Właściwości farmakodynamiczne
Lenalidomide Glenmark 5 mg

Lenalidomid, klasyfikowany jako lek immunosupresyjny (kod ATC: L04AX04), działa poprzez wiązanie z białkiem cereblon, składnikiem kompleksu ligazy E3 kulina RING ubikwityna, co prowadzi do ubikwitynacji i degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach hematopoetycznych. Mechanizm ten wywołuje efekt cytotoksyczny oraz immunomodulacyjny, hamując proliferację komórek nowotworowych, indukując apoptozę w szpiczaku mnogim, chłoniaku grudkowym oraz komórkach z delecją 5q, a także zwiększając aktywność komórek NK, T i NKT. Lenalidomid wykazuje ponadto działanie antyangiogenne poprzez hamowanie migracji, adhezji i tworzenia mikronaczyń śródbłonka oraz stymuluje produkcję hemoglobiny płodowej przez komórki macierzyste CD34+, co jest korzystne w leczeniu zespołów mielodysplastycznych (MDS). Dodatkowo, lek redukuje produkcję prozapalnych cytokin, takich jak TNF-α i IL-6, co łagodzi objawy systemowe i zmniejsza mikrośrodowisko sprzyjające progresji nowotworu.

Pobierz ChPL PDF Lenalidomide Glenmark – Kapsułki twarde – 5 mg
  1. Mechanizm działania lenalidomidu
    1. Działanie przeciwnowotworowe
    2. Synergistyczne działanie z rytuksymabem
  2. Dodatkowe właściwości farmakodynamiczne
    1. Działanie antyangiogenne
    2. Działanie proerytropoetyczne
    3. Działanie przeciwzapalne
  3. Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania
    1. Badania w szpiczaku mnogim
    2. Badania w zespołach mielodysplastycznych
    3. Badania w chłoniakach
  4. Leczenie podtrzymujące lenalidomidem po ASCT
    1. Badanie CALGB 100104
    2. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. chłoniak grudkowy
  2. chłoniak z komórek płaszcza
  3. szpiczak mnogi
  4. zespoły mielodysplastyczne
Substancja czynna
  1. lenalidomid
Kategoria leku
  1. immunomodulatory
  2. leki przeciwnowotworowe

Mechanizm działania lenalidomidu

Lenalidomid należy do grupy farmakoterapeutycznej innych leków o działaniu immunosupresyjnym (kod ATC: L04AX04). Jego działanie molekularne opiera się na bezpośrednim wiązaniu z białkiem cereblonem, które stanowi komponent kompleksu ligazy E3 kulina RING ubikwityna. Ten kompleks zawiera również białko DDB1 (ang. deoxyribonucleic acid damage-binding protein 1), kulinę 4 (CUL4) oraz białko regulatorowe kuliny 1 (Roc1).1

W komórkach hematopoetycznych lenalidomid, po związaniu z cereblonem, rekrutuje białka substratowe Aiolos i Ikaros, które funkcjonują jako czynniki transkrypcyjne w komórkach limfatycznych. Ta interakcja prowadzi do ubikwitynacji tych białek, a następnie ich degradacji, co w konsekwencji wywołuje bezpośredni efekt cytotoksyczny oraz działanie immunomodulacyjne.2

Działanie przeciwnowotworowe

Lenalidomid wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwnowotworowe, które obejmuje:

W przypadku zespołów mielodysplastycznych (MDS) z delecją 5q, lenalidomid wykazuje wybiórczą zdolność do hamowania aktywności nieprawidłowego klonu komórkowego, nasilając apoptozę komórek z tą specyficzną aberracją chromosomową.3

Synergistyczne działanie z rytuksymabem

Skojarzenie lenalidomidu z rytuksymabem prowadzi do zwiększenia cytotoksyczności komórkowej zależnej od przeciwciał (ang. ADCC – antibody-dependent cell cytotoxicity) w odniesieniu do komórek nowotworowych chłoniaka grudkowego. Ta synergia działania stanowi istotny element w terapii skojarzonej chłoniaków nieziarniczych.4

Dodatkowe właściwości farmakodynamiczne

Mechanizm działania lenalidomidu obejmuje również inne istotne aktywności biologiczne, które rozszerzają jego profil terapeutyczny:5

Działanie antyangiogenne

Lenalidomid wykazuje właściwości hamujące angiogenezę poprzez:

