁰

Chłoniak grudkowy

W badaniu NHL-007 ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi najczęściej (z różnicą co najmniej 1 punktu procentowego) w grupie leczonej skojarzeniem lenalidomid/rytuksymab były:²¹

• Gorączka neutropeniczna (2,7%)
• Zatorowość płucna (2,7%)
• Zapalenie płuc (2,7%)

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były:²²

• Neutropenia (58,2%)
• Biegunka (30,8%)
• Leukopenia (28,8%)
• Zaparcie (21,9%)
• Kaszel (21,9%)
• Zmęczenie (21,9%)

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych lenalidomidu

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane obserwowane u pacjentów leczonych lenalidomidem wraz z ich częstotliwością występowania. Dane zostały skompilowane na podstawie wyników badań klinicznych.²³

Szczególne ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa

Podczas terapii lenalidomidem należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z dużym rozmiarem guza w przypadku chłoniaka z komórek płaszcza. W badaniu MCL-002 odnotowano zwiększone ryzyko wczesnego zgonu u tych pacjentów (20% w grupie lenalidomidu vs 7% w grupie kontrolnej w ciągu pierwszych 20 tygodni).²⁴

W przypadku wystąpienia neutropenii lub trombocytopenii należy rozważyć modyfikację dawki, zgodnie z zaleceniami zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Należy również pamiętać o możliwości wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, która wymaga odpowiedniej profilaktyki i leczenia.²⁵

Szczególną ostrożność należy zachować również podczas stosowania lenalidomidu u pacjentów, którzy mają w wywiadzie zaburzenia zakrzepowe lub z czynnikami ryzyka zakrzepicy.²⁶