Interakcje leku
Hydrocortisonum-SF 10 mg

Hydrokortyzon w dawkach farmakologicznych wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie hydrokortyzonu z NLPZ i kwasem acetylosalicylowym, co zwiększa ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i owrzodzeń, zwłaszcza przy hipoprotrombinemii. Leki indukujące enzymy mikrosomalne (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, barbiturany) mogą zwiększać metabolizm kortykosteroidów, obniżając ich stężenie i aktywność, co wymaga dostosowania dawki. Współistniejące stosowanie hydrokortyzonu z lekami przeciwzakrzepowymi pochodnymi kumaryny wymaga częstego monitorowania czasu protrombinowego ze względu na zmienność działania przeciwzakrzepowego. Ponadto, hydrokortyzon zwiększa ryzyko hipokaliemii przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków potasopędnych, amfoterycyny, glikozydów nasercowych, teofiliny i beta2-sympatykomimetyków, co wymaga monitorowania poziomu potasu i ewentualnej suplementacji.

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Interakcje wymienione poniżej zgłaszano po stosowaniu kortykosteroidów w dawkach farmakologicznych. Należy zaznaczyć, że mogą one nie wystąpić podczas stosowania hydrokortyzonu w dawkach podawanych w leczeniu substytucyjnym.1

Interakcje z lekami przeciwzapalnymi i przeciwbólesowymi

Podczas jednoczesnego stosowania hydrokortyzonu z kwasem acetylosalicylowym należy zachować szczególną ostrożność w przypadku występowania hipoprotrombinemii. Łączne stosowanie kortykosteroidów z kwasem acetylosalicylowym oraz innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) zwiększa ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i owrzodzeń. Warto zauważyć, że niesteroidowe leki przeciwzapalne stosowane miejscowo zwykle nie powodują istotnych interakcji z kortykosteroidami.2

Kortykosteroidy zwiększają klirens nerkowy salicylanów, dlatego nagłe odstawienie hydrokortyzonu może spowodować zatrucie salicylanami. Jednocześnie, stosowanie farmakologicznych dawek glikokortykosteroidów może prowadzić do zmniejszenia stężenia salicylanów w osoczu.3

Interakcje z lekami wpływającymi na metabolizm kortykosteroidów

Następujące leki mogą zwiększać metabolizm kortykosteroidów, co prowadzi do zmniejszenia ich stężenia we krwi i obniżenia aktywności fizjologicznej:

  • Fenytoina
  • Efedryna
  • Ryfabutyna
  • Karbamazepina
  • Barbiturany
  • Ryfampicyna
  • Primidon
  • Sympatykomimetyki
  • Aminoglutetimid

W przypadku jednoczesnego stosowania wymienionych substancji może być konieczne dostosowanie dawki hydrokortyzonu.4

Ketokonazol hamuje produkcję kortykosteroidów w nadnerczach, co może prowadzić do niewydolności nadnerczy podczas odstawiania kortykosteroidów.5

Erytromycyna zmniejsza metabolizm kortykosteroidów, jednak interakcja ta nie dotyczy stosowania miejscowego małych ilości erytromycyny.6

Doustne leki antykoncepcyjne zawierające estrogeny mogą zwiększać stężenie kortykosteroidów w osoczu. Podobne interakcje mogą wystąpić w przypadku stosowania złożonych plastrów antykoncepcyjnych. Przy stosowaniu hormonalnej terapii zastępczej i małych dawek kortykosteroidów ryzyko istotnych interakcji jest minimalne.7

Rytonawir może zwiększać stężenie kortykosteroidów w osoczu.8

Jednoczesne podawanie inhibitorów CYP3A, w tym produktów zawierających kobicystat, zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Należy unikać łączenia tych leków, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem glikokortykosteroidów. W takim przypadku pacjenta należy dokładnie obserwować pod kątem wystąpienia ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.9

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów jednocześnie stosujących hydrokortyzon i leki przeciwzakrzepowe pochodne kumaryny należy często badać czas protrombinowy ze względu na możliwość modyfikacji działania leków przeciwzakrzepowych. Badania wykazały, że zwykle pod wpływem kortykosteroidów odpowiedź na pochodne kumaryny ulega zmniejszeniu. Jednakże zgłaszano również przypadki zwiększenia ich działania, chociaż nie zostały one potwierdzone badaniami.10

Interakcje z lekami moczopędnymi i wpływającymi na gospodarkę elektrolitową

Hydrokortyzon zmniejsza działanie leków moczopędnych. Podczas jednoczesnego podawania kortykosteroidów z lekami moczopędnymi zwiększającymi wydalanie potasu (np. acetazolamidem, diuretykami pętlowymi, tiazydami) należy uważnie obserwować pacjentów ze względu na ryzyko hipokaliemii.11

Równoczesne stosowanie kortykosteroidów z amfoterycyną zwiększa ryzyko hipokaliemii. Należy unikać jednoczesnego stosowania amfoterycyny i kortykosteroidów, chyba że stosowanie amfoterycyny jest bezwzględnie konieczne.12

Jednoczesne stosowanie kortykosteroidów z glikozydami nasercowymi, teofiliną lub beta2-sympatykomimetykami zwiększa ryzyko hipokaliemii.13

Interakcje z lekami hipotensyjnymi

Hydrokortyzon może zmniejszać hipotensyjne działanie następujących leków:

U pacjentów przyjmujących te leki może być konieczne dostosowanie dawki leku hipotensyjnego w przypadku jednoczesnej terapii hydrokortyzonem.14

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Hydrokortyzon zmniejsza działanie hipoglikemizujące leków stosowanych w cukrzycy. U pacjentów z cukrzycą stosujących hydrokortyzon może być konieczne zwiększenie dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.15

