wtórna niewydolność kory nadnerczy
Wskazanie
Wtórna niewydolność kory nadnerczy to stan kliniczny, w którym dochodzi do zmniejszonego wydzielania hormonów kory nadnerczy (głównie kortyzolu) z powodu zaburzeń funkcji przysadki mózgowej lub podwzgórza. W przeciwieństwie do pierwotnej niewydolności (choroba Addisona), w której uszkodzenie dotyczy samych nadnerczy, w postaci wtórnej przyczyną jest niedobór hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) wydzielanego przez przysadkę.
Najczęstszymi przyczynami wtórnej niewydolności kory nadnerczy są: długotrwała steroidoterapia (która powoduje supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza), nagłe odstawienie glikokortykosteroidów, guzy przysadki, zabiegi neurochirurgiczne, uraz głowy, choroby zapalne (sarkoidoza, gruźlica) lub napromienianie okolicy przysadki. Objawy kliniczne obejmują przewlekłe zmęczenie, osłabienie, utratę masy ciała, nudności, zawroty głowy, hipoglikemię oraz hipotensję ortostatyczną.
W leczeniu wtórnej niewydolności kory nadnerczy stosuje się przede wszystkim substytucję hormonalną. Podstawowymi lekami są glikokortykosteroidy, takie jak hydrokortyzon (Hydrocortison WZF), prednizon (Encorton) i prednizolon (Encortolon). W Polsce najczęściej stosuje się hydrokortyzon w dawce 15-25 mg/dobę, podzielonej na 2-3 dawki, naśladując fizjologiczny rytm wydzielania kortyzolu. W stanach nagłych używa się preparatów do podawania dożylnego, jak Hydrocortisonum hemisuccinatum, Solu-Medrol.
Jednym z największych wyzwań w leczeniu pacjentów z wtórną niewydolnością kory nadnerczy jest odpowiednie dostosowanie dawki glikokortykosteroidów w sytuacjach stresowych, takich jak infekcje, zabiegi operacyjne czy urazy. W takich przypadkach konieczne jest czasowe zwiększenie dawki leków, aby zapobiec przełomowi nadnerczowemu – stanu zagrażającego życiu. Innym problemem jest długofalowe monitorowanie pacjentów i unikanie zarówno przedawkowania steroidów (prowadzącego do zespołu Cushinga jatrogennego), jak i ich niedostatecznej podaży.
Istotnym aspektem terapii jest również edukacja pacjenta w zakresie samodostosowywania dawek w zależności od sytuacji, noszenia identyfikatorów medycznych informujących o chorobie oraz posiadania zestawu do podania domięśniowego hydrokortyzonu w sytuacjach nagłych. Długoterminowa opieka nad takimi pacjentami wymaga regularnych kontroli endokrynologicznych oraz monitorowania występowania chorób współistniejących, takich jak osteoporoza czy zaburzenia metaboliczne.
Lista leków z tym wskazaniem
-
Hydrocortisonum-SF – Tabletki – 10 mg
Tabletki zawierają 10 mg hydrokortyzonu, substancji czynnej o działaniu kortykosteroidowym, oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Preparat stosuje się w leczeniu substytucyjnym niewydolności kory nadnerczy, zarówno pierwotnej, jak i wtórnej. Wskazany jest także przed operacjami oraz podczas poważnych urazów lub chorób u pacjentów z rozpoznaną niewydolnością kory nadnerczy lub niepewną rezerwą hormonów. Tabletki mają postać białych, okrągłych tabletek z linią podziału, co umożliwia podział dawki.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna• Kategoria leku -
Cortineff – Tabletki – 100 mcg
Produkt zawiera 100 mikrogramów fludrokortyzonu octanu w jednej tabletce oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci białych, kremowych, okrągłych tabletek o gładkiej powierzchni. Stosowany jest w terapii zastępczej pierwotnej i wtórnej niewydolności kory nadnerczy, w tym chorobie Addisona. Ponadto, lek używany jest w leczeniu zespołu nadnerczowo-płciowego z utratą soli.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna• Kategoria leku