Wpływ lenalidomidu na płodność, ciążę i laktację

Lenalidomid (Lenalidomide Glenmark), dostępny w postaci kapsułek twardych w dawkach 2,5 mg, 5 mg, 10 mg, 15 mg i 25 mg, wymaga szczególnego podejścia w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym oraz u mężczyzn, których partnerki mogą zajść w ciążę. Poniżej przedstawiono informacje, które lekarz musi przekazać pacjentom dotyczące wpływu leku na płodność, ciążę i laktację.¹

Teratogenne właściwości lenalidomidu

Lenalidomid ma budowę chemiczną zbliżoną do talidomidu, substancji o znanym działaniu teratogennym u ludzi. Talidomid powoduje ciężkie, zagrażające życiu wady wrodzone. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że lenalidomid powoduje wady wrodzone u małp, podobne do tych opisanych po zastosowaniu talidomidu, co sugeruje wysokie prawdopodobieństwo działania teratogennego również u ludzi.²

Program zapobiegania ciąży

Z uwagi na właściwości teratogenne, lenalidomid musi być przepisywany zgodnie z ustaleniami programu zapobiegania ciąży, chyba że istnieją wiarygodne dowody, że pacjentka nie może zajść w ciążę. Program ten zawiera szczegółowe wytyczne dotyczące stosowania antykoncepcji przez kobiety w wieku rozrodczym oraz mężczyzn przyjmujących lek.³

Stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w okresie rozrodczym muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres terapii lenalidomidem. W przypadku zajścia w ciążę podczas przyjmowania lenalidomidu, leczenie musi zostać natychmiast przerwane. Pacjentka powinna zostać niezwłocznie skierowana do specjalisty mającego doświadczenie w teratologii w celu przeprowadzenia oceny oraz uzyskania profesjonalnej porady dotyczącej dalszego postępowania.⁴

Stosowanie u mężczyzn

Lenalidomid jest obecny w spermie ludzkiej w bardzo małym stężeniu podczas leczenia i staje się niewykrywalny po 3 dniach od zakończenia terapii u zdrowych mężczyzn. Jednak ze względów bezpieczeństwa oraz biorąc pod uwagę występowanie szczególnych populacji pacjentów z wydłużonym czasem wydalania leku (np. pacjenci z niewydolnością nerek), wszyscy pacjenci płci męskiej stosujący lenalidomid muszą używać prezerwatyw w następujących okresach:

• przez cały okres leczenia,
• podczas przerw w leczeniu,
• przez 1 tydzień po zakończeniu leczenia.

Powyższe zalecenie dotyczy sytuacji, gdy partnerka pacjenta jest w ciąży lub jest w wieku rozrodczym i nie stosuje skutecznej metody antykoncepcji.⁵

Jeśli partnerka mężczyzny leczonego lenalidomidem zajdzie w ciążę, zaleca się skierowanie jej do lekarza specjalizującego się w teratologii lub posiadającego doświadczenie w tej dziedzinie, w celu przeprowadzenia szczegółowej oceny oraz uzyskania specjalistycznej porady.⁶

Przeciwwskazania w ciąży

Z uwagi na potencjalne działanie teratogenne, lenalidomid jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w okresie ciąży. Ryzyko wystąpienia wad rozwojowych płodu jest bardzo wysokie, co wynika z mechanizmu działania leku oraz wyników badań przedklinicznych.⁷

Karmienie piersią

Nie ma wystarczających danych dotyczących przenikania lenalidomidu do mleka kobiecego. Nie wiadomo, czy lek przenika do mleka kobiet karmiących piersią i w jakim stężeniu. Z tego powodu podczas całego okresu terapii lenalidomidem karmienie piersią jest przeciwwskazane i należy je przerwać.⁸

Wpływ na płodność

Badania dotyczące wpływu lenalidomidu na płodność przeprowadzone na szczurach, którym podawano lek w dawkach do 500 mg/kg masy ciała (200-500 razy większych niż stosowane u ludzi dawki 25 mg i 10 mg w przeliczeniu na powierzchnię ciała), nie wykazały negatywnego wpływu na płodność zwierząt. Nie zaobserwowano działań niepożądanych związanych z płodnością ani szkodliwego wpływu na płodność osobników rodzicielskich.⁹

Wytyczne dla lekarzy przepisujących lenalidomid

Lekarz przepisujący lenalidomid (Lenalidomide Glenmark) powinien:

1. Szczegółowo poinformować pacjentów o potencjalnym ryzyku teratogennym leku.
2. Upewnić się, że pacjentki w wieku rozrodczym stosują skuteczną metodę antykoncepcji.
3. Poinformować pacjentów płci męskiej o konieczności używania prezerwatyw podczas leczenia, w przerwach leczenia i przez tydzień po jego zakończeniu, jeśli ich partnerki są w wieku rozrodczym lub w ciąży.
4. Wyjaśnić konieczność natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku podejrzenia ciąży.
5. Poinformować o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas terapii lenalidomidem.
6. Wydać lekowi zgodnie z programem zapobiegania ciąży.

Lenalidomid (Lenalidomide Glenmark) dostępny jest w postaci kapsułek twardych w różnych dawkach (2,5 mg, 5 mg, 10 mg, 15 mg i 25 mg), co umożliwia dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta, ale nie zmienia rygorystycznych zasad dotyczących stosowania leku u kobiet w wieku rozrodczym i mężczyzn, których partnerki mogą zajść w ciążę.¹⁰