  • Hamowanie migracji komórek śródbłonka
  • Redukcję adhezji komórek śródbłonka
  • Zahamowanie procesu tworzenia mikronaczyń

Działanie antyangiogenne odgrywa kluczową rolę w zahamowaniu rozwoju guza, który wymaga neowaskularyzacji do zapewnienia wzrostu i rozprzestrzeniania się.6

Działanie proerytropoetyczne

Lenalidomid stymuluje wytwarzanie hemoglobiny płodowej przez hematopoetyczne komórki macierzyste CD34+. Ta właściwość może przyczyniać się do korzystnego efektu terapeutycznego u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi, u których niedokrwistość stanowi istotny problem kliniczny.7

Działanie przeciwzapalne

Lenalidomid wywiera działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie wytwarzania cytokin prozapalnych przez monocyty. Do najważniejszych hamowanych cytokin należą:

  • Czynnik martwicy nowotworu alfa (TNF-α)
  • Interleukina 6 (IL-6)

Redukcja wydzielania tych mediatorów zapalnych przyczynia się do złagodzenia objawów systemowych związanych z chorobą podstawową oraz zmniejsza środowisko sprzyjające wzrostowi komórek nowotworowych.8

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Efektywność terapeutyczna i profil bezpieczeństwa lenalidomidu zostały gruntownie przebadane w licznych wieloośrodkowych badaniach klinicznych, obejmujących szerokie spektrum wskazań hematoonkologicznych:9

Badania w szpiczaku mnogim

W szpiczaku mnogim przeprowadzono następujące badania kliniczne:

  • Sześć badań klinicznych fazy III z udziałem pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim
  • Dwa badania kliniczne fazy III z udziałem pacjentów z nawrotowym, opornym szpiczakiem mnogim

Badania w zespołach mielodysplastycznych

W zespołach mielodysplastycznych przeprowadzono:

  • Jedno badanie kliniczne fazy III
  • Jedno badanie kliniczne fazy II

Badania w chłoniakach

Skuteczność lenalidomidu oceniano również w:

Leczenie podtrzymujące lenalidomidem po ASCT

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym oceniano w dwóch kluczowych wieloośrodkowych badaniach klinicznych fazy III, przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby, z randomizacją, w grupach równoległych i z kontrolą placebo: CALGB 100104 i IFM 2005-02.10

Badanie CALGB 100104

W badaniu CALGB 100104 uczestniczyli pacjenci spełniający następujące kryteria:11

  • Wiek od 18 do 70 lat
  • Czynny szpiczak mnogi (MM) wymagający leczenia
  • Brak wcześniejszej progresji choroby po leczeniu początkowym

Protokół badania zakładał randomizację pacjentów w stosunku 1:1 w okresie 90-100 dni po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) do jednej z dwóch grup:12

  • Grupa otrzymująca lenalidomid w leczeniu podtrzymującym
  • Grupa otrzymująca placebo

Schemat dawkowania w leczeniu podtrzymującym obejmował:

  • Dawkę początkową 10 mg raz na dobę w dniach 1-28 powtarzanych 28-dniowych cykli
  • Możliwość eskalacji dawki do 15 mg raz na dobę po 3 miesiącach terapii przy braku toksyczności ograniczającej dawkę

Zgodnie z protokołem, leczenie lenalidomidem kontynuowano do momentu wystąpienia progresji choroby, co zapewniało długotrwałą kontrolę nad szpiczakiem mnogim w okresie po przeszczepieniu komórek macierzystych.13

Produkt leczniczy Dawka Postać farmaceutyczna Zawartość laktozy Oznaczenie
Lenalidomide Glenmark 2,5 mg Kapsułki twarde 33,0 mg Matowy biały korpus i matowe zielone do jasnozielonego wieczko, „L9NL” i „2.5”
Lenalidomide Glenmark 5 mg Kapsułki twarde 66,0 mg Matowy biały korpus i matowe białe wieczko, „L9NL” i „5”
Lenalidomide Glenmark 10 mg Kapsułki twarde 133 mg Matowy żółty korpus i matowe zielone do jasnozielonego wieczko, „L9NL” i „10”
Lenalidomide Glenmark 15 mg Kapsułki twarde 199,0 mg Matowy biały korpus i matowe niebieskie do jasnoniebieskiego wieczko, „L9NL” i „15”
Lenalidomide Glenmark 25 mg Kapsułki twarde 332,0 mg Matowy biały korpus i matowe białe wieczko, „L9NL” i „25”

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl