Wpływ ibuprofenu i paracetamolu na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie produktu leczniczego Hadmuliv, zawierającego połączenie ibuprofenu (200 mg) i paracetamolu (500 mg) w formie tabletek powlekanych, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Lekarz powinien przekazać pacjentce precyzyjne informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku w poszczególnych okresach.¹

Wpływ na ciążę

Należy podkreślić, że brakuje doświadczenia klinicznego dotyczącego stosowania produktu Hadmuliv jako połączenia ibuprofenu z paracetamolem u kobiet ciężarnych. Ocena bezpieczeństwa opiera się na danych dotyczących poszczególnych substancji czynnych.²

Ibuprofen w okresie ciąży

Ibuprofen jako inhibitor syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko:

• poronienia – jeśli inhibitor syntezy prostaglandyn zostanie zastosowany we wczesnym okresie ciąży
• wad rozwojowych serca – bezwzględne ryzyko wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%
• wytrzewienia jelit

Ryzyko to wzrasta wraz z dawką leku i czasem trwania terapii.³

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitora syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększenia przed- i poimplantacyjnej utraty zarodków oraz do obumierania zarodka lub płodu. U zwierząt otrzymujących lek w okresie organogenezy odnotowano zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie ibuprofenu od 20. tygodnia ciąży, gdyż może on powodować małowodzie (oligohydramnios) wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten jest zwykle odwracalny po przerwaniu leczenia. Ponadto odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego w następstwie leczenia w drugim trymestrze, przy czym większość z nich ustąpiła po zaprzestaniu terapii.⁵

Zalecenia dla poszczególnych trymestrów ciąży:

• I i II trymestr: nie należy stosować ibuprofenu, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli stosowanie jest uzasadnione klinicznie, należy podawać możliwie najmniejszą dawkę przez możliwie najkrótszy czas.
• Od 20. tygodnia ciąży: należy rozważyć monitorowanie przedporodowe w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego, jeśli pacjentka była narażona na działanie ibuprofenu przez kilka dni. Lek należy odstawić w przypadku stwierdzenia tych powikłań.
• III trymestr: stosowanie ibuprofenu jest przeciwwskazane.

⁶

Ryzyko związane ze stosowaniem ibuprofenu w III trymestrze ciąży

Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn stosowane w III trymestrze ciąży mogą narazić płód na:

• toksyczne działanie na układ sercowy i oddechowy (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)
• zaburzenia czynności nerek

⁷

Dodatkowo, przyjmowanie ibuprofenu pod koniec ciąży może narazić matkę i noworodka na:

• wydłużenie czasu krwawienia
• działanie przeciwagregacyjne, które może wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek
• zahamowanie skurczów macicy, prowadzące do opóźnienia lub przedłużenia porodu

⁸

Paracetamol w okresie ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania paracetamolu w okresie ciąży wskazują, że nie wywołuje on wad rozwojowych ani nie wykazuje toksyczności wobec płodu lub noworodka. Istnieje duża liczba danych potwierdzających ten fakt. Należy jednak zaznaczyć, że wnioski z badań epidemiologicznych dotyczących rozwoju układu nerwowego u dzieci narażonych na działanie paracetamolu in utero są niejednoznaczne.⁹

Paracetamol można stosować w okresie ciąży, jeżeli jest to klinicznie uzasadnione, jednak należy przestrzegać następujących zasad:

• stosować najmniejszą skuteczną dawkę
• przyjmować lek przez jak najkrótszy czas
• stosować lek możliwie najrzadziej

¹⁰

Wpływ na karmienie piersią

W przypadku stosowania produktu Hadmuliv u kobiet karmiących piersią należy uwzględnić dane dotyczące przenikania poszczególnych substancji czynnych do mleka matki.

Ibuprofen oraz jego metabolity przenikają do mleka kobiecego w bardzo małych ilościach (0,0008% dawki podanej matce). Przy krótkotrwałym stosowaniu ibuprofenu w zalecanej dawce, przerwanie karmienia piersią nie jest zwykle konieczne, ponieważ nie poznano dotychczas szkodliwego wpływu leku na niemowlę.¹¹

Paracetamol po podaniu doustnym przenika do mleka kobiecego również w niewielkich ilościach. Na podstawie dostępnych danych naukowych nie ma przeciwwskazań do karmienia piersią podczas stosowania paracetamolu.¹²

Wpływ na płodność

Istnieją ograniczone dowody wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn, do których należy ibuprofen, mogą zaburzać płodność kobiet poprzez wpływ na owulację. Efekt ten jest odwracalny po zaprzestaniu leczenia.¹³

Z uwagi na potencjalny wpływ na płodność, produkt Hadmuliv:

• nie jest zalecany u kobiet próbujących zajść w ciążę
• u kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub będących w trakcie diagnostyki niepłodności należy rozważyć odstawienie produktu

¹⁴

Kluczowe rekomendacje dla personelu medycznego

Lekarz powinien szczegółowo wyjaśnić pacjentce wszystkie potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem produktu Hadmuliv w zależności od okresu ciąży oraz indywidualnej sytuacji klinicznej, a także omówić dostępne alternatywy terapeutyczne, zwłaszcza w przypadku konieczności leczenia przeciwbólowego lub przeciwzapalnego w trzecim trymestrze ciąży.