Interakcje z innymi lekami

Mifepryston może zmniejszać działanie kortykosteroidów przez 3-4 dni ze względu na interakcję farmakodynamiczną.16

Kortykosteroidy zmniejszają przyswajanie soli wapnia.17

Podczas stosowania kortykosteroidów z metotreksatem istnieje zwiększone ryzyko toksyczności hematologicznej.18

Hydrokortyzon może hamować działanie somatotropiny, co prowadzi do zahamowania wzrostu.19

Duże dawki kortykosteroidów zmniejszają odpowiedź immunologiczną na szczepionki. Należy unikać jednoczesnego podawania żywych szczepionek.20

Hydrokortyzon może zmniejszać działanie benzoesanu sodu i fenylobutyratu sodu.21

Hydrokortyzon może wpływać na wynik testu z błękitem nitrotetrazolowym w zakażeniach bakteryjnych i powodować fałszywie ujemne wyniki badania.22

Interakcje hydrokortyzonu z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii hydrokortyzonem może prowadzić do nasilenia niektórych działań niepożądanych leku. Alkohol, podobnie jak kortykosteroidy, może powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka, co zwiększa ryzyko wystąpienia owrzodzeń przewodu pokarmowego i krwawień. Szczególnie niebezpieczne jest to u pacjentów, którzy jednocześnie przyjmują NLPZ.23

Dodatkowo alkohol może nasilać zaburzenia metabolizmu glukozy związane ze stosowaniem hydrokortyzonu, co jest szczególnie istotne u pacjentów z cukrzycą lub nieprawidłową tolerancją glukozy. Alkohol w połączeniu z kortykosteroidami może przyczyniać się do pogłębienia hiperglikemii.24

Alkohol może również nasilać działania niepożądane hydrokortyzonu dotyczące ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zaburzenia nastroju, bezsenność czy zaburzenia poznawcze. U pacjentów stosujących kortykosteroidy, spożywanie alkoholu może prowadzić do nasilenia objawów psychicznych, szczególnie euforii, zaburzeń snu i wahań nastroju.25

Ze względu na powyższe ryzyko, pacjentom stosującym hydrokortyzon zaleca się unikanie spożywania alkoholu lub znaczne ograniczenie jego ilości, szczególnie w przypadku długotrwałej terapii kortykosteroidami.

Tabela interakcji hydrokortyzonu

Grupa leków/substancja Rodzaj interakcji Poziom ważności interakcji Zalecenia
NLPZ, kwas acetylosalicylowy Zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i owrzodzeń Wysoki Zachować ostrożność, szczególnie w przypadku hipoprotrombinemii; rozważyć leki gastroprotekcyjne
Leki indukujące enzymy (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, barbiturany, primidon, efedryna, ryfabutyna) Zwiększony metabolizm kortykosteroidów, zmniejszenie stężenia we krwi Wysoki Może być konieczne zwiększenie dawki hydrokortyzonu
Leki przeciwzakrzepowe pochodne kumaryny Modyfikacja działania przeciwzakrzepowego (najczęściej zmniejszenie) Wysoki Częste monitorowanie czasu protrombinowego, dostosowanie dawki leku przeciwzakrzepowego
Leki moczopędne zwiększające wydalanie potasu (tiazydowe, pętlowe, acetazolamid) Zwiększone ryzyko hipokaliemii Wysoki Monitorowanie stężenia potasu, ewentualna suplementacja
Amfoterycyna Nasilona hipokaliemia Wysoki Unikać jednoczesnego stosowania, jeśli to możliwe
Glikozydy nasercowe, teofilina, beta2-sympatykomimetyki Zwiększone ryzyko hipokaliemii Wysoki Monitorowanie stężenia potasu
Inhibitory CYP3A (w tym kobicystat) Zwiększone ryzyko działań niepożądanych kortykosteroidów Wysoki Unikać łączenia, jeśli możliwe; dokładne monitorowanie pacjenta
Leki hipotensyjne (beta-adrenolityki, inhibitory ACE, antagoniści wapnia, itp.) Zmniejszenie działania hipotensyjnego Średni Monitorowanie ciśnienia tętniczego, dostosowanie dawek leków hipotensyjnych
Leki przeciwcukrzycowe Zmniejszenie działania hipoglikemizującego Wysoki Monitorowanie glikemii, dostosowanie dawek leków przeciwcukrzycowych
Ketokonazol Hamowanie produkcji kortykosteroidów w nadnerczach Średni Obserwacja pod kątem niewydolności nadnerczy, szczególnie podczas odstawiania kortykosteroidów
Mifepryston Zmniejszenie działania kortykosteroidów przez 3-4 dni Średni Uwzględnić możliwość zmniejszonej skuteczności kortykosteroidów
Metotreksat Zwiększone ryzyko toksyczności hematologicznej Wysoki Monitorowanie parametrów hematologicznych
Doustne leki antykoncepcyjne zawierające estrogeny Zwiększenie stężenia kortykosteroidów w osoczu Niski do średniego Obserwacja pod kątem nasilonych działań kortykosteroidów
Szczepionki żywe Zmniejszona odpowiedź immunologiczna, ryzyko zakażenia Wysoki Unikać jednoczesnego podawania
Alkohol Zwiększone ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego, nasilenie zaburzeń metabolizmu glukozy, nasilenie działań niepożądanych na OUN Średni do wysokiego Zalecane unikanie spożywania alkoholu podczas terapii
Somatotropina Hamowanie działania somatotropiny Średni Szczególnie istotne u dzieci – monitorowanie wzrostu
Sole wapnia Zmniejszone przyswajanie Niski Rozważyć suplementację wapnia przy długotrwałej terapii
Benzoesen sodu, fenylobutyrat sodu Zmniejszenie działania tych leków Niski Monitorowanie skuteczności terapii
  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl